KWALIFIKACJA ROL11 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 37.
Proces eliminacji zwierząt z populacji bez udziału człowieka, to selekcja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Selekcja naturalna to eliminacja (lub faworyzowanie) osobników w populacji wynikająca z działania środowiska, chorób, konkurencji i przeżywalności, bez świadomej decyzji człowieka. Selekcja sztuczna zachodzi, gdy to człowiek dobiera zwierzęta do rozrodu, a "masowa" i "rodzinna" opisują sposób selekcji w hodowli.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "proces eliminacji zwierząt z populacji bez udziału człowieka" odpowiada definicji selekcji (doboru) naturalnej. W selekcji naturalnej o tym, które osobniki pozostawią potomstwo, decydują czynniki środowiskowe: dostęp do paszy i wody, warunki klimatyczne, presja pasożytów i chorób, drapieżnictwo, konkurencja w stadzie oraz ogólna przeżywalność i płodność. Nie ma tu świadomego, zaplanowanego działania hodowcy.

Odpowiedź "sztuczna" jest niepoprawna, ponieważ selekcja sztuczna zachodzi wtedy, gdy człowiek podejmuje decyzję o pozostawieniu zwierząt do rozrodu (np. wybór buhajów do inseminacji, brakowanie sztuk o słabej wydajności lub zdrowotności). To typowe narzędzie doskonalenia cech użytkowych, a nie proces samorzutny.

Odpowiedzi "masowa" i "rodzinowa" również są niepoprawne, bo nie opisują tego, czy selekcja zachodzi z udziałem człowieka czy bez niego, tylko metodę prowadzenia selekcji w hodowli. Selekcja masowa opiera się na ocenie i wyborze wielu osobników na podstawie ich własnych cech (fenotypu), natomiast selekcja rodzinna uwzględnia informacje o krewnych (rodowód, wyniki potomstwa). Obie są narzędziami selekcji sztucznej, a więc wymagają udziału człowieka.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: jeśli w treści pojawia się warunek "bez udziału człowieka", chodzi o dobór naturalny; jeśli mowa o doborze do rozrodu, brakowaniu i planie hodowlanym, chodzi o dobór sztuczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Selekcja naturalna to proces, w którym środowisko "odsiewa" osobniki lepiej lub gorzej przystosowane, bez decyzji człowieka. Na przeżycie i rozród wpływają m.in. choroby, pasożyty, konkurencja o paszę, warunki klimatyczne i odporność. Skutek to zmiana częstości cech w populacji.
Nazywa się naturalna, bo czynnikiem selekcyjnym jest natura: środowisko i wynikające z niego warunki życia. Nie ma planu hodowlanego ani świadomego doboru do rozrodu. W praktyce oznacza to, że lepiej przystosowane osobniki częściej przeżywają i zostawiają potomstwo.
W selekcji sztucznej decyduje człowiek: wybiera zwierzęta do rozrodu, prowadzi brakowanie i ocenia cechy (np. wydajność, zdrowotność). W selekcji naturalnej nikt nie wybiera celowo; o sukcesie rozrodczym decydują warunki środowiska i przeżywalność.
Nie. Selekcja masowa to metoda selekcji stosowana przez człowieka w hodowli (najczęściej wybór osobników na podstawie ich własnych cech). Selekcja naturalna zachodzi bez udziału człowieka i jest wynikiem presji środowiska, a nie świadomego programu hodowlanego.
Selekcja rodzinna polega na wyborze zwierząt z uwzględnieniem informacji o ich krewnych (rodowód, wyniki rodziców, rodzeństwa lub potomstwa). To podejście pomaga oceniać wartość hodowlaną cech dziedzicznych. Nie jest to proces naturalny, tylko narzędzie selekcji sztucznej.
Najczęściej są to: niedobory paszy i wody, skrajne temperatury, choroby zakaźne, pasożyty, urazy, konkurencja w stadzie oraz presja drapieżników (w naturze). Czynniki te wpływają na przeżywalność i płodność, a więc pośrednio na to, które cechy częściej przechodzą na potomstwo.
Może zachodzić, choć zwykle jest ograniczana przez opiekę człowieka. Nadal jednak środowisko (np. choroby, odporność, stres, warunki utrzymania) może powodować, że niektóre osobniki gorzej się rozmnażają lub są częściej eliminowane "same z siebie", zanim hodowca podejmie decyzję selekcyjną.
Skup się na sprawcy doboru. Jeśli w treści jest "bez udziału człowieka", "samorzutnie", "wpływ środowiska" – chodzi o selekcję naturalną. Jeśli pojawia się "dobór do rozrodu", "brakowanie", "program hodowlany", "inseminacja" – to selekcja sztuczna.
Tych pojęć używa się przy opisie metod selekcji prowadzonej w hodowli, czyli gdy człowiek wybiera zwierzęta do dalszego rozrodu. Selekcja masowa odnosi się do wyboru na podstawie cech osobnika, a rodzinna do wyboru z uwzględnieniem informacji o rodzinie i pokrewieństwie.
Najczęściej myli się kryterium "kto selekcjonuje" (natura vs człowiek) z metodą selekcji w hodowli (masowa, rodzinna). Uczniowie też czasem czytają pobieżnie i nie zauważają zwrotu "bez udziału człowieka". Pomaga podkreślanie w treści słów-kluczy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 82% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Selekcja naturalna to eliminacja (lub faworyzowanie) osobników w populacji wynikająca z działania środowiska, chorób, konkurencji i przeżywalności, bez świadomej decyzji człowieka."

Źródła:

  • Charles Darwin, "O powstawaniu gatunków" ("On the Origin of Species") – fragmenty dotyczące doboru naturalnego (definicja i mechanizm selekcji)
  • Campbell Biology (Campbell, Reece i in.) – rozdział o ewolucji i doborze naturalnym (podstawy definicyjne selekcji naturalnej)

Materiały:

  • Podręczniki z genetyki i hodowli zwierząt (działy o doborze i selekcji)
  • Materiały dydaktyczne z biologii ewolucyjnej (dobór naturalny, presja selekcyjna)
  • Notatki/opracowania z genetyki populacji dla kierunków rolniczych i weterynaryjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego