Eutrofizacja to proces zwiększania żyzności (trofii) wód wskutek nadmiernego dopływu substancji biogennych, przede wszystkim związków azotu i fosforu. W efekcie rośnie produktywność ekosystemu: pojawiają się częstsze i intensywniejsze zakwity fitoplanktonu (w tym sinic), a woda staje się mętniejsza i gorzej przepuszcza światło.
Kluczowym elementem opisu jest wyczerpywanie zasobów tlenu. Gdy obumarła biomasa opada i jest rozkładana przez mikroorganizmy, procesy mineralizacji i oddychania tlenowego zużywają duże ilości rozpuszczonego tlenu. Prowadzi to do deficytu tlenowego, szczególnie przy dnie i w okresach stagnacji wody, co może powodować śnięcia ryb oraz uwalnianie niepożądanych związków z osadów.
Pozostałe terminy nie opisują tego ciągu przyczynowo-skutkowego:
- Ługowanie oznacza wymywanie składników z gleby lub skał przez wodę (proces chemiczny/glebowy), a nie wzrost trofii zbiornika i zakwit planktonu.
- Denudacja dotyczy niszczenia i wyrównywania rzeźby terenu (proces geomorfologiczny), niezwiązany bezpośrednio z biogenami i deficytem tlenu w wodzie.
- Sedymentacja to opadanie cząstek zawiesiny i ich odkładanie na dnie; może współwystępować w zbiorniku, ale sama w sobie nie oznacza wzbogacenia w biogeny ani masowego rozwoju fitoplanktonu.
Na egzaminie warto zapamiętać skrót myślowy: biogeny → zakwit → rozkład biomasy → spadek tlenu. Taki łańcuch niemal jednoznacznie wskazuje na eutrofizację.
