KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 30.
Proces, mający na celu poprawę kartometryczności mapy poprzez usunięcie deformacji podkładu analogowego i błędów skanowania, nazywamy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kalibracja (w kontekście map rastrowych) to dopasowanie i korekta zeskanowanego podkładu tak, by odzyskał możliwie dobrą kartometryczność, m.in. przez kompensację deformacji papieru i błędów skanowania.
Digitalizacja i wektoryzacja dotyczą pozyskania danych, a transformacja jest narzędziem matematycznym, nie nazwą całego procesu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy pracy z mapą w postaci rastra (skan podkładu analogowego). Taki obraz zwykle nie jest idealnie kartometryczny: papier mógł się zdeformować (np. rozciągnięcie, skurcz, pofalowanie), a skaner mógł wprowadzić dodatkowe zniekształcenia (nierównomierna skala w osiach, przekos, lokalne błędy). Żeby mapa nadawała się do pomiarów i dalszego opracowania, wykonuje się proces, którego celem jest poprawa kartometryczności przez korektę tych deformacji.

W takim ujęciu właściwym określeniem jest "kalibracja" – czyli doprowadzenie obrazu mapy do postaci możliwie zgodnej z rzeczywistą geometrią (często realizowane przez dopasowanie do punktów kontrolnych i zastosowanie odpowiedniego modelu przekształcenia).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do definicji z pytania?

  • "digitalizacja" oznacza ogólnie wprowadzanie danych do postaci cyfrowej (np. skanowanie albo ręczne odtwarzanie treści), ale samo zdigitalizowanie nie usuwa deformacji podkładu ani błędów skanu.
  • "wektoryzacja" to tworzenie obiektów wektorowych (punkty, linie, poligony) na podstawie rastra lub innych danych. Można ją wykonywać dopiero po przygotowaniu poprawnego podkładu; sama wektoryzacja nie jest procesem "prostowania" skanu.
  • "transformacja" to pojęcie narzędziowe: konkretne przekształcenie matematyczne (np. afiniczne, wielomianowe) używane w ramach kalibracji/georeferencji. Jest elementem metody, ale nie musi nazywać całego procesu opisanego w pytaniu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać, że gdy w treści pojawia się usuwanie deformacji skanu/podkładu i poprawa kartometryczności, chodzi o etap przygotowania rastra do pracy pomiarowej, a nie o pozyskanie wektora czy samo "przeniesienie do komputera".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kartometryczność oznacza, że z mapy można wiarygodnie wykonywać pomiary (np. odległości i pola) w przyjętym układzie odniesienia. Jest ważna, bo prace geodezyjne i opracowania GIS wymagają zgodności geometrii mapy z rzeczywistością, a zniekształcony skan daje błędne wyniki.
Skan może mieć przekos, nierówną skalę w osiach, lokalne deformacje oraz błędy wynikające z ustawień skanera i ułożenia arkusza. Dodatkowo dochodzą deformacje samego papieru (wilgotność, starzenie). Te błędy obniżają kartometryczność obrazu rastrowego.
Kalibracja polega na dopasowaniu skanu mapy do znanych punktów (np. skrzyżowań siatki, punktów osnowy, charakterystycznych narożników), a następnie zastosowaniu odpowiedniego przekształcenia. Wynikiem jest raster lepiej zgodny geometrycznie z układem współrzędnych projektu.
Digitalizacja dotyczy zamiany informacji na postać cyfrową (np. wykonanie skanu albo wprowadzanie danych). Kalibracja natomiast koryguje geometrię już zdigitalizowanego obrazu, aby usunąć deformacje i umożliwić pomiary. To różne cele i różne etapy pracy z mapą.
Wektoryzacja to tworzenie obiektów wektorowych (punkty, linie, poligony) na podstawie rastra lub innych danych. Zwykle wykonuje się ją po przygotowaniu podkładu, bo zniekształcony raster spowoduje przesunięcia obiektów. Wektoryzacja nie usuwa deformacji skanu, tylko odtwarza treść.
Transformacja jest matematycznym przekształceniem używanym do dopasowania rastra do punktów kontrolnych (np. przesunięcie, obrót, skala, odkształcenia nieliniowe). To mechanizm realizujący korektę geometrii, ale nazwa "transformacja" nie zawsze opisuje cały proces przygotowania mapy do pomiarów.
Wybiera się punkty jednoznacznie identyfikowalne na skanie i w układzie odniesienia, stabilne w czasie oraz możliwie równomiernie rozmieszczone na arkuszu. Typowe są przecięcia siatki, narożniki ramki, punkty osnowy lub trwałe szczegóły terenowe. Zbyt mała liczba punktów pogarsza dopasowanie.
Zwykle nie. Nieprzetworzony skan bywa obciążony deformacjami papieru i skanera, więc pomiar odległości lub powierzchni może być systematycznie błędny. Do celów pomiarowych raster powinien być dopasowany (skalibrowany/georeferencyjny), a dokładność trzeba ocenić na podstawie błędów dopasowania.
Najczęściej mylą kalibrację z digitalizacją (bo "skanowanie" kojarzy się z cyfryzacją) albo z wektoryzacją (bo oba etapy występują w jednym workflow). Innym błędem jest wybór "transformacji" jako hasła, mimo że pytanie dotyczy nazwy procesu poprawy kartometryczności, a nie narzędzia matematycznego.
Szukaj słów kluczowych: poprawa kartometryczności, usunięcie deformacji podkładu, błędy skanowania, dopasowanie skanu do układu współrzędnych, punkty kontrolne. Gdy celem jest "wyprostowanie" lub dopasowanie rastra do odniesienia, to nie jest wektoryzacja ani sama digitalizacja, tylko etap korekty geometrii.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że digitalizacja i wektoryzacja dotyczą pozyskania danych, a transformacja jest narzędziem matematycznym, nie nazwą całego procesu.

Źródła:

  • QGIS Documentation: Georeferencer (plugin) — opis dopasowania rastra, punktów kontrolnych i transformacji, https://docs.qgis.org/ (sekcja o Georeferencer) - dostęp 2026-02-27
  • GDAL Documentation: gdalwarp — warping/reprojection rastrów z użyciem transformacji, https://gdal.org/programs/gdalwarp.html - dostęp 2026-02-27
  • Esri Documentation: Georeferencing a raster dataset — pojęcia i cel georeferencji rastrów, https://pro.arcgis.com/ (dokumentacja georeferencji) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja narzędzi georeferencji/kalibracji w programach GIS (np. QGIS Georeferencer)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw GIS dla geodetów (raster/wektor, georeferencja, transformacje)
  • Instrukcje dotyczące opracowania map i podkładów rastrowych w pracowni geodezyjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego