KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 6.
Proces prażenia wodorowęglanu sodu, wstępnie ogrzanego do temperatury procesu, wymaga dostarczenia
804 kJ ciepła na każdy kilogram NaHCO3. Ile ciepła należy wyprodukować, aby wyprażyć 3 tony wodorowęglanu, jeżeli łączne straty ciepła wynoszą 20 %?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw liczysz ciepło procesu: 3 t = 3000 kg, więc Qproc = 804 kJ/kg · 3000 kg = 2 412 000 kJ. Straty 20% oznaczają, że do procesu trafia 80% wyprodukowanego ciepła, więc Qprod = 2 412 000/0,8 = 3 015 000 kJ.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano zapotrzebowanie ciepła dla samego prażenia: 804 kJ na 1 kg NaHCO3 (surowiec jest już wstępnie ogrzany do temperatury procesu, więc nie doliczasz dodatkowego ogrzewania). Trzeba policzyć, ile ciepła ma zostać dostarczone do materiału, a następnie skorygować wynik o straty.

Krok 1: przeliczenie masy
3 t = 3000 kg.

Krok 2: ciepło wymagane przez proces
Qproc = 804 kJ/kg · 3000 kg = 2 412 000 kJ.
To jest energia, która musi realnie trafić do wodorowęglanu, aby zaszło prażenie.

Krok 3: uwzględnienie strat ciepła 20%
Jeżeli straty całkowite wynoszą 20%, to do procesu dociera 80% wyprodukowanego ciepła. Zależność ma postać:
Qproc = 0,8 · Qprod, więc
Qprod = Qproc/0,8 = 2 412 000/0,8 = 3 015 000 kJ.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "2412000 kJ" pomija straty ciepła, czyli podaje tylko zapotrzebowanie procesu, a nie produkcję ciepła w źródle.
  • "3015 kJ" i "2412 kJ" wynikają zwykle z błędu jednostek (potraktowanie 3 t jak 3 kg albo "zgubienie" trzech zer przy przejściu z ton na kilogramy) lub z niekontrolowanego skracania liczb.

Wskazówka kontrolna (rzędu wielkości): 804 kJ/kg to ok. 0,8 MJ/kg. Dla 3000 kg daje to ok. 2400 MJ = 2,4 mln kJ, a po doliczeniu strat wynik powinien być większy (ok. 3,0 mln kJ). Taka kontrola szybko wyłapuje odpowiedzi zbyt małe o tysiąc razy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz tony na kilogramy (1 t = 1000 kg). Potem pomnóż ciepło jednostkowe przez masę: Q = q · m. Dopiero na końcu uwzględnij straty/sprawność, jeśli są podane.
Bo 80% to część ciepła, która dociera do procesu. Jeśli do procesu ma trafić Qproc, to musi być spełnione: Qproc = 0,8 · Qprod. Stąd Qprod = Qproc/0,8.
Chodzi o energię, którą musi wygenerować źródło ciepła (np. piec, palnik, grzałki). Jest ona większa niż energia wymagana przez materiał, bo część energii ucieka jako straty (izolacja, spaliny, promieniowanie, straty do otoczenia).
Najczęściej: (1) pominięcie strat i podanie Q tylko dla procesu, (2) pomylenie 20% strat z 20% sprawności, (3) użycie mnożenia przez 0,8 zamiast dzielenia, (4) błąd jednostek: 3 t potraktowane jak 3 kg lub 3 g.
W treści jest informacja, że surowiec jest wstępnie ogrzany do temperatury procesu, więc 804 kJ/kg należy traktować jako ciepło wymagane przez samą operację prażenia w tych warunkach (w praktyce: energia, która ma zostać dostarczona do materiału).
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 804 kJ/kg ≈ 0,8 MJ/kg. Dla 3000 kg to ok. 2400 MJ, czyli 2,4 mln kJ. Po doliczeniu strat wynik musi być większy, w okolicach 3,0 mln kJ. Wyniki rzędu tysięcy kJ są podejrzanie małe.
Jeśli straty wynoszą s, to do procesu dociera (1−s) ciepła. Wzór: Qprod = Qproc / (1−s). Dla 20%: s = 0,20, więc dzielisz przez 0,80.
Dodajesz je wtedy, gdy surowiec startuje z temperatury niższej niż temperatura procesu. W tym zadaniu podano, że jest już wstępnie ogrzany do temperatury procesu, więc nie doliczasz ciepła podgrzewania, tylko to wymagane przez prażenie.
W tym typie zadań "straty ciepła 20%" dotyczą energii: część wyprodukowanego ciepła nie trafia do materiału. Nie zmienia to masy surowca w obliczeniach, tylko zwiększa wymaganą produkcję ciepła w źródle.
Ćwicz schemat: jednostki → Q procesu → korekta na straty. Zawsze zapisuj: 1 t = 1000 kg, procent jako ułamek (20% = 0,20), oraz sprawdzaj rząd wielkości. Pomaga też krótkie równanie: Qproc = η · Qprod.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw liczysz ciepło procesu: 3 t = 3000 kg, więc Qproc = 804 kJ/kg · 3000 kg = 2 412 000 kJ.

Materiały:

  • Notatki z bilansów masowych i energetycznych w inżynierii chemicznej (dział: bilans ciepła, sprawność, straty)
  • Zbiór zadań z obliczeń procentowych i przeliczania jednostek dla techników
  • Materiały dydaktyczne z aparatury procesowej: źródła ciepła, izolacja, straty

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego