Proces endotermiczny to taki, który do zajścia pobiera energię cieplną z otoczenia (w ujęciu termochemicznym: ma dodatni efekt cieplny/ΔH > 0). W praktyce laboratoryjnej najłatwiej rozpoznać go po tym, że podczas przebiegu procesu mieszanina może się ochładzać.
Odpowiedź "rozpuszczanie azotanu(V) amonu w wodzie" jest poprawna, ponieważ rozpuszczanie NH4NO3 jest klasycznym przykładem endotermicznego rozpuszczania. Zjawisko to wykorzystuje się w jednorazowych "zimnych okładach"/cold-packach: po rozpuszczeniu soli temperatura układu spada, bo energia jest pobierana z otoczenia.
Pozostałe propozycje opisują procesy typowo egzotermiczne (z wydzielaniem ciepła), dlatego nie spełniają definicji endotermiczności:
- "rozpuszczanie wodorotlenku sodu w wodzie" – rozpuszczanie NaOH jest silnie egzotermiczne; roztwór wyraźnie się nagrzewa. To ważne w BHP, bo szybkie dosypywanie może doprowadzić do lokalnego wrzenia i rozprysków.
- "rozcieńczanie stężonego kwasu siarkowego(VI)" – mieszanie (uwadnianie) stężonego H2SO4 z wodą przebiega z dużym wydzielaniem ciepła. Z tego powodu obowiązuje zasada praktyczna: zawsze wlewaj kwas do wody, aby ograniczyć ryzyko gwałtownego zagotowania i rozchlapania.
- "roztwarzanie magnezu w kwasie solnym" – nie jest to zwykłe rozpuszczanie, lecz reakcja chemiczna (powstaje m.in. wodór). Reakcje metali z kwasami są na ogół egzotermiczne, więc układ się ogrzewa.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawia się rozcieńczanie stężonych kwasów albo rozpuszczanie zasad, często są to pułapki – oba procesy zwykle są egzotermiczne. Endotermiczność najczęściej kojarzy się z wybranymi solami (np. NH4NO3), które podczas rozpuszczania wywołują efekt chłodzenia.
