Przy sprzedaży środka trwałego (np. samochodu) jednostka rozpoznaje jednocześnie dwa skutki w wyniku finansowym:
- przychód ze sprzedaży (najczęściej jako pozostałe przychody operacyjne),
- koszt sprzedanego składnika majątku w wysokości jego wartości netto, czyli nieumorzonej części wartości początkowej.
Nieumorzona część wartości początkowej to różnica między wartością początkową a dotychczasowym umorzeniem (amortyzacją). Ekonomicznie oznacza ona, jaka część wartości środka trwałego nie została jeszcze zaliczona do kosztów przez amortyzację. W momencie zbycia ta pozostała wartość staje się kosztem okresu, ponieważ jednostka przestaje kontrolować składnik aktywów.
Dlatego odpowiedź "Pozostałe koszty operacyjne" jest właściwa: sprzedaż środka trwałego nie jest typową działalnością podstawową, a rozliczenie wartości netto ujmuje się jako koszt operacyjny pozostały.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?
- "Pozostałe koszty rodzajowe" – koszty rodzajowe służą do ewidencji kosztów według rodzaju (np. zużycie materiałów, usługi obce). Wartość netto sprzedanego środka trwałego nie jest kosztem "rodzajowym" tego typu, tylko kosztem wynikającym ze zbycia aktywa.
- "Środki trwałe" – to konto bilansowe aktywów. Sprzedaż powoduje wyksięgowanie środka trwałego z aktywów, ale nieumorzona część nie pozostaje na koncie aktywów; ma zostać odniesiona w koszty, aby pokazać wpływ transakcji na wynik.
- "Pozostałe przychody operacyjne" – to konto przychodów, a nie kosztów. Przychód ze sprzedaży może tam trafić, ale pytanie dotyczy obciążenia konta kosztem nieumorzonej wartości.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "nieumorzona część wartości początkowej", myśl o koszcie zbycia/likwidacji, a nie o przychodzie ani o pozostawieniu wartości w aktywach.
