KWALIFIKACJA MOT1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Przedstawione na rysunku narzędzie to
Ilustracja przedstawia wiertło stopniowe, które jest narzędziem używanym w obróbce metali, szczególnie w zawodzie blacharza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiertło stopniowe rozpoznaje się po kolejnych stopniach średnicy na jednym narzędziu, co pozwala stopniowo powiększać otwór (często w cienkiej blasze). Frez stożkowy ma typowe krawędzie do frezowania, rozwiertak służy do wykańczania otworu, a gwintownik do nacinania gwintu.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu sprawdzana jest umiejętność rozpoznania narzędzia skrawającego na podstawie jego cech konstrukcyjnych i przeznaczenia.

Wiertło stopniowe (odpowiedź prawidłowa) ma charakterystyczną budowę: na jednym trzpieniu występuje kilka kolejnych "stopni" (średnic). Dzięki temu jednym narzędziem można wykonać otwór i następnie stopniowo go powiększać do żądanej średnicy. To rozwiązanie jest szczególnie praktyczne w pracy z cienkimi materiałami, np. blachą, gdzie łatwo kontrolować średnicę, a ryzyko "szarpania" krawędzi bywa mniejsze niż przy doborze wielu osobnych wierteł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Frez stożkowy jest przeznaczony do frezowania/kształtowania, często ma geometrię i ostrza typowe dla frezów, a nie układ stopni średnicy charakterystyczny dla wiertła stopniowego. Może mieć kształt stożka, ale nie realizuje "skokowego" doboru średnic.
  • Rozwiertak nastawny służy do precyzyjnego wykańczania (kalibrowania) wcześniej wykonanego otworu. Jest narzędziem do obróbki wykańczającej, a jego wygląd zwykle nie przypomina stopniowanego wiertła.
  • Gwintownik maszynowy rozpoznaje się po rowkach wiórowych i części roboczej przystosowanej do nacinania gwintu wewnętrznego. Jego przeznaczeniem nie jest wykonywanie średnic stopniami, tylko formowanie/nacinanie zwoju gwintu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się narzędzia "do otworów", warto od razu rozdzielić proces na etapy: wiercenie (wiertło), powiększanie/kształt (np. frez), wykańczanie średnicy (rozwiertak) oraz wykonanie gwintu (gwintownik). To pomaga uniknąć pomyłek wynikających z podobnego kształtu narzędzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wiertło stopniowe to wiertło o kilku kolejnych średnicach (stopniach) na jednym narzędziu. Umożliwia wykonywanie i powiększanie otworów "krokami", często w cienkich blachach. Jest wygodne, bo jednym narzędziem uzyskuje się różne średnice bez częstej zmiany wierteł.
Szukaj cechy kluczowej: wyraźnych progów średnicy ułożonych jeden za drugim. Narzędzie wygląda jak stożek z "schodkami". Jeśli zamiast schodków widzisz rowki typowe dla gwintu lub jednolitą średnicę części roboczej, to prawdopodobnie nie jest wiertło stopniowe.
W cienkiej blasze łatwo przebić materiał i kontrolować średnicę. Wiertło stopniowe pozwala powiększać otwór stopniowo, zwykle z mniejszą skłonnością do zadziorów niż przy agresywnym powiększaniu jednym dużym wiertłem. Ułatwia też dopasowanie średnicy do elementu montażowego.
Gwintownik maszynowy służy do nacinania gwintu wewnętrznego i ma geometrię rowków wiórowych oraz zarys roboczy odpowiadający gwintowi. Wiertło stopniowe służy do wykonywania/powiększania otworów i ma stopnie średnicy. Jeśli narzędzie "robi gwint", to nie jest wiertło.
Rozwiertak nastawny to narzędzie do precyzyjnego wykańczania średnicy otworu, zwykle po wcześniejszym wierceniu. Stosuje się go, gdy potrzebna jest lepsza dokładność wymiaru i gładkość niż po samym wierceniu. Nie zastępuje wiertła stopniowego w typowym szybkim doborze średnic w blasze.
Frez stożkowy jest kojarzony z frezowaniem/kształtowaniem i często ma ostrza typowe dla frezu na powierzchni stożkowej. Wiertło stopniowe ma "schodki" średnic. Jeśli widzisz stopnie (kolejne walce), to wskazuje na wiertło stopniowe, a nie na frez stożkowy.
Najczęstszy błąd to wybór po nazwie lub kształcie ogólnym ("stożek" = frez), bez analizy cechy funkcjonalnej. Drugi błąd to mylenie etapów obróbki otworu: wiercenie, wykańczanie średnicy (rozwiercanie) i wykonywanie gwintu. Na egzaminie warto szukać elementów charakterystycznych narzędzia.
Gdy otwór ma spełniać wymagania większej dokładności wymiarowej lub jakości powierzchni (np. pasowanie), samo wiertło może nie wystarczyć. Wtedy po wstępnym wierceniu używa się rozwiertaka do wykończenia. Wiertło stopniowe jest natomiast bardzo praktyczne do szybkich otworów montażowych w blasze.
Tak, standardowo najpierw wykonuje się otwór o odpowiedniej średnicy pod gwint, a dopiero potem używa się gwintownika do nacięcia gwintu wewnętrznego. To rozróżnienie pomaga w testach: jeśli w odpowiedziach jest gwintownik, pytanie zwykle dotyczy gwintowania, a nie samego wykonywania średnicy otworu.
Ucz się przez porównania: zestaw zdjęcia wiertła, rozwiertaka, frezu i gwintownika i wypisz 2–3 cechy rozpoznawcze każdego. Ćwicz "mapę procesu" obróbki otworu (wiercenie → wykańczanie → gwint). Na egzaminie patrz najpierw na cechy robocze, dopiero potem na nazwę.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wiertło stopniowe rozpoznaje się po kolejnych stopniach średnicy na jednym narzędziu, co pozwala stopniowo powiększać otwór (często w cienkiej blasze)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wiertło stopniowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiert%C5%82o_stopniowe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Gwintownik" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintownik (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Rozwiertak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiertak (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Katalogi/poradniki producentów narzędzi skrawających (dział: wiertła stopniowe, gwintowniki, rozwiertaki, frezy)
  • Materiały szkoleniowe z technologii obróbki skrawaniem (podstawy: wiercenie, frezowanie, rozwiercanie, gwintowanie)
  • Instrukcje BHP i zasady doboru parametrów wiercenia w cienkiej blasze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego