W rachunkowości każda operacja ujęta dekretem księgowym wpływa na co najmniej dwa konta (zasada podwójnego zapisu), ale to nie oznacza, że suma bilansowa zawsze pozostaje bez zmian. O tym, czy suma bilansowa rośnie, maleje czy pozostaje stała, decyduje to, jakie elementy bilansu (aktywa/pasywa) zmienia dana dekretacja.
Odpowiedź "aktywów i pasywów, zmniejszając sumę bilansową" jest poprawna dla operacji, w której:
- maleją aktywa (np. spadek środków pieniężnych, należności lub zapasów), oraz
- maleją pasywa (np. spadek zobowiązań lub kredytów).
Typowym przykładem takiej sytuacji jest spłata zobowiązania środkami z rachunku bankowego: aktywa (bank) spadają, a pasywa (zobowiązania) również spadają. Skoro obie strony bilansu są mniejsze, suma bilansowa się zmniejsza.
Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne typy operacji bilansowych:
- "tylko pasywów, nie zmieniając sumy bilansowej" sugeruje przeksięgowanie wewnątrz pasywów (np. zmiana struktury zobowiązań), ale wtedy nie dotyka się aktywów.
- "aktywów i pasywów, zwiększając sumę bilansową" pasuje do zdarzeń typu zaciągnięcie kredytu lub powstanie zobowiązania i jednoczesny wzrost środków (aktywa rosną, pasywa rosną), co zwiększa sumę bilansową, a nie zmniejsza.
- "tylko aktywów, nie zmieniając sumy bilansowej" opisuje przesunięcie w obrębie aktywów (np. zamiana gotówki na zapasy), gdzie aktywa zmieniają strukturę, ale nie zmienia się ich łączna wartość i pasywa pozostają bez zmian.
Na egzaminie warto zawsze sprowadzić dekret do pytania: co rośnie/maleje i czy dotyczy to aktywów czy pasywów. Dopiero potem wnioskuj o sumie bilansowej.
