KWALIFIKACJA MEP1 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 3.
Przedstawiony na ilustracji przyrząd służy do demontażu
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane do demontażu łożysk.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na ilustracji to typowy ściągacz, którego zadaniem jest bezpieczne zdejmowanie elementów osadzonych z pasowaniem, najczęściej łożysk z wału lub z oprawy.
"Kliny", "kołki" i "sprężyny" zwykle demontuje się innymi narzędziami (wybijaki, ściągacze do kołków, szczypce).

Pełne wyjaśnienie:

W mechanice precyzyjnej do demontażu elementów osadzonych z pasowaniem (np. na czopie wału) stosuje się ściągacze. Ich konstrukcja (ramiona/haki oraz śruba dociskowa) pozwala wytworzyć kontrolowaną, osiową siłę, dzięki której element schodzi równomiernie, bez podważania i bez przypadkowych uderzeń.

Odpowiedź "łożysk" jest poprawna, ponieważ łożyska są często wciskane lub osadzane na pasowaniu i wymagają narzędzia, które zdejmie je prosto, minimalizując ryzyko:

  • uszkodzenia bieżni łożyska i elementów tocznych,
  • zarysowania czopa wału lub gniazda w oprawie,
  • przekoszenia podczas zdejmowania.

Odpowiedź "klinów" jest nieprawidłowa, bo kliny z rowków wpustowych najczęściej usuwa się przez wybicie lub podważenie dedykowanym narzędziem (np. pobijakiem/wybijakiem) albo specjalnym wyciągaczem do wpustów, a nie klasycznym ściągaczem do osadzeń.

Odpowiedź "kołków" także nie pasuje: kołki ustalające zazwyczaj wyjmuje się wybijakami lub ściągaczami przeznaczonymi do kołków, działając w osi kołka i opierając się o powierzchnię elementu – inny jest sposób chwytu i przeniesienia siły niż przy zdejmowaniu łożysk.

Odpowiedź "sprężyn" jest błędna, ponieważ sprężyny (np. śrubowe, pierścieniowe) demontuje się przez odciążenie i zwolnienie mocowania, często przy użyciu szczypiec, haków, przyrządów do pierścieni osadczych lub prowadnic – nie wymaga to ściągacza do zdejmowania elementów z pasowania.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznając narzędzie, zwróć uwagę, czy ma element dociskający w osi (śruba) oraz ramiona chwytające element – to typowe cechy ściągaczy do łożysk i kół osadzonych na wałach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie z ramionami (hakami) i śrubą dociskową, które umożliwia kontrolowane zsunięcie łożyska z wału lub wyjęcie go z oprawy. Daje osiową siłę i zmniejsza ryzyko uszkodzenia czopa, gniazda oraz samego łożyska.
Najczęściej widać ramiona chwytające element od spodu oraz śrubę centralną dociskającą oś/wał. Taki układ wskazuje na narzędzie do zdejmowania elementów osadzonych na pasowaniu (często łożysk). Kluczowe są: chwyt, oparcie i docisk w osi.
Uderzenia mogą uszkodzić bieżnie i elementy toczne, spowodować mikropęknięcia oraz zarysować czop wału. W mechanice precyzyjnej liczy się jakość powierzchni i współosiowość, dlatego preferuje się ściągacz lub prasę, które działają kontrolowaną siłą.
Przekoszenie może spowodować zacięcie łożyska, wykruszenie krawędzi bieżni, zarysowanie czopa i utratę dokładności pasowania. Często kończy się to koniecznością wymiany łożyska i naprawy powierzchni współpracujących, co w urządzeniach precyzyjnych jest kosztowne.
Zwykle nie jest to właściwe zastosowanie. Kliny i kołki mają inną geometrię i sposób osadzenia; demontuje się je najczęściej wybijakami, pobijakami lub narzędziami dedykowanymi do wpustów/kołków. Użycie nieodpowiedniego ściągacza zwiększa ryzyko uszkodzeń.
To zależy od typu sprężyny i mocowania. Często używa się szczypiec, haków, prowadnic, a przy pierścieniach sprężystych – szczypiec do pierścieni osadczych. Najważniejsze jest bezpieczne odciążenie sprężyny i kontrola kierunku jej zwolnienia.
Typowe pomyłki to: zbyt mały rozstaw ramion, chwytanie za niewłaściwą krawędź, brak osiowania śruby z wałem oraz nierównomierne obciążenie ramion. Skutkiem bywa zsunięcie haka, zniszczenie elementu lub przekoszenie demontowanej części.
Prasa bywa lepsza, gdy potrzebna jest duża, stabilna i idealnie osiowa siła oraz gdy element można bezpiecznie podeprzeć. W warsztacie precyzyjnym prasa zmniejsza ryzyko poślizgu ramion ściągacza, ale wymaga właściwych podparć i tulei dystansowych.
Najważniejsze są: czop wału, gniazdo w oprawie, krawędzie oporowe oraz powierzchnie pasowane. W praktyce chroni się je przed zarysowaniem i punktowym naciskiem, stosując poprawne podparcie, osiowanie oraz narzędzia działające równomiernie w osi demontażu.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie narzędzi po cechach funkcjonalnych: sposób chwytu, kierunek działania siły, element dociskowy, oraz typowe zastosowania. Pomaga też porównywanie podobnych narzędzi (ściągacz vs wybijak vs szczypce) i kojarzenie ich z konkretnymi elementami maszyn.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu montażu i demontażu węzłów łożyskowych w mechanice
  • Instrukcje producentów ściągaczy i narzędzi montażowo-demontażowych (karty katalogowe, instrukcje BHP użytkowania)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące pasowań, osadzeń łożysk i metod demontażu bezudarowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego