KWALIFIKACJA MTL1 + MTL2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 22.
Przedstawiony na rysunku aparat służy do laboratoryjnego badania
Ilustracja przedstawia urządzenie laboratoryjne używane do badania wytrzymałości masy formierskiej, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat z ramieniem dźwigniowym i uchwytami (szczękami) do mocowania próbki służy do mechanicznego obciążania próbki masy formierskiej aż do zniszczenia, czyli do badania jej wytrzymałości.
Pozostałe badania wymagają innej aparatury: przepuszczalność – układ pneumatyczny, wilgotność – suszenie i ważenie, lepiszcze – procesy wypalania/płukania.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: wytrzymałości masy formierskiej.

Widoczne na rysunku urządzenie ma charakterystyczne cechy aparatu do badań wytrzymałościowych mas formierskich: mechanizm dźwigniowy (ramię do przykładania obciążenia) oraz uchwyty/szczęki do mocowania próbki. Taki układ służy do kontrolowanego obciążania znormalizowanej próbki (np. walcowej lub kształtowej) aż do momentu pęknięcia albo zniszczenia. Wynik opisuje, jak dobrze masa utrzyma kształt formy podczas zalewania ciekłym metalem i późniejszej obróbki formy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przepuszczalność masy formierskiej bada się przez pomiar przepływu powietrza/gazu przez próbkę. Do tego potrzebny jest układ pneumatyczny (doprowadzenie powietrza, elementy pomiaru przepływu/ciśnienia, często manometry). Na ilustracji nie widać typowych elementów takiego toru pomiarowego.
  • Wilgotność masy formierskiej wyznacza się metodami opartymi na ważeniu przed i po suszeniu (lub przyrządami wilgotnościowymi). Kluczowe są waga, suszarka albo komora grzewcza, a nie dźwignia i uchwyty do niszczenia próbki.
  • Zawartość lepiszcza oznacza się metodami chemicznymi lub termicznymi (np. wypalanie/rozkład, wymywanie), wymagającymi pieca, naczyń, odczynników lub stanowiska do płukania. Tego typu oprzyrządowania nie stanowi mechaniczny aparat dźwigniowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na urządzeniu dominuje mechanika obciążania (dźwignia, uchwyty na próbkę), to najczęściej jest to aparatura do wytrzymałości. Jeżeli widzisz elementy toru powietrznego i pomiaru ciśnienia/przepływu, myśl o przepuszczalności; jeśli o grzaniu i ważeniu – o wilgotności lub składnikach (np. lepiszczu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wytrzymałość masy formierskiej to odporność próbki na zniszczenie pod obciążeniem (np. ściskanie/rozciąganie/ścinanie). Bada się ją, aby forma zachowała kształt podczas zalewania ciekłym metalem i nie uległa wykruszeniu lub deformacji w trakcie wykonywania odlewu.
Szukaj cech typowych dla obciążania mechanicznego: ramię dźwigniowe lub mechanizm docisku oraz uchwyty/szczęki do mocowania próbki. Taki przyrząd nie musi mieć manometrów ani przewodów powietrznych, bo nie mierzy przepływu, tylko obciąża próbkę aż do zniszczenia.
Przepuszczalność oznacza się poprzez przepływ powietrza przez próbkę, więc potrzebny jest tor pneumatyczny i elementy pomiaru (np. ciśnienia lub natężenia przepływu). Brak manometrów i przyłączy powietrza jest silną wskazówką, że to nie jest stanowisko do przepuszczalności.
Uczniowie mylą "aparaturę laboratoryjną" jako jedną kategorię i wybierają wilgotność, choć wilgotność oznacza się zwykle przez suszenie i ważenie. Wytrzymałość natomiast wymaga uchwytów do próbki i mechanizmu obciążającego. Warto zawsze sprawdzić, czy urządzenie "niszczy" próbkę.
Przygotowuje się próbkę o ustalonym kształcie, umieszcza w uchwycie aparatu i przykłada rosnące obciążenie mechaniczne. Rejestruje się wartość obciążenia w chwili zniszczenia próbki. Wynik wykorzystuje się do oceny jakości masy i decyzji o korekcie składu lub parametrów przygotowania.
Jest kluczowy przed wykonywaniem form i rdzeni, zwłaszcza przy cienkościennych odlewach i skomplikowanych kształtach. Zbyt niska wytrzymałość zwiększa ryzyko wykruszeń i deformacji formy, a zbyt wysoka może pogorszyć inne właściwości (np. podatność), więc ważna jest równowaga parametrów.
Badanie destrukcyjne to takie, w którym próbka ulega zniszczeniu (pęka, kruszy się lub traci nośność) w trakcie pomiaru. W aparacie wytrzymałościowym obciążenie zwiększa się do momentu zniszczenia próbki, aby wyznaczyć graniczną wartość wytrzymałości masy formierskiej.
Dla przepuszczalności typowe są elementy pneumatyczne: przyłącze powietrza, przewody, komora do przepływu oraz wskaźniki/układy pomiaru ciśnienia lub przepływu. Aparat wytrzymałościowy częściej ma dźwignię, docisk i szczęki do próbki, bez toru powietrznego i bez manometrów.
Wilgotność to udział wody w masie i oznacza się ją przez ubytek masy po wysuszeniu (waga + suszarka) albo dedykowanym miernikiem. Mechanizm dźwigniowy służy do przykładania siły, a nie do precyzyjnego ważenia i odparowania wody, więc nie jest właściwym narzędziem do tego typu pomiaru.
Ucz się rozpoznawania aparatury po funkcji: siła i uchwyty = wytrzymałość, powietrze i pomiar ciśnienia = przepuszczalność, waga i suszenie = wilgotność, piec/chemia = skład (np. lepiszcze). Pomaga też oglądanie zdjęć stanowisk z pracowni i ćwiczenia identyfikacyjne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Opis ilustracji z analizy obrazu (model wizyjny): "mechanizm dźwigniowy, uchwyty do próbki, brak manometrów i ogrzewania" – materiał kontekstowy zadania, wersja z dnia 18.02.2026

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii odlewnictwa (działy: masy formierskie i ich badania)
  • Instrukcje stanowiskowe laboratoriów odlewniczych dotyczące badań mas formierskich
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników: identyfikacja aparatury odlewniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego