KWALIFIKACJA INF2 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 1.
Przedstawiony na rysunku element elektroniczny to
Ilustracja przedstawia element elektroniczny, który jest tranzystorem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tranzystor jest elementem aktywnym i na schematach rozpoznaje się go po charakterystycznym symbolu oraz zwykle trzech wyprowadzeniach (np. baza–emiter–kolektor). Rezystor, cewka i kondensator to elementy bierne o innych, łatwo odróżnialnych symbolach ideowych.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: tranzystor. W zadaniach tego typu rozstrzygające jest rozpoznanie symbolu ideowego albo charakterystycznej budowy elementu przedstawionego na rysunku.

Dlaczego "tranzystor"? Tranzystor jest elementem aktywnym i typowo ma trzy wyprowadzenia (dla BJT: baza, emiter, kolektor; dla MOSFET: bramka, dren, źródło). Na schematach spotyka się symbole zawierające wyróżnione elektrody i charakterystyczny znak (np. strzałkę w BJT lub "kanał" i bramkę w MOSFET), co odróżnia go od elementów biernych.

  • "rezystor" jest elementem biernym. Jego symbol to zwykle zygzak lub prostokąt (zależnie od standardu rysunku), bez wyróżnionych trzech elektrod i bez "strzałek" typowych dla tranzystorów. Rezystor ma w praktyce dwa wyprowadzenia.
  • "cewka" (indukcyjność) również jest elementem biernym. Na schematach przedstawia się ją jako serię zwojów/łuków. Zwykle ma dwa wyprowadzenia i nie posiada oznaczeń odpowiadających trzem elektrodą tranzystora.
  • "kondensator" jest elementem biernym magazynującym ładunek. Jego symbol to dwie równoległe okładki (czasem jedna zakrzywiona dla elektrolitu). Standardowo ma dwa wyprowadzenia, a symbol nie zawiera cech typowych dla tranzystorów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wahasz się między elementami biernymi (R, C, L) a tranzystorem, sprawdź najpierw liczbę wyprowadzeń i czy symbol pokazuje trzy elektrody. Następnie szukaj cech wyróżniających: "zwoje" dla cewki, "okładki" dla kondensatora, prosty dwuzaciskowy znak dla rezystora.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tranzystor to element półprzewodnikowy służący do wzmacniania lub przełączania sygnałów. W praktyce działa jak sterowany "zawór" prądu/napięcia. W urządzeniach IT występuje m.in. w zasilaczach impulsowych, układach sterowania i stopniach mocy.
Najczęściej rozpoznasz go po tym, że symbol pokazuje trzy elektrody (np. baza–emiter–kolektor lub bramka–dren–źródło) oraz charakterystyczne elementy graficzne (np. strzałkę w BJT albo "bramkę" w MOSFET). To odróżnia go od symboli R, C i L.
Rezystor jest elementem biernym i na schemacie ma prosty symbol dwuzaciskowy (zygzak lub prostokąt). Nie ma wyróżnionych trzech elektrod ani cech typowych dla tranzystora. Jeśli rysunek pokazuje element aktywny z trzema wyprowadzeniami, rezystor odpada.
Kondensator na schemacie ma dwie "okładki" (dwie równoległe linie) i zwykle dwa wyprowadzenia. Tranzystor ma trzy elektrody i symbol wskazujący element sterujący (np. baza/bramka) oraz część wykonawczą (emiter–kolektor lub dren–źródło).
Cewka (indukcyjność) jest rysowana jako seria zwojów/łuków lub "spirala". Zwykle ma dwa wyprowadzenia i nie ma dodatkowej elektrody sterującej. Jeśli na rysunku widać zwoje, najpewniej chodzi o cewkę, a nie tranzystor.
Tak. To jedna z najszybszych wskazówek: rezystor, kondensator i cewka są typowo dwuwyprowadzeniowe, a tranzystor jest zwykle trójwyprowadzeniowy. Uwaga: są wyjątki konstrukcyjne (np. elementy w obudowach specjalnych), ale na egzaminie to częsta reguła.
W sprzęcie komputerowym tranzystory pracują m.in. w przetwornicach zasilaczy ATX, sekcjach zasilania płyt głównych, sterowaniu wentylatorami i w układach zabezpieczeń. W praktyce są kluczowe tam, gdzie potrzebne jest szybkie przełączanie lub regulacja mocy.
Najczęstsze pomyłki to wybór "najbardziej znanego" elementu bez analizy symbolu oraz mylenie znaków graficznych: zwojów cewki z innymi liniami, okładek kondensatora z elementami tranzystora, albo traktowanie każdego nietypowego symbolu jako tranzystora.
Pomaga zestaw fiszek: symbol → nazwa → funkcja. Dodatkowo ćwicz na krótkich schematach: najpierw klasyfikuj element jako bierny (R/C/L) lub aktywny (np. tranzystor), potem dopiero dopasuj dokładny typ. Regularne powtórki zmniejszają pomyłki.
Zwykle wymaga się rozpoznania, że to tranzystor oraz podstawowej orientacji w funkcji elementu. W bardziej szczegółowych pytaniach może pojawić się rozróżnienie BJT i MOSFET po symbolu, ale kluczowe jest odróżnienie tranzystora od R, C i L.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Tranzystor jest elementem aktywnym i na schematach rozpoznaje się go po charakterystycznym symbolu oraz zwykle trzech wyprowadzeniach (np. baza–emiter–kolektor)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tranzystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tranzystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Rezystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Kondensator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki (elementy bierne i aktywne, symbole ideowe)
  • Notatki z rozpoznawania symboli na schematach (R, C, L, tranzystory)
  • Karty katalogowe (datasheet) wybranych tranzystorów dla zrozumienia wyprowadzeń i obudów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego