KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 22.
Przedstawiony na rysunku noniusz suwmiarki uniwersalnej wskazuje wynik pomiaru
Ilustracja przedstawia noniusz suwmiarki uniwersalnej, narzędzia pomiarowego używanego w technice mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się dwuetapowo:
1) ze skali głównej odczytuje się pełne milimetry do zera noniusza,
2) na noniuszu wyszukuje się kreskę pokrywającą się ze skalą i dodaje jej wartość ułamkową. Zgodnie z zaznaczeniem poprawny wynik to 14,30 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt wskazania suwmiarki z noniuszem polega na zsumowaniu dwóch części: wartości ze skali głównej oraz wartości ze skali noniusza.

Krok 1 – skala główna (część całkowita):
Najpierw odczytuje się liczbę pełnych milimetrów znajdującą się na lewo od zera noniusza. To jest "bazowy" wynik, który mówi, ile mm przekroczyło już zero noniusza.

Krok 2 – noniusz (część ułamkowa):
Następnie na noniuszu wyszukuje się jedną kreskę, która dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej. Numer tej kreski (lub jej pozycja) przelicza się na część ułamkową milimetra zgodnie z dokładnością noniusza (np. 0,1 mm; 0,05 mm; 0,02 mm – zależnie od konstrukcji). Tę wartość dodaje się do wyniku z kroku 1.

Dlaczego poprawna odpowiedź to 14,30 mm?
Zgodnie z treścią zadania odczyt noniusza wskazuje na wartość ułamkową 0,30 mm, którą dodaje się do części całkowitej 14 mm uzyskanej ze skali głównej. Ostateczny wynik zapisuje się jako 14,30 mm (z przecinkiem dziesiętnym, zgodnie z polskim zapisem).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1,44 mm – to typowy błąd "zgubienia" części całkowitej i skupienia się na samym noniuszu albo odczytu z niewłaściwego miejsca skali.
  • 26,00 mm – wskazuje na odczyt z zupełnie innego zakresu skali głównej (błąd zakotwiczenia w innej liczbie lub przesunięcie punktu odniesienia względem zera noniusza).
  • 53,30 mm – zawiera tę samą część ułamkową 0,30 mm, ale z błędnie przyjętą częścią całkowitą; często wynika to z odczytu "pierwszej z lewej" większej liczby, a nie wartości bezpośrednio przed zerem noniusza.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw znajdź zero noniusza i odczytaj milimetry na skali głównej, dopiero potem szukaj kreski pokrywającej się i dodaj część ułamkową. To minimalizuje pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne mm ze skali głównej do zera noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza idealnie pokrywającą się ze skalą główną i przelicz ją na część ułamkową (np. 0,1/0,05/0,02 mm zależnie od modelu). Na końcu dodaj obie części i zapisz wynik w mm.
Noniusz to pomocnicza skala na suwaku suwmiarki, która umożliwia odczyt części ułamkowej milimetra. Działa przez porównanie położenia kresek noniusza z kreskami skali głównej i wskazanie, która para kresek pokrywa się dokładnie.
Skala główna pokazuje tylko pełne milimetry (część całkowitą). Noniusz doprecyzowuje położenie zera suwmiarki pomiędzy działkami skali głównej, czyli daje część ułamkową. Dopiero suma obu wartości jest pełnym wynikiem pomiaru.
Najczęściej myli się: (1) miejsce odczytu mm na skali głównej (nie przed zerem noniusza), (2) wybór kreski noniusza "prawie" pokrywającej się, (3) wartość działki noniusza (0,1 vs 0,05 vs 0,02 mm) oraz (4) kierunek liczenia działek od zera.
Dokładność zwykle jest opisana na suwmiarce (na belce lub suwaku). Można ją też wywnioskować z budowy noniusza: liczba działek noniusza przypadająca na określony odcinek skali głównej determinuje najmniejszą działkę odczytu. W zadaniach egzaminacyjnych często wynika to z rysunku.
W polskim zapisie liczbowym standardowo stosuje się przecinek jako separator dziesiętny, np. 14,30 mm. Na egzaminach zawodowych zwykle akceptuje się format zgodny z poleceniem i odpowiedziami, dlatego warto trzymać się zapisu użytego w arkuszu.
Szczęki zewnętrzne służą do pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnica wałka, grubość blachy). Szczęki wewnętrzne używa się do średnic otworów i rowków. Wybór części suwmiarki musi odpowiadać temu, co mierzysz, bo wpływa na poprawność przyłożenia i odczytu.
Zamknij szczęki suwmiarki lekko, bez nadmiernej siły, i sprawdź, czy zero noniusza pokrywa się z zerem skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, występuje błąd zerowy, który trzeba uwzględnić w wyniku (dodać lub odjąć w zależności od kierunku przesunięcia).
To zwykle efekt paralaksy (patrzenie pod kątem), zbyt słabego oświetlenia albo zużytych/nieostrych podziałek. Żeby temu zapobiec, patrz prostopadle do skali, zapewnij dobre światło i szukaj kreski, która pokrywa się na całej swojej długości, nie tylko punktowo.
Ćwicz na wielu przykładach: najpierw odczyt mm ze skali głównej, potem dopasowanie kreski noniusza i dodanie części ułamkowej. Rób notatkę w formie: "mm + ułamek = wynik". Dodatkowo ucz się rozpoznawania różnych noniuszy (0,1/0,05/0,02 mm) i kontroli błędu zerowego.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Zgodnie z zaznaczeniem poprawny wynik to 14,30 mm."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dotyczące suwmiarki i noniusza
  • Instrukcje użytkowania przyrządów pomiarowych dołączane przez producentów (sekcja: odczyt noniusza)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z odczytu suwmiarki i mikrometru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego