KWALIFIKACJA MEC3 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 36.
Przedstawiony na rysunku przyrząd stosuje się w celu
Ilustracja przedstawia przyrząd mierniczy, znany jako szczelinomierz, używany do pomiaru szczelin i przerw między elementami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na rysunku to typowy sprawdzian listkowy do kontroli luzu.
Służy do pomiaru szczelin i przerw między elementami, np. przy regulacjach montażowych. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych narzędzi: wzorników promieni, grzebieni do gwintów lub czynności wzorcowania mikrometrów.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce montażu i obsługi maszyn często trzeba sprawdzić luz/szczelinę między współpracującymi częściami (np. elementami prowadzącymi, stykającymi się powierzchniami, zespołami regulowanymi podkładkami). Do tego służy przyrząd listkowy o zestawie blaszek o znanej grubości, czyli szczelinomierz. Prawidłowe zastosowanie polega na doborze takiej blaszki (lub zestawu blaszek), która wchodzi w szczelinę z lekkim, wyczuwalnym oporem – wtedy odczytana grubość odpowiada mierzonej szczelinie.

Odpowiedź "pomiaru szczelin i przerw między elementami" jest więc właściwa, bo opisuje podstawową funkcję tego przyrządu: kontrolę i ocenę luzu w miejscu, do którego nie da się łatwo przyłożyć klasycznego przyrządu (np. suwmiarki).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "sprawdzania dokładności mikrometrów" – do oceny dokładności mikrometru stosuje się wzorce długości (np. płytki wzorcowe) i procedury sprawdzenia, a nie typowy zestaw listków do szczelin.
  • "pomiaru promieni łuków zewnętrznych" – do tego służy wzornik promieni (radius gauge) o profilach dopasowywanych do łuku, a nie listki o określonej grubości.
  • "określania skoku gwintów rurowych" – skok gwintu sprawdza się grzebieniem do gwintów (wzornikiem skoku), którego "zęby" odpowiadają skokom; jest to inna funkcja i inna geometria końcówek.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać zestaw cienkich płytek/listków opisanych wartościami grubości, najczęściej chodzi o pomiar szczelin/luzów, a nie o promienie czy gwinty (tam kluczowy jest kształt profilu, a nie sama grubość).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to przyrząd listkowy z blaszkami o znanej grubości. Służy do pomiaru i kontroli szczelin oraz luzów między elementami, np. w mechanizmach wymagających regulacji. Wybiera się listek, który wchodzi w szczelinę z lekkim oporem.
Dobierz listek o takiej grubości, aby wsunął się w szczelinę bez wyginania i z wyczuwalnym, lekkim tarciem. Nie wciskaj na siłę, bo zawyżysz wynik. Jeśli jeden listek jest za cienki, a kolejny za gruby, wynik leży między tymi wartościami.
Szczelinomierz mierzy grubość wsuwaną w przerwę. Promienie łuków sprawdza się przez dopasowanie profilu (wzornik promieni), a nie przez wsunięcie blaszki. Dlatego narzędzia do promieni mają wyprofilowane krawędzie, a nie listki o różnych grubościach.
Grzebień do gwintów (wzornik skoku) ma zestaw "zębów" o różnych skokach i służy do identyfikacji skoku gwintu przez dopasowanie profilu do zwoju. Szczelinomierz ma gładkie listki o określonej grubości i służy do pomiaru szczelin/luzów, nie do kształtu gwintu.
Nie jest to typowy przyrząd do kontroli dokładności mikrometru. Do sprawdzania mikrometrów stosuje się wzorce długości (np. płytki wzorcowe) i procedury kontroli błędów. Szczelinomierz jest przeznaczony do pomiaru przerw między elementami, gdzie kluczowa jest grubość listka.
Najczęstsze błędy to: wciskanie listka "na siłę" (zawyżenie wyniku), pomiar na zabrudzonych powierzchniach (fałszywy luz), zginanie listków oraz dobieranie wielu listków bez kontroli ich sumarycznej grubości. Warto też unikać pomiaru na rozgrzanych elementach.
Szczeliny i luzy kontroluje się podczas regulacji i odbioru montażu, po wymianie części, po remontach oraz przy diagnostyce zużycia. Pomiar pozwala ocenić, czy mechanizm ma prawidłowy luz roboczy, czy wymaga korekty (np. podkładkami regulacyjnymi) lub naprawy.
Wybierz zestaw, którego grubości odpowiadają spodziewanym luzom w danym mechanizmie. Do precyzyjnych regulacji przydają się cieńsze listki i mały skok między kolejnymi wartościami. Do zgrubnych kontroli wystarczy mniejsza liczba listków i większy zakres grubości.
Bo wymagają jednocześnie rozpoznania narzędzia po wyglądzie oraz przypisania mu właściwej funkcji. Łatwo pomylić przyrządy o podobnej formie (listki, wzorniki, grzebienie). Warto ćwiczyć identyfikację: co jest mierzone (grubość, promień, skok) i jak narzędzie "pracuje" w pomiarze.
Szczelinomierz ma zwykle proste, wąskie listki o różnych grubościach i służy do wsuwania w przerwę. Wzornik promieni ma wycięte łuki o różnych promieniach i przykłada się go do krawędzi/łuku, szukając najlepszego dopasowania profilu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przyrząd pokazany na rysunku to typowy sprawdzian listkowy do kontroli luzu.Służy do pomiaru szczelin i przerw między elementami, np. przy regulacjach montażowych.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szczelinomierz" – opis przyrządu i zastosowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-03-05)
  • Mitutoyo Europe: "Feeler Gauges" – opis przeznaczenia i typowe użycie, https://www.mitutoyo.eu/en/products/measurement-tools/feeler-gauges (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (EN): "Feeler gauge" – zasada działania i zastosowania w pomiarze szczelin, https://en.wikipedia.org/wiki/Feeler_gauge (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (działy: sprawdziany i przyrządy do pomiaru szczelin)
  • Instrukcje obsługi i katalogi narzędzi pomiarowych (szczelinomierze, grzebienie do gwintów, wzorniki promieni)
  • Materiały dydaktyczne z montażu i regulacji zespołów maszyn (pomiary luzów i szczelin)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego