Pojęcie właściwości organu administracji publicznej służy ustaleniu, który organ ma prawo i obowiązek prowadzić daną sprawę. W praktyce w administracji spotyka się kilka podstawowych "wymiarów" właściwości, z których najczęściej rozróżnia się:
- właściwość rzeczową – czyli kompetencję organu ze względu na rodzaj sprawy (np. sprawy ewidencyjne, budowlane, świadczeniowe; każdy typ sprawy przypisany jest innemu organowi),
- właściwość miejscową – czyli kompetencję ze względu na obszar (najczęściej terytorium), którego sprawa dotyczy,
- właściwość instancyjną – czyli określenie, który organ działa jako organ pierwszej albo drugiej instancji (np. w kontekście odwołania).
Odpowiedź "właściwość rzeczową i miejscową organu administracji publicznej" jest poprawna wtedy, gdy z brzmienia przepisu wynika równocześnie: (1) jaki organ jest właściwy ze względu na przedmiot sprawy oraz (2) jaki organ jest właściwy ze względu na teren lub miejsce związane ze sprawą. Taka konstrukcja jest typowa, gdy przepis "przypisuje" sprawy określonego rodzaju do organu działającego na danym obszarze.
Odpowiedź "wyłącznie właściwość rzeczową" jest błędna, jeśli przepis zawiera także kryterium terytorialne (np. odniesienie do miejsca zamieszkania, położenia nieruchomości, siedziby). Analogicznie, odpowiedź "wyłącznie właściwość miejscową" jest błędna, jeśli przepis nie ogranicza się do terytorium, lecz wskazuje również kompetencję co do rodzaju spraw.
Odpowiedź "właściwość rzeczową i instancyjną" byłaby trafna tylko wtedy, gdy przepis jednocześnie mówi o rodzaju sprawy oraz o tym, czy organ jest właściwy jako pierwsza lub druga instancja (np. wprost wskazuje organ odwoławczy). Gdy przepis dotyczy terytorium, a nie instancji, taka interpretacja prowadzi do błędnego ustalenia organu i w konsekwencji do niewłaściwego wniesienia podania lub odwołania.
Na egzaminie warto szukać w przepisie słów-kluczy: "w sprawach …" (często wskazuje na właściwość rzeczową) oraz odniesień do obszaru/miejsca (często wskazuje na właściwość miejscową). Z kolei instancję zwykle rozpoznaje się po odniesieniu do odwołania lub organu wyższego stopnia.
