Rozpad alfa polega na emisji przez niestabilne jądro atomowe cząstki alfa, czyli jądra helu (złożonego z 2 protonów i 2 neutronów). To natychmiast podpowiada dwie konsekwencje zapisu jądrowego:
- liczba masowa A jądra macierzystego zmniejsza się o 4,
- liczba atomowa Z (liczba protonów) zmniejsza się o 2.
W pokazanej przemianie rad (Ra) przechodzi w radon (Rn) i jednocześnie pojawia się produkt He. Sam fakt obecności helu wśród produktów jest charakterystyczny dla emisji alfa. Dodatkowo można to zweryfikować bilansem: jeśli jądro emituje ⁴₂He, to różnica między jądrem początkowym i końcowym musi odpowiadać właśnie (A=4, Z=2). Dlatego odpowiedź "alfa." jest właściwa.
Odpowiedź "gamma." jest błędna, ponieważ emisja gamma nie zmienia ani A, ani Z jądra – jest to jedynie wypromieniowanie fotonu przy przejściu jądra ze stanu wzbudzonego do niższego energetycznie. W takim przypadku nie pojawiłby się osobny produkt w postaci helu.
Odpowiedzi "beta minus." oraz "beta plus." także nie pasują do równania. W rozpadzie beta liczba masowa A pozostaje taka sama, a zmienia się Z (odpowiednio: w beta minus Z rośnie o 1, w beta plus Z maleje o 1). Ponieważ w rozpadzie alfa zmieniają się jednocześnie A i Z (o 4 i 2), a w produktach widać jądro helu, nie jest to przemiana beta.
W praktyce (diagnostyka obrazowa, medycyna nuklearna, radioterapia) rozróżnianie typów rozpadu jest ważne dla oceny zagrożeń: cząstki alfa mają bardzo krótki zasięg w tkankach, ale silnie jonizują, więc szczególnie niebezpieczne są przy skażeniu wewnętrznym.
