KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 11

PYTANIE NR 39.
Przeprowadzasz jednorazowe badanie jakości powietrza. Otrzymujesz wynik dobowego stężenia PM10 wynoszący 55 µg/m³. Czy powietrze spełnia dobową normę jakości powietrza w Polsce?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Norma dobowa dla PM10 odnosi się do średniego stężenia 24-godzinnego i wynosi 50 µg/m³.
Wynik 55 µg/m³ jest wyższy od tej wartości, więc stanowi przekroczenie poziomu dopuszczalnego dla doby.
Dlatego powietrze nie spełnia dobowej normy jakości powietrza.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ocenić zgodność wyniku PM10 z wymaganiami w Polsce, najpierw trzeba ustalić jaki okres uśredniania dotyczy pomiaru. W pytaniu podano wprost, że jest to dobowe stężenie PM10, czyli średnia 24-godzinna.

Dla PM10 obowiązuje poziom dopuszczalny dobowy równy 50 µg/m³. Otrzymany wynik 55 µg/m³ jest większy od 50 µg/m³, więc oznacza przekroczenie dobowej normy. Z tego powodu poprawna jest odpowiedź: "Nie, ponieważ norma dobowa dla PM10 wynosi 50 µg/m³."

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • "Tak, ponieważ norma dobowa dla PM10 wynosi 60 µg/m³." – wskazuje nieprawidłową wartość poziomu dopuszczalnego. Przyjęcie wyższej "normy" prowadziłoby do bagatelizowania rzeczywistych przekroczeń.
  • "Tak, ponieważ norma dobowa dla PM10 wynosi 55 µg/m³." – to typowy błąd "dopasowania" normy do odczytu. Norma nie jest równa wynikowi; wynik porównuje się z ustaloną wartością graniczną.
  • "Tak, ponieważ 55 µg/m³ jest dopuszczalne w pojedynczym pomiarze." – myli pojęcia: dla oceny dobowej liczy się średnia 24-godzinna i jej odniesienie do poziomu dopuszczalnego. Sam fakt, że pomiar jest jednorazowy, nie znosi obowiązywania normy dobowej dla średniej dobowej.

W praktyce laboratoryjnej i w monitoringu środowiskowym kluczowe jest, aby zawsze sprawdzać, czy wynik dotyczy średniej dobowej czy innego uśrednienia (np. rocznego), ponieważ dla PM10 istnieją różne poziomy dopuszczalne zależne od czasu uśredniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM10 to pył zawieszony o średnicy cząstek ≤10 µm. Jednostka µg/m³ oznacza mikrogramy substancji w 1 metrze sześciennym powietrza. Taki zapis ułatwia porównanie wyników z poziomami dopuszczalnymi i ocenę wpływu pyłu na zdrowie.
Dobowe stężenie PM10 to średnia wartość z 24 godzin (średnia 24-godzinna). Nie jest to "chwilowy odczyt", tylko uśrednienie z doby. Na egzaminie ta informacja mówi, że wynik należy porównać z normą dobową, a nie ze średnioroczną.
Dla PM10 poziom dopuszczalny dobowy wynosi 50 µg/m³ (średnia 24-godzinna). Stosuje się go przez proste porównanie: jeśli wynik dobowy jest > 50 µg/m³, to nastąpiło przekroczenie dobowej normy; jeśli ≤ 50 µg/m³, norma dobowa jest spełniona.
Różne okresy uśredniania opisują inne ryzyko: norma dobowa odnosi się do krótkotrwałych epizodów wysokich stężeń, a norma średnioroczna do długotrwałej ekspozycji. Dlatego w przepisach funkcjonują dwa poziomy dopuszczalne, zależne od czasu uśredniania.
Jeżeli 55 µg/m³ dotyczy średniej 24-godzinnej, porównujesz to z poziomem dopuszczalnym dobowym 50 µg/m³. Ponieważ 55 > 50, jest to przekroczenie dobowej normy, więc powietrze nie spełnia dobowych wymagań jakości powietrza.
Nie. W praktyce laboratoryjnej i w monitoringu środowiskowym "wynik" często oznacza bieżący pomiar lub wartość uśrednioną dla krótszego okresu (np. doby). Dlatego w zadaniach trzeba szukać doprecyzowania: "dobowe", "średnioroczne" albo opisu uśredniania.
Najczęstsze pomyłki to zamiana norm: 40 µg/m³ (średnioroczna) z 50 µg/m³ (dobowa), a także dopasowanie "normy" do wyniku (np. uznanie, że 55 µg/m³ jest normą). Błąd powoduje złą ocenę zgodności i błędne wnioski w raporcie.
Jeśli mówimy o wartości dobowej (średniej 24-godzinnej), to zawsze porównuje się ją z normą dobową. Pojedynczy odczyt chwilowy to inna wielkość, ale w zadaniu wskazano "dobowe stężenie", więc jest to wynik uśredniony dla doby i podlega ocenie wg normy dobowej.
Normę średnioroczną stosuje się, gdy dysponujesz średnią obliczoną z danych obejmujących cały rok kalendarzowy. To typowe w ocenach rocznych i raportach środowiskowych. Nie używa się jej do interpretacji pojedynczego wyniku dobowego, bo dotyczy innego horyzontu czasu.
Najpierw wypisz z treści okres uśredniania: "dobowe/24-godzinne" lub "średnioroczne". Następnie dobierz odpowiedni poziom dopuszczalny i wykonaj proste porównanie liczb. Jeśli okres nie jest podany, to jest to sygnał, że pytanie może być niejednoznaczne i wymaga doprecyzowania.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Norma dobowa dla PM10 odnosi się do średniego stężenia 24-godzinnego i wynosi 50 µg/m³."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (tekst jednolity), Dz.U. 2021 poz. 845, Załącznik nr 1
  • Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy

Materiały:

  • Tekst jednolity rozporządzenia dot. poziomów substancji w powietrzu (załącznik z poziomami dopuszczalnymi)
  • Materiały edukacyjne o monitoringu jakości powietrza i metodykach pomiaru pyłu PM10
  • Zadania treningowe porównujące normy dobowe i średnioroczne dla różnych zanieczyszczeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego