KWALIFIKACJA BUD2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 19.
Przewróceniu się wiązarów dachowych przedstawionych na schemacie konstrukcji budynku, wskutek oddziaływania wiatru na ściany szczytowe, zapobiegają
Ilustracja przedstawia schemat konstrukcji dachu budynku, w szczególności wiązary dachowe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przed przewróceniem (utratą stateczności) wiązarów pod wpływem wiatru chronią elementy, które usztywniają układ w płaszczyźnie połaci i przenoszą siły poziome na stężone/usztywnione części konstrukcji. Taką rolę pełnią stężenia połaciowe. Krokwie, jętki i płatwie głównie kształtują i przenoszą obciążenia dachu, ale nie zastępują stężeń.

Pełne wyjaśnienie:

Wiatr działający na ściany szczytowe wywołuje w konstrukcji dachu siły poziome, które mogą powodować przemieszczenia i przechył (a w skrajnym przypadku przewrócenie) wiązarów, jeśli układ nie ma zapewnionej odpowiedniej stateczności przestrzennej.

Odpowiedź "stężenia połaciowe" jest poprawna, ponieważ stężenia (np. wiatrownice, układy krzyżulców/usztywnień w połaci) tworzą w płaszczyźnie dachu układ, który:

  • ogranicza przemieszczenia wiązarów względem siebie,
  • zapewnia współpracę wielu wiązarów jako jednego, stabilnego zespołu,
  • umożliwia bezpieczne przekazanie oddziaływań poziomych do elementów, które mogą je przejąć (np. ścian, tarcz, stężeń w innych płaszczyznach).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "płatwie stopowe" są elementami podpierającymi/kształtującymi układ dachu i przenoszącymi obciążenia, ale same w sobie nie rozwiązują problemu przewracania wiązarów od sił poziomych; nie pełnią typowej funkcji stężenia połaci.
  • "krokwie" stanowią zasadnicze elementy nośne połaci (przenoszą obciążenia pionowe, np. od pokrycia i śniegu), jednak bez układu stężeń mogą nie zapewnić wymaganej sztywności przestrzennej całego zespołu wiązarów.
  • "jętki" usztywniają parę krokwi w obrębie jednego układu i ograniczają rozchylenie krokwi, ale nie są elementem przeznaczonym do stężenia całej połaci i stabilizacji wiązarów przed przewróceniem pod wpływem wiatru.

W praktyce na budowie szczególnie ważne jest, aby stężenia połaciowe były wykonane i zamocowane zgodnie z projektem oraz montowane we właściwej kolejności (także jako stężenia montażowe), bo największe ryzyko utraty stateczności występuje często podczas montażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenia połaciowe to elementy usztywniające pracujące w płaszczyźnie połaci dachu (np. układ krzyżowy). Ich zadaniem jest stabilizacja przestrzenna wiązarów/więźby i przeniesienie sił poziomych (np. od wiatru) do elementów konstrukcji, które mogą je bezpiecznie przejąć.
Parcie i ssanie wiatru wywołuje siły poziome oraz momenty, które "pchają" układ dachu na bok. Jeśli wiązary nie są połączone i usztywnione w płaszczyźnie połaci, mogą przemieszczać się względem siebie i tracić stateczność, co grozi przechyłem lub przewróceniem.
Element nośny (np. krokiew, płatew) przenosi głównie obciążenia pionowe od dachu. Element stężający (np. stężenie połaciowe) ogranicza przemieszczenia i zapewnia sztywność przestrzenną, czyli "trzyma geometrię" układu, zwłaszcza przy obciążeniach poziomych od wiatru.
Nie w pełnym zakresie. Krokwie są kluczowe dla nośności połaci, ale stabilizacja przed przewróceniem wymaga zwykle układu stężeń, który łączy wiązary/elementy w jedną współpracującą całość i przenosi siły poziome. Bez stężeń wiązary mogą się "składać" bocznie.
Jętki działają głównie w obrębie pary krokwi: ograniczają ich rozchylenie i poprawiają pracę układu w danym wiązarze/wiązaniu. To nie jest to samo co stężenie połaciowe, które stabilizuje wiele elementów jednocześnie i przenosi obciążenia poziome w płaszczyźnie połaci.
Są krytyczne podczas montażu, gdy konstrukcja nie ma jeszcze pełnego usztywnienia (np. przed wykonaniem całego poszycia/pokrycia i połączeń). Wtedy wiatr może łatwiej wywołać przechył. Dlatego często stosuje się też stężenia montażowe zgodnie z projektem i instrukcjami.
Najczęściej spotyka się: brak części stężeń, zbyt słabe lub nieciągłe połączenia, złą kolejność montażu, nieprawidłowe zamocowanie do elementów przejmujących siły oraz "oszczędzanie" na łącznikach. Skutkiem może być ugięcie, wyboczenie lub utrata stateczności przy wietrze.
Zwykle nie. Płatwie są elementami układu nośnego dachu i służą do podparcia/rozmieszczenia obciążeń, ale nie pełnią tej samej funkcji co stężenia w płaszczyźnie połaci. Stężenia tworzą układ, który ogranicza przemieszczenia boczne i zapewnia stabilność przestrzenną.
Można zauważyć: "pływanie" lub kołysanie się wiązarów, trudność w utrzymaniu pionu podczas montażu, skręcanie elementów, nierówności geometrii połaci oraz nadmierne przemieszczenia przy podmuchach wiatru. To sygnał, że usztywnienie jest niewystarczające lub źle wykonane.
Ucz się funkcji elementów: co przenosi obciążenia pionowe, a co stabilizuje konstrukcję przestrzennie. Przećwicz rozpoznawanie ról: krokwie, płatwie, jętki, kleszcze, stężenia. W zadaniach zawsze myśl: "jak konstrukcja broni się przed siłami poziomymi od wiatru?".
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Taką rolę pełnią stężenia połaciowe."

Źródła:

  • PN-EN 1995-1-1:2008 Eurokod 5: Projektowanie konstrukcji drewnianych – Część 1-1: Postanowienia ogólne – Reguły ogólne i reguły dotyczące budynków
  • PN-EN 1991-1-4:2008 Eurokod 1: Oddziaływania na konstrukcje – Część 1-4: Oddziaływania ogólne – Oddziaływania wiatru

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ciesielstwa: elementy więźby i stężenia
  • Podręczniki/opracowania o konstrukcjach drewnianych i ich usztywnieniu
  • Komentarze i poradniki projektowe do Eurokodu 5 (konstrukcje drewniane)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego