Klasyfikacja operacji gospodarczych opiera się na tym, które strony bilansu ulegają zmianie oraz czy zmienia się ogólna suma bilansowa.
Operacja pasywna to taka, która powoduje zmiany wyłącznie po stronie pasywów (źródeł finansowania), przy czym jedne pasywa rosną, a inne maleją (lub zachodzi przeksięgowanie w obrębie pasywów). W efekcie suma bilansowa pozostaje bez zmian.
Przy przeznaczeniu części zysku na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych kluczowe jest spojrzenie bilansowe: mówimy o decyzji dotyczącej podziału wyniku finansowego i utworzenia/uzupełnienia określonego funduszu wykazywanego po stronie pasywów. Nie powstaje przez to automatycznie nowy majątek (aktywa), tylko zmienia się struktura źródeł finansowania, dlatego poprawna jest odpowiedź "pasywna."
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "aktywna." – operacja aktywna dotyczy wyłącznie aktywów (np. zamiana środków pieniężnych na zapasy). Samo przeznaczenie zysku na fundusz nie opisuje zmiany w aktywach, tylko decyzję dotyczącą pasywów.
- "aktywno-pasywna zwiększająca ogólną sumę bilansową." – wzrost sumy bilansowej wymaga jednoczesnego wzrostu aktywów i pasywów (np. zakup na kredyt). Przeznaczenie zysku na fundusz co do zasady nie tworzy nowego aktywa, więc nie jest to typowa operacja zwiększająca sumę bilansową.
- "pasywno-aktywna zmniejszająca ogólną sumę bilansową." – spadek sumy bilansowej występuje, gdy jednocześnie maleją aktywa i pasywa (np. spłata zobowiązania środkami pieniężnymi). W tej sytuacji mówimy o przeksięgowaniu/zmianie w pasywach związanej z podziałem zysku, a nie o rozchodzie aktywów powodującym zmniejszenie bilansu.
Wskazówka egzaminacyjna: przy takich pytaniach zrób szybki test: (1) Czy pojawia się nowy składnik majątku? (2) Czy znika jakiś składnik majątku? (3) Czy zmienia się tylko źródło finansowania? Jeśli odpowiedź brzmi "zmienia się tylko pasywa", wybieraj operację pasywną.
