KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 9.
Przyglądasz się schematowi blokowemu urządzenia elektronicznego i zauważasz, że jeden z bloków ma za zadanie usunąć niepożądane częstotliwości z sygnału. Który typ bloku funkcjonalnego najprawdopodobniej pełni tę rolę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blok, którego zadaniem jest usunięcie (stłumienie) niepożądanych częstotliwości, realizuje filtrację, czyli selekcję pasma sygnału.
Oscylator generuje przebieg, modulator zmienia parametry fali nośnej, a wzmacniacz zwiększa amplitudę/moc, nie "wycinając" konkretnych składowych widma.

Pełne wyjaśnienie:

W schemacie blokowym urządzenia elektronicznego opis "usuwa niepożądane częstotliwości z sygnału" jednoznacznie wskazuje na filtr. Filtr jest układem, którego podstawową funkcją jest tłumienie wybranych składowych częstotliwościowych i przepuszczanie innych, czyli kształtowanie pasma przenoszenia toru.

Dlaczego to działa właśnie tak? Każdy rzeczywisty sygnał może zawierać składowe pożądane (np. użyteczne pasmo informacji) oraz niepożądane (zakłócenia, szum, harmoniczne, składową sieciową). Filtr pozwala ograniczyć wpływ tych niepożądanych składników: przykładowo filtr dolnoprzepustowy tłumi wysokie częstotliwości, górnoprzepustowy tłumi niskie, pasmowoprzepustowy wybiera wąskie pasmo, a pasmowozaporowy "wycina" określony zakres.

Odpowiedź "oscylator" jest niepoprawna, ponieważ oscylator wytwarza sygnał o określonej częstotliwości (generator), a nie selekcjonuje częstotliwości obecnych w sygnale wejściowym. Odpowiedź "modulator" jest niepoprawna, bo modulacja polega na nakładaniu informacji na falę nośną poprzez zmianę amplitudy/częstotliwości/fazy; nie jest to proces polegający na usuwaniu niepożądanych składowych widma (choć w torze nadajnika/odbiornika filtry często współpracują z modulatorami i demodulatorami). Odpowiedź "wzmacniacz" także nie pasuje, bo jego rolą jest zwiększenie poziomu sygnału (napięcia, prądu lub mocy). Wzmacniacz może mieć ograniczone pasmo przenoszenia, ale typowym blokiem opisanym jako usuwający częstotliwości jest właśnie filtr.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się sformułowania typu "tłumi", "wycina", "przepuszcza tylko pasmo", "usuwa zakłócenia o danej częstotliwości", najczęściej chodzi o filtr w torze sygnałowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr to układ, który selekcjonuje częstotliwości: jedne przepuszcza, a inne tłumi. Stosuje się go, aby ograniczyć zakłócenia, szum lub niepożądane harmoniczne i zostawić pasmo użyteczne sygnału (np. audio, radiowe, pomiarowe).
Najczęściej blok filtru jest opisany słowami: "filtr", "LPF/HPF/BPF/BSF", "tłumienie zakłóceń", "selekcja pasma", "wycinanie składowej". Jeśli opis mówi o usuwaniu niepożądanych częstotliwości, jest to typowa funkcja filtru.
Wzmacniacz ma zwiększać poziom sygnału (amplitudę lub moc). Może mieć ograniczone pasmo przenoszenia, ale nie jest projektowany głównie do "wycinania" konkretnych składowych. Do selektywnego tłumienia pasm służą filtry, a nie stopnie wzmacniające.
Oscylator (generator) wytwarza przebieg okresowy o zadanej częstotliwości, np. sygnał zegarowy w układach cyfrowych lub nośną w radiotechnice. Nie pracuje na zasadzie selekcji częstotliwości z sygnału wejściowego, więc nie jest typowym blokiem "usuwającym" pasma.
Modulator przenosi informację na falę nośną, zmieniając jej amplitudę, częstotliwość lub fazę. Filtr natomiast selekcjonuje widmo: tłumi częstotliwości poza pasmem. W praktyce oba bloki mogą występować razem, ale pełnią inne, rozłączne funkcje.
Najczęściej wyróżnia się: filtr dolnoprzepustowy (tłumi wysokie), górnoprzepustowy (tłumi niskie), pasmowoprzepustowy (przepuszcza wycinek pasma) oraz pasmowozaporowy (wycina określony zakres). Dobór zależy od zakłóceń i sygnału użytecznego.
Filtr pasmowozaporowy stosuje się, gdy trzeba "wyciąć" wąskie pasmo zakłóceń, np. przydźwięk sieciowy lub konkretną interferencję. Dzięki temu reszta widma pozostaje możliwie nienaruszona, a sygnał użyteczny jest czytelniejszy.
Filtr poprawia jakość tylko wtedy, gdy jest dobrze dobrany do pasma sygnału użytecznego. Zbyt agresywna filtracja może obciąć potrzebne składowe (zniekształcenia, opóźnienia fazowe). Na egzaminie kluczowe jest rozumienie: filtr usuwa wybrane częstotliwości.
Częsty błąd to mylenie funkcji: "wzmacnia" vs "filtruje" albo "generuje" vs "selekcjonuje". Pomaga metoda: dopasuj czasownik z treści do roli bloku. "Tłumi/wycina pasmo" → filtr, "generuje" → oscylator, "przenosi informację" → modulator.
Warto robić krótkie mapy skojarzeń: nazwa bloku → funkcja → typowy przykład. Trenuj na prostych torach: wejście → filtr → wzmacniacz → modulator/demodulator. W zadaniach czytaj uważnie słowa kluczowe o częstotliwości, paśmie i tłumieniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Filtr elektroniczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_elektroniczny (dostęp: 2026-03-02)
  • All About Circuits: "Filters" — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-8/filters/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektroniki: filtr dolnoprzepustowy, górnoprzepustowy, pasmowy i zaporowy
  • Notatki/ćwiczenia z analizy toru sygnałowego na schematach blokowych
  • Kursy wprowadzające do przetwarzania sygnałów (widmo, pasmo, tłumienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego