Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 4



PYTANIE NR 15.
Przygotowujesz odczynniki chemiczne do badań analitycznych. Poniżej przedstawiono tabelę z danymi dotyczącymi odczynników. Stan na dzień 2022-06-01. Wybierz, która z poniższych odpowiedzi jest prawidłowa.
Odczynnik Data przygotowania Data ważności
Kwas siarkowy (VI) 2021-01-01 2023-01-01
Woda destylowana 2022-01-01 2022-12-31
Nitrobenzen 2020-01-01 2022-01-01
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na dzień 2022-06-01 porównuje się datę sprawdzenia z datą ważności. Nitrobenzen ma datę ważności 2022-01-01, więc 2022-06-01 wypada po terminie i odczynnik jest przeterminowany. Kwas siarkowy (VI) (2023-01-01) i woda destylowana (2022-12-31) są jeszcze w terminie.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium analitycznym ważność odczynnika ocenia się formalnie przez porównanie daty odniesienia (tu: 2022-06-01) z datą ważności podaną dla danego odczynnika. Odczynnik uznaje się za ważny, gdy data sprawdzenia jest przed datą ważności. Jeżeli data sprawdzenia jest równa dacie ważności albo po niej, odczynnik traktuje się jako nieważny (przeterminowany), bo nie gwarantuje wymaganych właściwości i może pogorszyć jakość wyniku analizy.

Dla nitrobenzenu data ważności to 2022-01-01. Ponieważ 2022-06-01 jest później niż 2022-01-01, stwierdzenie "Nitrobenzen jest nieważny." jest prawidłowe.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo:

  • "Wszystkie odczynniki są nadal ważne." – jest fałszywe, ponieważ co najmniej jeden odczynnik (nitrobenzen) jest już po terminie.
  • "Kwas siarkowy (VI) jest nieważny." – na 2022-06-01 kwas ma termin 2023-01-01, więc pozostaje ważny.
  • "Woda destylowana jest nieważna." – termin 2022-12-31 jest późniejszy niż 2022-06-01, więc woda destylowana nadal jest ważna (przy założeniu oceny wyłącznie wg daty ważności w tabeli).

W praktyce zawodowej technik analityk sprawdza te daty przed rozpoczęciem oznaczeń, odsuwa przeterminowane odczynniki do wycofania/utylizacji i przygotowuje świeże roztwory. To element kontroli jakości i spójności wyników badań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza "data ważności" odczynnika w laboratorium?
Data ważności to termin, do którego odczynnik ma gwarantowane właściwości (np. stężenie, czystość) przy prawidłowym przechowywaniu. Po tym dniu odczynnik może zmieniać skład lub ulegać zanieczyszczeniu, co zwiększa ryzyko błędnych wyników analitycznych i problemów w kontroli jakości.
Jak sprawdzić, czy odczynnik jest ważny na konkretny dzień?
Ustal datę odniesienia (dzień, na który oceniasz ważność) i porównaj ją z datą ważności. Jeśli data odniesienia jest wcześniejsza, odczynnik jest ważny. Jeśli jest równa lub późniejsza, odczynnik traktuje się jako nieważny (przeterminowany) i nie powinno się go używać w analizie.
Dlaczego w zadaniach trzeba podać "stan na dzień …" przy ocenie ważności?
Bez daty odniesienia nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć, czy odczynnik jest ważny, bo ta sama partia może być ważna dziś, a nieważna za miesiąc. W praktyce laboratoryjnej kontrola ważności zawsze dotyczy konkretnego dnia (np. dnia analizy lub dnia przyjęcia do pracy).
Czy odczynnik jest ważny w dniu równym dacie ważności?
W wielu procedurach laboratoryjnych przyjmuje się zasadę, że w dniu równym dacie ważności odczynnik uznaje się już za nieważny, aby nie ryzykować użycia materiału na granicy stabilności. Na egzaminie kluczowe jest stosowanie reguły podanej w treści/standardzie zadania.
Co jest częstszym błędem: mylenie daty przygotowania z datą ważności?
Tak, to bardzo częsty błąd. Data przygotowania mówi, kiedy odczynnik wykonano/rozlano, a data ważności mówi, do kiedy można go używać. W zadaniach egzaminacyjnych ocena ważności zawsze opiera się na dacie ważności, a data przygotowania bywa informacją pomocniczą do identyfikacji partii.
Jakie skutki może mieć użycie przeterminowanego odczynnika w analizie?
Może dojść do zafałszowania wyniku (np. zmiana stężenia, degradacja składnika, zanieczyszczenie mikrobiologiczne), pogorszenia precyzji i powtarzalności oraz niezgodności w kontroli jakości. W konsekwencji badanie może wymagać powtórzenia, a laboratorium ryzykuje reklamacje i problemy podczas audytu.
Dlaczego woda destylowana też może mieć termin ważności?
Mimo że to "tylko woda", w praktyce może się wtórnie zanieczyścić (np. mikrobiologicznie lub przez kontakt z pojemnikiem i powietrzem). Dlatego laboratoria nadają jej terminy ważności zgodnie z procedurami wewnętrznymi, aby utrzymać powtarzalność analiz i ograniczyć ryzyko błędów tła.
Jakie informacje powinny być na etykiecie roztworu roboczego?
Minimalnie: nazwa odczynnika/roztworu, stężenie (jeśli dotyczy), data przygotowania, data ważności, osoba przygotowująca oraz warunki przechowywania (np. temperatura, ochrona przed światłem). Takie oznakowanie ułatwia pracę, nadzór jakości i późniejsze odtworzenie historii próbki/odczynnika.
Jak postępować z odczynnikami nieważnymi w laboratorium analitycznym?
Należy je wycofać z użycia, oznaczyć jako przeterminowane i przekazać do postępowania zgodnego z procedurą (magazyn odpadów/utylizacja). Nie powinno się ich "zużywać do końca" w badaniach, bo to zwiększa ryzyko błędów. Decyzje muszą być udokumentowane w systemie jakości laboratorium.
Jak najlepiej rozwiązywać zadania z tabelą dat na egzaminie?
Najpierw znajdź datę odniesienia (np. "stan na dzień …"), potem dla każdego wiersza porównaj ją z datą ważności i zaznacz, co jest po terminie. Na końcu dopasuj wynik do odpowiedzi. Uważaj na format dat (RRRR-MM-DD) i na przypadek graniczny "równa dacie ważności".
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Na dzień 2022-06-01 porównuje się datę sprawdzenia z datą ważności."

Źródła:

  • ISO/IEC 17025:2017, General requirements for the competence of testing and calibration laboratories (wymagania systemu zarządzania i zapewnienia jakości w laboratorium)
  • OECD, "OECD Principles of Good Laboratory Practice (GLP)", OECD Series on Principles of GLP and Compliance Monitoring, No. 1 (1998)
  • World Health Organization (WHO), "Laboratory Quality Management System: Handbook" (rozdziały dot. gospodarki odczynnikami, etykietowania i kontroli jakości)

Materiały:

  • ISO/IEC 17025:2017 – wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów (część o zapewnieniu jakości i nadzorze nad wyposażeniem/zasobami)
  • Dokument OECD "Principles of Good Laboratory Practice (GLP)" – zasady prowadzenia badań i nadzoru nad materiałami
  • Podręczniki i procedury laboratoriów dotyczące etykietowania, przechowywania i terminów ważności odczynników
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego