KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 25.
Przygotowujesz opis bibliograficzny dla książki zawierającej kilka różnych rozdziałów napisanych przez różnych autorów. Jakiego rodzaju opisu powinieneś użyć w takim przypadku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy opis dotyczy części dokumentu (np. rozdziału w pracy zbiorowej napisanej przez różnych autorów), stosuje się opis analityczny. Opis monograficzny odnosi się do książki jako całości, a pozostałe określenia nie są właściwym typem opisu dla rozdziału.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym kluczowe jest ustalenie, co jest przedmiotem opisu: cały dokument czy jego wyodrębniona część. Jeśli masz książkę złożoną z wielu rozdziałów napisanych przez różnych autorów, często potrzebujesz opisać nie całą książkę, lecz konkretny rozdział (część składową). Do tego służy opis analityczny – umożliwia wskazanie autora rozdziału, tytułu rozdziału oraz danych identyfikujących publikację, w której rozdział się znajduje.

Dlaczego "opis analityczny" jest właściwy?

  • Dotyczy fragmentu/komponentu większej całości (rozdział, część, artykuł w tomie).
  • Pozwala przypisać odpowiedzialność (autorstwo) konkretnej części, co jest ważne przy pracy zbiorowej.
  • Ułatwia użytkownikowi wyszukanie treści na poziomie rozdziału, a nie tylko na poziomie całej książki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Opis monograficzny – stosuje się go, gdy opisujesz książkę jako całość (jeden rekord dla całej publikacji). W pracy zbiorowej taki opis może istnieć, ale nie spełnia celu, gdy potrzebny jest opis poszczególnego rozdziału.
  • Opis syntetyczny – w tym kontekście nie jest standardową nazwą typu opisu służącego do opisu rozdziału; może mylić się z potocznym "syntetycznym streszczeniem", a nie z opisem bibliograficznym części dokumentu.
  • Opis multimedialny – odnosi się do rodzaju materiału (multimedia), a nie do sytuacji, w której opisujesz część składową książki. Sama informacja o wielu autorach rozdziałów nie czyni dokumentu multimedialnym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o rozdziale/fragmencie oraz o różnych autorach, najpierw rozstrzygnij, czy opisujesz część dokumentu. Jeśli tak, szukaj odpowiedzi odpowiadającej opisowi "analitycznemu" (opisu części składowej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis analityczny to opis bibliograficzny części dokumentu, np. rozdziału w książce lub artykułu w tomie zbiorowym. Zawiera dane tej części (autor, tytuł) oraz dane identyfikujące publikację, w której się znajduje, aby można było dotrzeć do konkretnego fragmentu.
Jeśli opis dotyczy wyodrębnionej części większej całości (rozdział, fragment, tekst w pracy zbiorowej) i ma własnego autora lub tytuł, zwykle stosuje się opis analityczny. Opis monograficzny wybiera się wtedy, gdy opisujesz całą książkę jako jedną pozycję.
Opis monograficzny dobrze identyfikuje książkę jako całość, ale nie wskazuje precyzyjnie autora i tytułu konkretnego rozdziału. Gdy użytkownik szuka jednego rozdziału (np. do cytowania lub kwerendy), potrzebuje danych części składowej, które zapewnia opis analityczny.
Najważniejsze są: autor rozdziału, tytuł rozdziału, a następnie informacja "w:" lub równoważna, która prowadzi do danych książki (tytuł książki, redaktor/autor całości, wydanie, miejsce i rok, wydawca) oraz często zakres stron rozdziału.
Książka zbiorowa (praca zbiorowa) to publikacja złożona z tekstów/rozdziałów wielu autorów, często pod redakcją naukową. W praktyce bibliograficznej możesz opisywać zarówno całą publikację, jak i jej części składowe – a te części najczęściej wymagają opisu analitycznego.
Nie. Opis analityczny bywa stosowany także do innych części składowych, np. artykułów w tomach pokonferencyjnych, tekstów w antologiach, rozdziałów w podręcznikach zbiorowych czy wybranych fragmentów w wydawnictwach ciągłych, zależnie od zasad opracowania.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie opisu monograficznego tylko dlatego, że "to książka". Drugi błąd to ignorowanie informacji o wielu autorach i rozdziałach. Warto zadać sobie pytanie: czy opisuję całość, czy konkretny rozdział?
W kontekście typowego nauczania opisu bibliograficznego "syntetyczny" nie jest standardową nazwą opisu części składowej. Może kojarzyć się z "krótkim streszczeniem", a nie z formalnym opisem bibliograficznym. Do rozdziału w pracy zbiorowej właściwszy jest opis analityczny.
Opis analityczny przydaje się przy przygotowywaniu materiałów informacyjnych o publikacjach (np. bibliografii tematycznych), rekomendacjach dla klientów lub współpracy z bibliotekami. Umożliwia wskazanie konkretnego tekstu w pracy zbiorowej, co bywa ważne przy literaturze fachowej i naukowej.
Ucz się na przykładach: osobno dla całej książki i osobno dla rozdziału w pracy zbiorowej. Zwracaj uwagę na słowa-klucze w zadaniu: "rozdział", "w:", "pod redakcją", "różni autorzy". Przećwicz rozpoznawanie, co jest obiektem opisu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gdy opis dotyczy części dokumentu (np. rozdziału w pracy zbiorowej napisanej przez różnych autorów), stosuje się opis analityczny.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw bibliografii i katalogowania używane w kształceniu zawodowym
  • Materiały dydaktyczne nauczyciela dotyczące opisów dokumentów i części dokumentów
  • Instrukcje bibliograficzne danej biblioteki (zasady opisu rozdziałów, artykułów, fragmentów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego