KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 39.
Przygotowujesz opis bibliograficzny dla książki, której autorem jest dwóch pisarzy. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opisie bibliograficznym przy publikacji dwuautorskiej podaje się obu autorów, zachowując kolejność występowania w źródle informacji o publikacji.
Pomijanie współautora, zmiana kolejności według rozpoznawalności lub alfabetu zniekształca dane o odpowiedzialności za dzieło.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym książki kluczowe jest wierne odtworzenie danych identyfikujących dokument, w tym informacji o odpowiedzialności (autor/autorzy). Gdy publikacja ma dwóch autorów, należy ująć obu, ponieważ każdy z nich współtworzy treść i ma znaczenie dla wyszukiwania, cytowania oraz jednoznacznej identyfikacji dzieła.

Poprawna jest odpowiedź: "Wpisujesz obu autorów w kolejności, w jakiej są wymienieni na okładce książki." Zasada zachowania kolejności wynika z tego, że kolejność podana w samym dokumencie jest elementem informacji bibliograficznej (odzwierciedla sposób przedstawienia autorstwa przez wydawcę i autorów). Dzięki temu opis jest spójny z publikacją i przewidywalny dla użytkowników katalogu.

Dlaczego pozostałe stwierdzenia są błędne?

  • "Wpisujesz tylko pierwszego autora…" – to pomija współautora i prowadzi do niepełnego opisu. Skutkiem mogą być błędy w wyszukiwaniu (użytkownik szukający po nazwisku drugiego autora nie znajdzie rekordu) oraz nieprawidłowe przypisanie autorstwa.
  • "…najpierw tego, który jest bardziej znany." – "znany" jest kategorią subiektywną i zmienną. Opis bibliograficzny powinien opierać się na danych z dokumentu, a nie na ocenach lub popularności autora.
  • "…w kolejności alfabetycznej." – porządek alfabetyczny bywa stosowany w indeksach czy wykazach, ale nie jest automatyczną regułą dla zapisu autorów w opisie bibliograficznym. Zmiana kolejności wprowadza rozbieżność między opisem a publikacją.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się pytanie o kolejność autorów, w pierwszej kolejności myśl o zasadzie "tak jak w źródle" (dane przejmuje się z publikacji), a dopiero potem o wyjątkach, które zwykle są podawane w treści zadania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny to uporządkowany zestaw danych identyfikujących książkę (np. autor, tytuł, wydanie, miejsce i rok wydania, wydawca). Ułatwia wyszukiwanie publikacji, rozróżnianie podobnych wydań i poprawne cytowanie w pracach oraz zestawieniach.
Należy podać obu autorów i zachować kolejność, w jakiej występują w publikacji jako źródle danych. Dzięki temu opis odzwierciedla informację o odpowiedzialności za dzieło i jest spójny z tym, co widzi czytelnik w książce.
Porządek alfabetyczny jest wygodny w wykazach i indeksach, ale w opisie bibliograficznym ważniejsze jest odtworzenie danych tak, jak są przedstawione w dokumencie. Zmiana kolejności może wprowadzać niezgodność z publikacją i utrudniać identyfikację konkretnego wydania.
Co do zasady nie powinno się pomijać współautora, bo opis staje się niepełny i zniekształca informację o odpowiedzialności. Pominięcie może też pogorszyć wyszukiwanie w bazie (rekord nie pojawi się przy szukaniu po nazwisku drugiego autora).
Określenie "redaktor" stosuje się wtedy, gdy osoba nie jest autorem treści w sensie twórczym, lecz odpowiada za opracowanie/redakcję publikacji (np. praca zbiorowa). W takich przypadkach inaczej zapisuje się odpowiedzialność niż przy klasycznym autorstwie dwóch pisarzy.
Najczęściej korzysta się z danych podanych w samej książce (np. strona tytułowa i strona redakcyjna), bo są najbardziej wiarygodne i kompletne. Okładka bywa pomocna, ale może zawierać skróty, hasła marketingowe lub uproszczenia względem pełnych danych wydawniczych.
Typowe błędy to: pomijanie współautora, zmiana kolejności nazwisk "bo ktoś jest bardziej znany", mieszanie imienia z nazwiskiem, stosowanie niekonsekwentnych skrótów oraz przenoszenie zasad z cytowań (stylów bibliografii załącznikowej) do opisu bibliograficznego w katalogu.
Tak, bo wpływa na spójność rekordów i przewidywalność danych w bazie. Użytkownicy i systemy często oczekują określonego zapisu odpowiedzialności. Zachowanie kolejności z publikacji zmniejsza ryzyko powstania rozbieżnych opisów dla tej samej książki.
W typowej publikacji dwuautorskiej obie osoby są autorami (współautorami) i powinny być ujęte w opisie. Jeśli w książce jest wyraźnie wskazana inna rola (np. tłumacz, redaktor, opracowanie), wtedy nie traktuje się tej osoby jako autora treści, tylko zapisuje jej funkcję.
Ćwicz na realnych książkach: przepisuj dane autor–tytuł–wydanie–wydawca–rok, porównuj z opisami w katalogach i sprawdzaj spójność. Zapamiętaj regułę "bierz dane z dokumentu" oraz najczęstsze role (autor, redaktor, tłumacz). To zwykle wystarcza do zadań testowych.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (standard międzynarodowy)
  • RDA Toolkit, Resource Description and Access (RDA) – dokumentacja zasad opisu zasobów i odpowiedzialności (serwis wydawcy narzędzia)
  • IFLA, IFLA Library Reference Model (LRM), 2017 – model pojęciowy opisujący relacje m.in. między dziełem a osobami odpowiedzialnymi (publikacja IFLA)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu informacji naukowej i bibliografii dla szkół branżowych/techników
  • Instrukcje katalogowania stosowane w bibliotekach (materiały szkoleniowe instytucji bibliotecznych)
  • Aktualne wytyczne dotyczące sporządzania opisów bibliograficznych i cytowań (standardy międzynarodowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego