KWALIFIKACJA MEC3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 3.
Przyjrzyj się kodowi identyfikującemu pasowanie H7/k6. Określ, która część kodu odnosi się do elementu otworowego, a która do wałkowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zapisie pasowania litera z liczbą tworzą oznaczenie pola tolerancji dla konkretnego elementu. Wielka litera (np. H7) odnosi się do otworu, a mała litera (np. k6) do wałka. Dlatego w H7/k6 część "H7" dotyczy otworu, a "k6" wałka.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie pasowania typu H7/k6 występują dwa oznaczenia pól tolerancji: jedno dla otworu, drugie dla wałka. Kluczową regułą odczytu jest to, że:

  • wielkie litery (np. H, G, JS) stosuje się dla otworów,
  • małe litery (np. h, k, m) stosuje się dla wałków.

Liczba (np. 7 lub 6) oznacza klasę dokładności (stopień tolerancji) – im mniejsza liczba, tym zwykle węższe pole tolerancji, czyli większa dokładność wykonania.

Dlatego odpowiedź "H7 to element otworowy, k6 to element wałkowy" jest poprawna: część H7 opisuje tolerancję otworu, a część k6 tolerancję wałka.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "H7 to element wałkowy, k6 to element otworowy" odwraca znaczenie wielkości liter, co jest częstą pomyłką przy pierwszym kontakcie z pasowaniami.
  • "H7 to tolerancja, k6 to pasowanie" miesza pojęcia: pasowanie wynika z zestawienia tolerancji otworu i wałka razem, a nie z samego "k6".
  • "H7 to pasowanie, k6 to tolerancja" także jest niepoprawne, bo pojedyncze oznaczenie (H7 lub k6) opisuje pole tolerancji danego elementu, natomiast pasowanie opisuje dopiero para (np. H7/k6).

W praktyce montażu maszyn właściwe rozpoznanie, co dotyczy otworu, a co wałka, pomaga dobrać technologię wykonania, sposób kontroli (np. sprawdziany) oraz przewidzieć charakter połączenia (luźne/przejściowe/wciskowe) po złożeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis dwóch pól tolerancji, które razem tworzą pasowanie: H7 dotyczy otworu, a k6 dotyczy wałka. Zestawienie tych tolerancji mówi, jaki może być luz lub wcisk po złożeniu części i pomaga dobrać technologię wykonania oraz kontrolę.
Najprostsza reguła: wielkie litery (np. H7) są dla otworów, a małe litery (np. k6) są dla wałków. Liczby obok liter określają klasę dokładności, czyli "szerokość" tolerancji.
To konwencja systemu ISO, która pozwala szybko odróżnić element otworowy od wałkowego bez dopisywania słów na rysunku. Dzięki temu zapis jest krótki, jednoznaczny i łatwy do porównywania w tablicach pasowań.
Liczba oznacza klasę tolerancji (stopień dokładności wykonania). Im mniejsza liczba, tym zwykle większa dokładność (węższe pole tolerancji). W przykładzie "6" wskazuje na inną klasę dokładności niż "7".
Sam zapis wskazuje zestaw tolerancji, ale charakter (luz/przejście/wcisk) zależy od wartości odchyłek dla konkretnej średnicy nominalnej. Żeby to ocenić, trzeba sięgnąć do tablic ISO i porównać granice wymiarów otworu H7 oraz wałka k6.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie elementów (uznanie H7 za wałek), mylenie pojęć "tolerancja" i "pasowanie" oraz skupianie się na liczbach bez rozumienia, że dopiero para (otwór+wałek) opisuje pasowanie po złożeniu.
Stosuje się pomiary (np. średnicówki, mikrometry) albo sprawdziany graniczne odpowiednie dla otworu lub wałka. Kluczowe jest, by kontrolować właściwy element: H7 sprawdza się na otworze, a k6 na wałku, zgodnie z dokumentacją.
W praktyce często bazuje się na systemie otworu, bo łatwiej utrzymać standardowe narzędzia do otworów (np. rozwiertaki) i zmieniać wałek. System wałka stosuje się, gdy wałki są znormalizowane lub trudne do zmiany, a dobiera się otwory.
Dla wałków typowe są mikrometry i średnicówki zewnętrzne, a dla otworów średnicówki wewnętrzne, czujniki i sprawdziany wtyczkowe. Dobór narzędzia zależy od wymaganej dokładności (np. klasy 6 lub 7) i średnicy nominalnej.
Opanuj regułę liter (wielkie=otwór, małe=wałek), zrozum różnicę między tolerancją a pasowaniem oraz przećwicz kilka przykładów odczytu zapisów typu H7/h6, H7/k6, H8/f7. Warto też umieć znaleźć dane w tablicach tolerancji dla danej średnicy.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W zapisie pasowania litera z liczbą tworzą oznaczenie pola tolerancji dla konkretnego elementu."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts
  • Engineers Edge: "ISO Tolerances, Fits and Limits" (tabele i opis systemu otworów/wałków) https://www.engineersedge.com/manufacturing/iso_tolerance_and_fits.htm - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Tablice pasowań i tolerancji ISO (materiały do systemu ISO 286)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn: tolerancje i pasowania
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia tolerancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego