KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Przyrząd do pomiaru promieni przedstawiono na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście kwalifikacji zawodowej technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Promieniomierz (wzornik promieni) ma rozkładane listki z gładkimi, zaokrąglonymi końcówkami o profilach wklęsłych i wypukłych do sprawdzania promieni metodą porównawczą. Na rysunku takie listki ma narzędzie oznaczone literą C, więc ta odpowiedź jest poprawna.

Pełne wyjaśnienie:

Promieniomierz (wzornik promieni, wzorce łuków kołowych) to warsztatowy przyrząd kontrolno-pomiarowy służący do sprawdzania promieni zaokrągleń wypukłych i wklęsłych metodą porównawczą. Jest zbudowany z zestawu stalowych płytek ("listków") o różnych promieniach krzywizny, zwykle zamocowanych obrotowo w oprawce. Podczas kontroli przykłada się kolejne listki do badanego zaokrąglenia i obserwuje przyleganie – dąży się do braku tzw. szczeliny świetlnej.

Odpowiedź "C" jest poprawna, ponieważ przedstawia narzędzie o konstrukcji wachlarzowej, w którym listki mają gładkie, łukowe krawędzie (profile promieni), typowe dla promieniomierza. Takie końcówki umożliwiają dopasowanie do łuków o określonym promieniu.

Pozostałe narzędzia nie służą do sprawdzania promieni:

  • "A" to płytka z nacięciami w kształcie litery V i oznaczeniami kątów – odpowiada wzornikom do kątów/profili (np. ustawianie/ocena geometrii, a nie promieni).
  • "B" ma listki z ząbkowanymi krawędziami, charakterystycznymi dla wzornika do gwintów (grzebienia). Ząbki odwzorowują skok i zarys gwintu, a nie łuk kołowy o danym promieniu.
  • "D" to wachlarz prostych, gładkich blaszek o różnej grubości – typowy szczelinomierz, używany do pomiaru/sprawdzania szczelin, luzów i odstępów, nie promieni.

W praktyce warsztatowej często mówi się zarówno o "pomiarze", jak i "sprawdzaniu" promieni promieniomierzem. Kluczowe jest zrozumienie, że wynik uzyskuje się przez porównanie kształtu (dopasowanie listka), a nie przez odczyt z podziałki jak w suwmiarce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promieniomierz to warsztatowy wzornik promieni (zestaw listków o różnych promieniach), używany do sprawdzania promieni zaokrągleń wklęsłych i wypukłych. Działa porównawczo: przykładasz listki do powierzchni i wybierasz ten, który najlepiej przylega bez widocznej szczeliny świetlnej.
Najpewniejsza cecha to kształt krawędzi roboczych listków: są gładkie i łukowe (profile promieni), często w wersji wypukłej i wklęsłej. Wzornik gwintów ma ząbki, a szczelinomierz ma proste listki o różnej grubości bez łukowych profili.
Promieniomierz jest wzorcem do metody porównawczej: nie mierzysz długości na skali, tylko dopasowujesz kształt łuku do kontrolowanej powierzchni. Wartość promienia odczytuje się z oznaczenia na dobranym listku, gdy przyleganie jest najlepsze (brak szczeliny świetlnej).
Oczyść badaną powierzchnię, a następnie przykładaj kolejne listki do zaokrąglenia. Obserwuj, czy pojawia się szczelina świetlna. Gdy listek przylega możliwie na całej długości łuku, odczytaj wartość promienia z listka. To typowa kontrola po toczeniu lub frezowaniu.
Szczelina świetlna to widoczny prześwit między wzornikiem a sprawdzaną powierzchnią. Jeśli jest prześwit, dopasowanie jest niedokładne i należy dobrać inny listek. Brak szczeliny (lub minimalna) oznacza najlepsze dopasowanie i pozwala uznać promień z listka za właściwy.
Promieniomierz ma gładkie łuki do kontroli promieni zaokrągleń. Wzornik do gwintów (grzebień) ma ząbkowane krawędzie odpowiadające zarysowi i skokowi gwintu. Oba bywają wachlarzowe, ale ich końcówki listków mają zupełnie inną geometrię i służą do innych cech detalu.
Nie. Szczelinomierz służy do sprawdzania grubości szczelin i luzów (np. ustawiania luzów, sprawdzania odstępów). Ma proste listki o określonej grubości. Do promieni potrzebujesz łukowego profilu odniesienia, czyli promieniomierza.
Najczęstsze są pomyłki wynikające z podobnej formy wachlarzowej: promieniomierz myli się ze szczelinomierzem albo wzornikiem gwintów. Pomaga zasada: ząbki = gwinty, proste listki = szczeliny, gładkie łuki = promienie.
Najczęściej po obróbce skrawaniem (toczenie, frezowanie, szlifowanie), gdy na rysunku technicznym podano promień zaokrąglenia krawędzi lub rowka. To szybka kontrola zgodności wykonania bez obliczeń i bez potrzeby używania bardziej złożonych metod pomiarowych.
Zwykle trzeba umieć jedno i drugie: rozpoznać przyrząd po budowie oraz wiedzieć, do czego służy i jak działa metoda porównawcza. Warto pamiętać o pojęciu szczeliny świetlnej i o tym, że wynik odczytuje się z oznaczenia na listku, gdy dopasowanie jest najlepsze.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Promieniomierz (wzornik promieni) ma rozkładane listki z gładkimi, zaokrąglonymi końcówkami o profilach wklęsłych i wypukłych do sprawdzania promieni metodą porównawczą."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wzorce łuków kołowych" — opis zastosowania i charakteru wzorców promieni. https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzorce_%C5%82uk%C3%B3w_ko%C5%82owych (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki z metrologii warsztatowej (działy: wzorce i sprawdziany)
  • Instrukcje stanowiskowe w pracowni/na warsztacie dotyczące przyrządów kontrolno-pomiarowych
  • Katalogi i opisy producentów przyrządów: promieniomierze, szczelinomierze, wzorniki gwintów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego