W praktyce robót terenowych (także hydrotechnicznych) część przyrządów geodezyjnych ma jedno, charakterystyczne zastosowanie. Przyrząd przedstawiony na ilustracji jest wykorzystywany do wyznaczania kątów prostych, czyli do tyczenia prostopadłej (90°) względem zadanego kierunku. Taki pomiar jest typowy przy zakładaniu osi, krawędzi i naroży, gdy trzeba zachować prostokątność lub wykonać odsadzenie pod kątem prostym.
Dlaczego poprawne jest "kąty proste"? Ponieważ to właśnie funkcja, która odróżnia tego typu przyrządy od sprzętu do pomiaru wysokości (niwelacji) oraz od uniwersalnych instrumentów kątowych (teodolit/tachimetr). W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie zastosowania na podstawie wyglądu i wiedzy o sprzęcie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "linie proste" – linie proste w terenie można wyznaczać wieloma sposobami (palikowanie w osi, celowanie, taśmy, instrumenty kątowe). Nie jest to specyficzny, wyróżniający cel działania tego przyrządu; jego typowym zadaniem jest właśnie wyznaczanie prostopadłości.
- "wysokość punktu" – wysokość punktu określa się w niwelacji lub pomiarach wysokościowych (np. z użyciem niwelatora i łaty, ewentualnie tachimetru w odpowiedniej metodzie). Sam przyrząd do wyznaczania kąta prostego nie dostarcza informacji o wysokości.
- "różnicę wysokości" – różnica wysokości również należy do zadań niwelacyjnych. Wymaga odniesienia do reperu/poziomu odniesienia i odczytów na łacie, a nie wyznaczania prostopadłego kierunku w planie.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się "wysokość" lub "różnica wysokości", to są to typowe hasła z niwelacji. Gdy przyrząd kojarzy się z szybkim tyczeniem w planie i "prostopadłą", najczęściej chodzi o kąt prosty (90°), a nie o pomiary wysokościowe.
