KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 30.
Reakcja biuretowa polega na dodaniu do analizowanej mieszaniny roztworów mocnej zasady oraz siarczanu(VI) miedzi(II). Jeżeli w badanej próbce obecne jest białko, to roztwór zmienia barwę z niebieskiej na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próba biuretowa w środowisku silnie zasadowym daje fioletowe zabarwienie, gdy w próbce są obecne wiązania peptydowe (białko/peptydy). Wynik wynika z tworzenia barwnego kompleksu jonów Cu(II) z grupami peptydowymi. Barwy zielona, brunatna i żółta nie są typowe dla dodatniego wyniku tej próby.

Pełne wyjaśnienie:

Reakcja (próba) biuretowa jest klasyczną reakcją jakościową wykorzystywaną do wykrywania obecności wiązań peptydowych, a więc w praktyce: białek i peptydów (zwykle takich, które mają co najmniej dwa wiązania peptydowe).

W teście do próbki dodaje się roztwór mocnej zasady (aby uzyskać środowisko zasadowe) oraz roztwór zawierający jony miedzi(II) (np. z roztworu siarczanu(VI) miedzi(II)). W środowisku zasadowym jony Cu(II) mogą tworzyć barwne kompleksy z układami, które zawierają odpowiednio rozmieszczone atomy donorowe (m.in. atomy azotu w grupach amidowych wiązania peptydowego).

Jeżeli w badanej próbce obecne jest białko, powstaje kompleks Cu(II) z wiązaniami peptydowymi, co powoduje zmianę barwy roztworu z niebieskiej na fioletową. To fioletowe zabarwienie jest charakterystycznym, oczekiwanym sygnałem dodatniego wyniku próby biuretowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Zielona – może kojarzyć się z innymi układami kompleksów miedzi lub z mieszaniną barw, ale nie stanowi typowego, podręcznikowego wyniku dodatniej próby biuretowej.
  • Brunatna – barwa brunatna często pojawia się w reakcjach redoks (np. z udziałem jodu) albo przy powstawaniu osadów/tlenków; nie jest charakterystycznym efektem próby biuretowej.
  • Żółta – żółte zabarwienia są częste w innych reakcjach jakościowych (np. związanych z nitrowaniem pierścieni aromatycznych lub obecnością chromoforów), natomiast nie opisują dodatniego wyniku próby biuretowej.

Wskazówka egzaminacyjna: skojarz "biuretowa" z "fiolet" i z tym, że test wykrywa wiązania peptydowe, a nie dowolny azot czy dowolną grupę funkcyjną. Na egzaminie najczęściej sprawdzana jest właśnie interpretacja barwy jako wyniku analizy jakościowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reakcja biuretowa to próba jakościowa wykrywająca wiązania peptydowe w peptydach i białkach. W środowisku zasadowym jony miedzi(II) tworzą z nimi barwny kompleks, co pozwala ocenić, czy w próbce znajdują się związki o budowie peptydowej.
Dodatni wynik próby biuretowej daje fioletowe (purpurowe) zabarwienie roztworu. To efekt powstania kompleksu jonów Cu(II) z wiązaniami peptydowymi w środowisku silnie zasadowym.
Mocna zasada zapewnia środowisko zasadowe, w którym jony miedzi(II) mogą tworzyć charakterystyczny kompleks z wiązaniami peptydowymi. Bez odpowiednio wysokiego pH reakcja kompleksowania nie przebiega typowo, a barwa może być słaba lub myląca.
W teście biuretowym z jonami Cu(II) oddziałują przede wszystkim grupy amidowe wiązania peptydowego (układ atomów w łańcuchu peptydowym). Powstaje kompleks o charakterystycznej barwie, która jest podstawą interpretacji wyniku analizy jakościowej.
Zwykle nie jest to test na wolne aminokwasy, ponieważ kluczowe są wiązania peptydowe. Dlatego próbka zawierająca głównie pojedyncze aminokwasy może nie dać typowego fioletowego zabarwienia, mimo że zawiera azot organiczny.
Najczęstsze błędy to: mylenie barw z innymi próbami (np. żółtą lub brunatną), nieuwzględnienie konieczności środowiska zasadowego oraz interpretowanie zmiany barwy jako efektu osadu. Na egzaminie liczy się rozpoznanie: niebieski → fioletowy.
W praktyce laboratoryjnej kolejność może wpływać na czytelność obserwacji, bo środowisko musi być wyraźnie zasadowe, a Cu(II) powinien pozostać dostępny do tworzenia kompleksu. Najważniejsze egzaminacyjnie jest jednak to, że obecność zasady i jonów Cu(II) prowadzi do fioletowej barwy przy białku.
Próbę biuretową odróżnia to, że wykrywa wiązania peptydowe i daje fioletowe zabarwienie w środowisku zasadowym z jonami Cu(II). Inne próby na białka mogą dawać inne barwy i reagować z innymi fragmentami cząsteczki (np. z aminokwasami aromatycznymi).
Stosuje się ją jako wstępny test jakościowy do potwierdzenia obecności białek/peptydów w roztworach, ekstraktach lub próbkach kontrolnych. Może poprzedzać metody instrumentalne i pomaga szybko ocenić, czy próbka zawiera frakcję białkową.
Ucz się w schemacie: odczynnik + warunki + obserwacja + wniosek. Dla biuretowej zapamiętaj: zasada + Cu(II) + środowisko zasadowe → fiolet → wiązania peptydowe. Trenuj też odróżnianie barw charakterystycznych dla różnych prób.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że próba biuretowa w środowisku silnie zasadowym daje fioletowe zabarwienie, gdy w próbce są obecne wiązania peptydowe (białko/peptydy).

Źródła:

  • OpenStax, Chemistry 2e – rozdziały o kompleksach metali przejściowych i barwie związków kompleksowych (podstawa wyjaśnienia zabarwienia roztworów): https://openstax.org/details/books/chemistry-2e - accessed 2026-02-18
  • ChemLibreTexts – hasło/strona opisująca testy na białka (w tym Biuret test) i obserwacje barwne: https://chem.libretexts.org/ - accessed 2026-02-18
  • Encyclopaedia Britannica – hasło "biuret test" (opis dodatniego wyniku jako fioletowego zabarwienia): https://www.britannica.com/science/biuret-test - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z analizy jakościowej (dział: reakcje wykrywania białek i peptydów)
  • Skrypty akademickie z biochemii/chemii analitycznej (próby barwne: biuretowa, ksantoproteinowa, ninhydrynowa)
  • Materiały dydaktyczne laboratoriów chemii analitycznej (instrukcje do ćwiczeń z reakcji jakościowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego