Układ alejowy (szpaler) to liniowy układ nasadzeń, najczęściej z drzew, którego zadaniem jest prowadzenie osi kompozycyjnej, porządkowanie przestrzeni i tworzenie rytmu. W praktyce preferuje się gatunki:
- osiągające docelowo duże rozmiary i tworzące czytelny "tunel" lub rytmiczny szpaler,
- o względnie regularnej koronie, możliwej do kształtowania i utrzymania w powtarzalnej formie,
- długowieczne i odporne na warunki przydrożne/miejskie (susza, zasolenie, zanieczyszczenia),
- z pniem i koroną zapewniającymi prześwit pod koroną (bez konfliktu z ruchem pieszym/kołowym).
Odpowiedź "Kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum), platan klonolistny" spełnia te kryteria: oba gatunki są tradycyjnie stosowane w alejach i tworzą wyraźne, czytelne układy liniowe.
Pozostałe propozycje są mniej właściwe z punktu widzenia kompozycji alejowej:
- "Jarząb pospolity … Pendula, brzoza karłowata" – zawiera formę zwisającą (typową raczej do akcentów i nasadzeń soliterowych) oraz gatunek karłowy, który nie buduje skali alei.
- "Wierzba płacząca …, cis pospolity" – wierzba o zwisającym pokroju jest efektowna jako soliter, ale trudna do utrzymania w powtarzalnym szpalerze; cis bywa formowany, jednak w praktyce częściej pełni funkcję żywopłotu lub akcentu, a nie klasycznego drzewa alejowego.
- "Oliwnik wąskolistny, bez czarny" – bez czarny to krzew, więc nie tworzy typowej alei drzewiastej; oliwnik może być stosowany w zieleni, ale zestaw jako całość nie odpowiada standardowej idei alei z jednolitych drzew.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy alei, myśl o jednorodnym, rytmicznym szpalerze drzew, a nie o pojedynczych, "ozdobnych" soliterach czy mieszanych nasadzeniach krzewów.
