KWALIFIKACJA BUD14 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 39.
Rozbiórkę więźby dachowej przedstawionej na rysunku należy rozpocząć od demontażu
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek więźby dachowej, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jętka jest elementem wiążącym parę krokwi i usztywniającym układ w więźbie jętkowej. Przy rozbiórce takiej więźby demontaż rozpoczyna się od usunięcia elementów wtórnych/usztywniających w polu między krokwiami, zanim rozbierze się zasadnicze elementy podporowe jak krokwie czy murłata.
To ogranicza ryzyko niekontrolowanego przemieszczenia.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy kolejności rozbiórki więźby dachowej pokazanej na rysunku. W praktyce, aby rozbiórka była bezpieczna i kontrolowana, usuwa się elementy w takiej kolejności, by nie doprowadzić do nagłej utraty stateczności układu oraz by nie pozostawić elementów "pracujących" bez powiązań.

Odpowiedź "jętek" jest poprawna, ponieważ jętka w typowej więźbie jętkowej łączy parę krokwi w ich środkowej części i pełni funkcję usztywniającą/wiążącą. Demontaż rozpoczyna się od elementów, które spinają krokwie w polu konstrukcji, co pozwala następnie rozbierać zasadnicze elementy nośne w sposób sekwencyjny i przewidywalny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście pytania:

  • "murłat" – murłata jest elementem oparcia krokwi na ścianie. Jej demontaż na początku jest co do zasady niebezpieczny, bo odbiera podporę dla krokwi i może powodować niekontrolowane osiadanie/obrót elementów.
  • "krokwi" – krokwie są podstawowymi elementami nośnymi połaci. Zwykle usuwa się je po uprzednim rozebraniu elementów wiążących/uszcztywniających oraz po zapewnieniu podparcia i zabezpieczenia przed zsunięciem.
  • "kleszczy" – kleszcze występują w innych rozwiązaniach (np. płatwiowo‑kleszczowych) i mogą być mylone z jętką. Jeśli na rysunku jest więźba jętkowa, elementem charakterystycznym do rozpoczęcia demontażu jest właśnie jętka, a nie kleszcze.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw naucz się rozpoznawać elementy na schemacie (położenie i funkcja), dopiero potem wybieraj kolejność rozbiórki. Jeśli widzisz element łączący dwie krokwie mniej więcej w połowie ich długości, to zwykle jest to jętka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jętka to poziomy (lub lekko nachylony) element łączący parę krokwi, zwykle w środkowej części ich długości. Jej zadaniem jest usztywnienie więźby i ograniczenie rozchodzenia się krokwi. Na rysunkach rozpoznasz ją jako belkę "spinającą" dwie krokwie.
Jętka łączy bezpośrednio dwie krokwie w polu połaci. Kleszcze to zwykle para elementów obejmujących słup/płatew (pracują jak "zacisk"), spotykane w układach płatwiowo-kleszczowych. Klucz: do czego element jest przyłożony i co "obejmuje".
Bo elementy wiążące i usztywniające (np. jętki) można usuwać w sposób kontrolowany, przygotowując konstrukcję do demontażu podstawowych elementów nośnych. Zmniejsza to ryzyko nagłego przemieszczenia krokwi i ułatwia etapowe rozbieranie w bezpiecznej kolejności.
Zwykle nie, ponieważ murłata jest oparciem dla krokwi na ścianie. Jej przedwczesne usunięcie może pozbawić krokwie podpór i doprowadzić do zsunięcia lub obrotu elementów. Na egzaminie traktuj murłatę jako element demontowany później, po rozebraniu wiązań i połaci.
Najczęściej są to: murłata (oparcie na ścianie), krokwie (nośne elementy połaci) oraz jętka (połączenie krokwi w środku). W zależności od rozwiązania mogą występować też dodatkowe usztywnienia i elementy pomocnicze, ale te trzy nazwy są kluczowe w zadaniach testowych.
Kleszcze występują typowo w więźbach płatwiowo-kleszczowych. Są to elementy (często podwójne) ściągające i usztywniające, które łączą elementy pionowe i poziome (np. słupy/płatwie), zwiększając stateczność. W testach bywają mylone z jętką, dlatego warto znać ich funkcję.
Najczęściej myli się nazwy: jętka–kleszcze oraz krokiew–płatew, bo na schematach elementy są podobnie narysowane. Drugi błąd to wybór "najbardziej znanego" terminu (np. krokiew) bez sprawdzenia, czy na rysunku jest element spinający parę krokwi. Pomaga ćwiczenie na wielu rysunkach.
Pomocna reguła: jętka jest jak "język" między dwiema krokwiami – leży w polu połaci i łączy parę krokwi, zwykle mniej więcej w połowie wysokości. Jeśli widzisz poziomą belkę przecinającą trójkąt krokwi, to bardzo często jest to właśnie jętka.
Nie zawsze, bo zależy od typu więźby, stanu technicznego, zastosowanych połączeń i zabezpieczeń. Jednak w zadaniach testowych zwykle chodzi o zasadę ogólną: nie usuwać na początku elementów podstawowego oparcia/nośnych, a najpierw rozbierać elementy usztywniające i wtórne, jeśli pozwala na to konstrukcja.
Ćwicz w dwóch krokach: (1) rozpoznawanie elementów na schematach (murłata, krokiew, jętka, kleszcze), (2) uzasadnianie kolejności demontażu pod kątem stateczności. Na egzaminie najpierw nazwij element na rysunku, potem pomyśl, czy jest nośny czy usztywniający.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Jętka jest elementem wiążącym parę krokwi i usztywniającym układ w więźbie jętkowej."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z zakresu konstrukcji drewnianych i więźb dachowych (dział: elementy więźby)
  • Rysunki typowych więźb (jętkowa, płatwiowo-kleszczowa) do ćwiczenia rozpoznawania elementów
  • Instrukcje BHP i materiały szkoleniowe dotyczące robót rozbiórkowych oraz prac na wysokości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego