W niwelacji geometrycznej przewyższenie ΔH wyznacza się z odczytów na łatach (w zależności od organizacji pomiaru: wstecz i w przód). Pomiar dwukrotny na pojedynczym stanowisku polega na wykonaniu dwóch niezależnych wyznaczeń tego samego ΔH, aby sprawdzić, czy wynik jest powtarzalny i czy nie pojawiły się istotne błędy przypadkowe.
Warunek "różnica dwukrotnego pomiaru ΔH … nie może przekraczać" jest typowym kryterium kontroli: jeśli rozbieżność jest większa od dopuszczalnej, należy założyć, że co najmniej jeden z pomiarów został obciążony błędem (np. niepewny odczyt, poruszenie łaty, brak stabilizacji instrumentu, błąd celowania, drgania, wpływ wiatru lub pośpiech w odczycie) i trzeba wykonać powtórzenie.
Poprawna odpowiedź "± 4 mm" wskazuje granicę dopuszczalnej rozbieżności w tym kryterium. W praktyce terenowej oznacza to, że:
- gdy rozbieżność jest mniejsza lub równa tolerancji, można przyjąć, że stanowisko i odczyty są poprawne,
- gdy rozbieżność jest większa, nie powinno się "uśredniać na siłę" bez powtórzenia, bo błąd może przenieść się dalej na cały ciąg niwelacyjny.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne w kontekście tego pytania? "± 2 mm" i "± 3 mm" są bardziej restrykcyjne i mogą odpowiadać innym warunkom, instrumentom lub klasom dokładności, ale nie pasują do wskazanego w zadaniu kryterium. Z kolei "± 5 mm" jest bardziej liberalne i osłabiałoby kontrolę jakości, zwiększając ryzyko przyjęcia obciążonego wyniku.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy tolerancji różnicy z pomiaru powtórnego, zapamiętuj ją jako element procedury kontroli jakości na stanowisku, a nie jako tolerancję pojedynczego odczytu. Na egzaminie zwróć uwagę na sformułowanie "dwukrotny pomiar ΔH" i "pojedyncze stanowisko".
