KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 22.
Rozpuszczalność cukru (sacharozy) w wodzie w temperaturze 20°C wynosi 200 g/100 g wody. Ile gramów cukru należy rozpuścić w 200 gramach wody w temperaturze 20°C, aby uzyskać roztwór nasycony?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozpuszczalność 200 g/100 g wody oznacza, że w 100 g wody maksymalnie rozpuści się 200 g sacharozy w 20°C.
Przy 200 g wody ilość cukru rośnie proporcjonalnie: 200 g × 2 = 400 g. Taka masa daje roztwór nasycony w podanej temperaturze.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpuszczalność podana w zadaniu ma postać g substancji / 100 g wody. Wartość 200 g/100 g wody w 20°C oznacza, że jeśli mamy 100 g wody (rozpuszczalnika), to maksymalnie da się w niej rozpuścić 200 g sacharozy, tworząc roztwór nasycony. Dalsze dosypywanie cukru nie zwiększy ilości rozpuszczonej – nadmiar pozostanie w postaci ciała stałego.

W zadaniu mamy 200 g wody, czyli dokładnie dwa razy więcej rozpuszczalnika niż w definicji rozpuszczalności (100 g). Dla takich zadań stosuje się proporcję:

  • 100 g wody → 200 g cukru
  • 200 g wody → x g cukru

Skoro 200 g wody to 2 × 100 g wody, to x = 2 × 200 g = 400 g. Otrzymujemy więc roztwór nasycony, gdy rozpuścimy 400 g sacharozy w 200 g wody (w temperaturze 20°C).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? 200 g wynika z pomylenia masy wody z masą cukru (błędne "przepisanie" liczby z treści). 100 g i 50 g to typowe wyniki zaniżone, gdy ktoś zapomina o tym, że rozpuszczalność jest bardzo wysoka, albo traktuje 200 g/100 g wody jak "200 g na 200 g wody" bez przeliczenia. W praktyce laboratoryjnej zawsze trzeba sprawdzić, czy liczysz względem masy rozpuszczalnika, a nie całego roztworu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To maksymalna masa substancji, jaką da się rozpuścić w 100 g wody w danej temperaturze. Zapis g/100 g dotyczy masy rozpuszczalnika (wody), a nie masy całego roztworu, dlatego często wymaga przeliczenia proporcją.
Roztwór nasycony zawiera maksymalną ilość substancji rozpuszczonej w danej temperaturze. Praktycznie: po dodaniu kolejnej porcji substancji i mieszaniu część pozostaje nierozpuszczona (osad), bo przekroczono rozpuszczalność.
Ustaw proporcję: 100 g wody → 200 g cukru. Dla 200 g wody jest 2 razy więcej rozpuszczalnika, więc cukru też 2 razy więcej: 2 × 200 g = 400 g. Kluczowe jest, że mianownik odnosi się do wody.
Rozpuszczalność zależy od temperatury i może się znacząco zmieniać. Jeśli policzysz roztwór nasycony dla innej temperatury, otrzymasz inną masę cukru. Na egzaminie temperatura w treści wskazuje, z której wartości tabeli rozpuszczalności korzystać.
Nie należy. Bez danych (tabeli/wykresu) korekta jest zgadywaniem. W zadaniach egzaminacyjnych musisz użyć rozpuszczalności dokładnie dla podanej temperatury. Jeśli jest podana w treści, liczysz bez dodatkowych założeń.
Najczęstsze to: mylenie masy wody z masą roztworu, przepisanie liczby "200 g" jako wyniku, pomijanie temperatury, oraz pomylenie jednostek (g/100 g z g/100 mL). Pomaga zapisanie proporcji z jednostkami.
Nie zawsze. "Nasycony" oznacza maksimum dla danej substancji i temperatury. Dla jednych substancji to maksimum jest małe (roztwór nasycony ma małe stężenie), a dla innych – duże, jak dla sacharozy w wodzie.
Najpierw odważa się masę wody, następnie z tabeli rozpuszczalności wyznacza maksymalną masę substancji. Substancję dodaje się porcjami przy mieszaniu, utrzymując temperaturę. Gdy pojawia się trwały osad, roztwór jest nasycony.
W chemii laboratoryjnej wygodny jest zapis masowy, bo masa jest łatwa do dokładnego odważenia i nie zależy tak silnie od temperatury jak objętość. Dlatego często spotkasz g substancji na 100 g rozpuszczalnika w tabelach rozpuszczalności.
Oceń rząd wielkości: jeśli rozpuszczalność wynosi 200 g/100 g wody, to w 200 g wody musi wyjść około 400 g cukru (kilkaset gramów). Wyniki typu 50–100 g są podejrzanie małe, bo nie uwzględniają wysokiej rozpuszczalności sacharozy.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozpuszczalność 200 g/100 g wody oznacza, że w 100 g wody maksymalnie rozpuści się 200 g sacharozy w 20°C.Przy 200 g wody ilość cukru rośnie proporcjonalnie: 200 g × 2 = 400 g."

Źródła:

  • PubChem (NIH), Compound Summary: Sucrose (CID 5988) – sekcja dotycząca właściwości i rozpuszczalności: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sucrose (dostęp: 2026-03-01)
  • Engineering ToolBox – Sucrose, solubility in water vs temperature (tabela/wykres): https://www.engineeringtoolbox.com/sugar-solubility-water-d_2190.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl/en), hasło "Sacharoza/Sucrose" – informacja o rozpuszczalności w wodzie i zależności od temperatury (wymaga ostrożnej weryfikacji): https://pl.wikipedia.org/wiki/Sacharoza (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Tablice rozpuszczalności substancji w wodzie (dla różnych temperatur)
  • Podstawy obliczeń laboratoryjnych: proporcje, stężenia, przeliczenia jednostek
  • Karta charakterystyki/opracowania fizykochemiczne sacharozy (sekcja: rozpuszczalność)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego