KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 21.
Rozważ funkcję logiczną F(A,B) = (A AND B) OR (NOT A AND NOT B). Jakie bramki logiczne wybierzesz do realizacji tej funkcji, mając na uwadze prawa De Morgana?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
F(A,B) przyjmuje 1 wtedy, gdy A i B są równe (00 lub 11), czyli odpowiada funkcji równoważności XNOR. Bramki NAND są funkcjonalnie pełne, a z praw De Morgana wynika, że można z nich zbudować NOT, AND i OR, a więc także cały układ realizujący XNOR.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja F(A,B) = (A AND B) OR (NOT A AND NOT B) ma wartość 1 w dwóch przypadkach: gdy oba wejścia są jednocześnie w stanie 1 oraz gdy oba są jednocześnie w stanie 0. Oznacza to, że jest to funkcja równoważności, znana jako XNOR (negacja XOR): "wynik jest 1, gdy wejścia są takie same".

W praktyce projektowej często dąży się do realizacji funkcji za pomocą jednego typu bramek, aby uprościć montaż, logistykę elementów i projekt PCB. Bramki NAND są bramkami funkcjonalnie pełnymi, czyli da się z nich zbudować dowolną funkcję boolowską.

Kluczowy krok to pokazanie, że z NAND można otrzymać podstawowe operacje:

  • NOT: połączenie obu wejść NAND razem daje negację, bo NAND(A,A) = NOT A.
  • AND: skoro NAND daje NOT(AND), to odwrócenie wyniku (kolejnym NAND jako NOT) daje AND.
  • OR: z praw De Morgana: A OR B = NOT( (NOT A) AND (NOT B) ). Gdy potrafimy zrobić NOT oraz AND z NAND, to OR też da się zrealizować wyłącznie z NAND.

Skoro z NAND można skonstruować NOT, AND i OR, to można też zbudować układ realizujący podaną postać F(A,B), a więc XNOR, używając tylko bramek NAND.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tej formie? "Tylko bramki OR" i "Tylko bramki AND" nie wystarczają, bo sama OR lub sama AND nie daje negacji, a w funkcji występuje NOT. "Tylko bramki NOR" to inny typ bramki uniwersalnej, jednak pytanie wymaga wskazania konkretnego doboru zgodnego z założeniem realizacji z NAND w oparciu o przekształcenia (w tym De Morgana).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zapisie pojawiają się składniki typu (A AND B) OR (NOT A AND NOT B), rozpoznaj to jako wzorzec XNOR, a następnie przypomnij sobie, że NAND umożliwia zbudowanie całej logiki przez generowanie NOT i użycie De Morgana dla OR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
XNOR (równoważność) to funkcja logiczna, która daje wynik 1 wtedy, gdy wejścia są takie same: 0 i 0 albo 1 i 1. Jest to negacja XOR. W praktyce odpowiada sprawdzeniu zgodności dwóch sygnałów binarnych.
Jeśli widzisz sumę dwóch iloczynów: (A∧B) oraz (¬A∧¬B), to oznacza "oba 1" albo "oba 0". To dokładnie definicja równoważności. Warto skojarzyć ten wzór z tabelą prawdy: jedynki wypadają dla 00 i 11.
NAND jest bramką funkcjonalnie pełną: da się z niej zbudować NOT, AND i OR, a więc dowolną funkcję boolowską. W projektowaniu ułatwia to dobór elementów (jeden typ układu scalonego), zmniejsza ryzyko pomyłek montażowych i upraszcza serwis.
Wystarczy zewrzeć oba wejścia NAND do tego samego sygnału. Wtedy NAND(A,A) = ¬(A∧A) = ¬A. To prosty trik często używany w układach kombinacyjnych, gdy potrzebujesz inwersji bez dodatkowej bramki NOT.
Prawa De Morgana pozwalają przepisać OR przez AND i NOT: A∨B = ¬(¬A ∧ ¬B). Jeśli umiesz zrobić ¬A i ¬B z NAND (inwertery z NAND), a potem wykonać AND (też z NAND), to OR otrzymasz przez końcową negację.
Nie w postaci "tylko AND", bo sama bramka AND nie daje operacji negacji. W funkcji pojawia się ¬A i ¬B, więc bez żadnego sposobu uzyskania NOT nie zrealizujesz zapisu. Do implementacji z jednego typu bramki potrzebujesz bramki uniwersalnej.
Sama OR nie jest funkcjonalnie pełna i nie umożliwia uzyskania negacji bez dodatkowych elementów. Ponieważ XNOR wymaga uwzględnienia przypadków z ¬A i ¬B, implementacja wyłącznie z OR nie jest możliwa bez wprowadzenia inwersji innym sposobem.
Tak, NOR również jest funkcjonalnie pełna, czyli teoretycznie z samych NOR da się zbudować dowolną funkcję logiczną. Na egzaminie trzeba jednak uważać na treść pytania: czasem sprawdza ona konkretnie umiejętność użycia NAND i przekształceń De Morgana.
Najczęstsze błędy to: zapominanie o nawiasach po negacji, zamiana AND/OR bez jednoczesnego zanegowania obu argumentów oraz gubienie podwójnej negacji. Pomaga zapis krok po kroku i kontrola na prostych przypadkach (np. dla A=0,B=0).
Najszybsza metoda to mini-tabela prawdy dla 4 kombinacji (00,01,10,11). Dla F(A,B) policz wartości składników (A∧B) i (¬A∧¬B), potem zsumuj OR. Jeśli jedynki wypadają dla 00 i 11, szukasz realizacji XNOR (równoważności).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "F(A,B) przyjmuje 1 wtedy, gdy A i B są równe (00 lub 11), czyli odpowiada funkcji równoważności XNOR."

Źródła:

  • Wikipedia: XNOR gate (Equivalence) – https://en.wikipedia.org/wiki/XNOR_gate (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: NAND gate – https://en.wikipedia.org/wiki/NAND_gate (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: De Morgan's laws – https://en.wikipedia.org/wiki/De_Morgan%27s_laws (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do techniki cyfrowej/algebry Boole’a (rozdział: prawa De Morgana, bramki uniwersalne)
  • Notatki z tabel prawdy bramek logicznych oraz XOR/XNOR
  • Karty katalogowe układów z bramkami NAND (sekcja: opis funkcjonalny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego