KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 18.
Rozważ następującą tabelę, która opisuje różne typy łożysk:
Typ łożyskaZastosowanie
Łożysko kulkowePrzenoszenie obciążeń promieniowych i osiowych
Łożysko stożkowePrzenoszenie dużych obciążeń osiowych
Łożysko baryłkowePrzenoszenie obciążeń promieniowych i osiowych w przypadku dużych prędkości

Jeżeli masz do zmontowania urządzenie, które będzie pracować z dużymi prędkościami i musi przenosić obciążenia promieniowe i osiowe, które łożysko wybierzesz?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z warunków pracy wynika, że łożysko ma przenosić jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe oraz pracować przy dużych prędkościach. W przedstawionej tabeli jedynie łożysko baryłkowe jest opisane jako przeznaczone do takich warunków, więc to ono spełnia wymagania zadania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są dwa jednoczesne wymagania:

  • przenoszenie obciążeń promieniowych i osiowych,
  • praca przy dużych prędkościach.

Najprostsza metoda rozwiązania polega na dopasowaniu tych wymagań do opisu w tabeli. Należy znaleźć taki typ łożyska, którego zastosowanie obejmuje oba warunki naraz.

Łożysko baryłkowe w tabeli jest opisane jako rozwiązanie do przenoszenia obciążeń promieniowych i osiowych w przypadku dużych prędkości. To dokładnie odpowiada sytuacji z zadania, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w logice przedstawionej tabeli?

  • Łożysko kulkowe – tabela wskazuje, że przenosi obciążenia promieniowe i osiowe, ale nie ma wprost warunku "dużych prędkości" jako kryterium doboru w tym zadaniu. Przy dodatkowym wymaganiu prędkości należy wybrać wiersz, który je uwzględnia.
  • Łożysko stożkowe – opisano je jako przeznaczone do przenoszenia dużych obciążeń osiowych. Nie spełnia wprost wymogu jednoczesnego przenoszenia obciążeń promieniowych i osiowych przy dużych prędkościach.
  • Żadne z powyższych – jest błędne, bo tabela zawiera pozycję, która spełnia oba warunki (baryłkowe).

W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze podkreślić w treści wymagania (promieniowe/osiowe/prędkość) i sprawdzić, czy wybrana odpowiedź pokrywa wszystkie kryteria, a nie tylko jedno z nich.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obciążenie promieniowe działa prostopadle do osi wału ("na bok"). W praktyce wynika np. z ciężaru elementu, naciągu pasa lub sił w zazębieniu. Przy doborze łożyska sprawdza się, czy dany typ dobrze przenosi siły promieniowe oraz jaka jest jego dopuszczalna nośność.
Obciążenie osiowe działa wzdłuż osi wału ("wzdłuż"). Pojawia się np. w przekładniach, przy śrubach pociągowych lub przy elementach stożkowych. Nie wszystkie łożyska równie dobrze przenoszą siły osiowe, dlatego w zadaniach często jest to kluczowe kryterium doboru.
W treści zwykle pojawia się sformułowanie "obciążenia promieniowe i osiowe" albo opis sytuacji (np. wał ma siłę z pasa i dodatkowo siłę wzdłużną). Wtedy trzeba wybrać typ łożyska, którego zastosowanie obejmuje oba kierunki sił, a nie tylko jeden z nich.
Duża prędkość obrotowa wpływa na nagrzewanie, smarowanie i trwałość łożyska. W zadaniach egzaminacyjnych jest to osobne kryterium – jeśli tabela lub opis wskazuje typ łożyska "do dużych prędkości", to przy takim wymaganiu należy preferować właśnie tę pozycję, o ile spełnia też inne warunki.
W ujęciu tabelarycznym (jak w tym zadaniu) szuka się wiersza, który akcentuje przenoszenie obciążeń osiowych. Często będą to łożyska stożkowe lub inne rozwiązania przeznaczone do sił wzdłużnych. Kluczowe jest jednak, czy wymagane są także obciążenia promieniowe oraz jaka jest prędkość pracy.
Nie zawsze. W praktyce zależy to od konkretnego rodzaju łożyska kulkowego i konstrukcji węzła łożyskowego. W zadaniach testowych trzeba opierać się na podanych informacjach (np. tabeli) i wybierać opcję, która wprost spełnia wymagania, zamiast kierować się tylko ogólnym skojarzeniem "kulkowe = uniwersalne".
Najczęstsze błędy to: pominięcie jednego z warunków (np. prędkości), wybór najbardziej znanej opcji bez analizy, oraz mylenie nazw (stożkowe vs baryłkowe). Pomaga zaznaczenie w treści wszystkich kryteriów i sprawdzenie, czy odpowiedź obejmuje je wszystkie naraz.
Opcja "żadne z powyższych" bywa stosowana jako dystraktor. W praktyce należy ją wybrać tylko wtedy, gdy żadna z pozostałych odpowiedzi nie spełnia warunków. Jeśli tabela/opis wyraźnie wskazuje pasującą odpowiedź, to "żadne z powyższych" jest niemal na pewno błędne.
Warto opanować: kierunki obciążeń (promieniowe/osiowe), podstawowe typy łożysk i ich przeznaczenie, oraz umiejętność czytania tabel doboru z dokumentacji producenta. Dobrą metodą jest rozwiązywanie zadań, w których trzeba dopasować warunki pracy (siły, prędkość, środowisko) do typu łożyska.
Najczęściej: dopuszczalne obciążenia, prędkość graniczna, sposób smarowania, tolerancje pasowań oraz warunki pracy (temperatura, zanieczyszczenia). Na egzaminie często dostajesz uproszczoną tabelę – wtedy kluczowe jest wybranie opcji, która spełnia wszystkie wymagania podane w treści.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 81% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z warunków pracy wynika, że łożysko ma przenosić jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe oraz pracować przy dużych prędkościach.

Źródła:

  • SKF – Rolling bearings catalogue (działy: typy łożysk tocznych i ich zastosowania), https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings - dostęp 2026-02-26
  • Schaeffler medias – kompendium/katalog łożysk (działy: łożyska kulkowe, stożkowe, baryłkowe; zastosowania), https://medias.schaeffler.com/ - dostęp 2026-02-26
  • NSK – Bearing technical information / katalog łożysk (działy: rodzaje łożysk i zastosowanie), https://www.nsk.com/ - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (sekcje: typy łożysk, nośność, prędkości graniczne)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: łożyska toczne i ślizgowe (podręcznik/kompendium)
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki dot. układów wałów i łożyskowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego