KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 9.
Rozważ następującą tabelę, która pokazuje poziomy zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby w danym regionie.
Komponent Poziom zanieczyszczenia (w ppm)
Powietrze 50
Woda 30
Gleba 70

Jeśli poziom zanieczyszczenia powietrza wzrośnie o 20%, a poziom zanieczyszczenia wody i gleby pozostanie bez zmian, który z komponentów będzie najbardziej zanieczyszczony?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po wzroście o 20% poziom dla powietrza wynosi 50 × 1,2 = 60 ppm. Woda pozostaje na poziomie 30 ppm, a gleba na poziomie 70 ppm. Największą wartością po zmianie jest 70 ppm, więc najbardziej zanieczyszczona pozostaje gleba.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ustalić, który komponent będzie najbardziej zanieczyszczony, trzeba przeliczyć wyłącznie ten element, który się zmienia, a następnie porównać wartości końcowe.

Krok 1. Oblicz nowy poziom zanieczyszczenia powietrza
W tabeli: powietrze = 50 ppm. Wzrost o 20% oznacza zwiększenie o 20% wartości wyjściowej, czyli mnożenie przez 1,20:

50 × 1,20 = 60 ppm

Krok 2. Pozostałe komponenty bez zmian
Woda pozostaje: 30 ppm.
Gleba pozostaje: 70 ppm.

Krok 3. Porównanie wartości końcowych

  • Powietrze: 60 ppm
  • Woda: 30 ppm
  • Gleba: 70 ppm

Największa liczba to 70 ppm, więc najbardziej zanieczyszczona jest gleba.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Powietrze – po wzroście ma 60 ppm, ale to nadal mniej niż 70 ppm w glebie.
  • Woda – nie zmienia się i ma 30 ppm, czyli najmniej z trzech wartości.
  • Wszystkie komponenty będą miały ten sam poziom – nie wynika to z danych: tylko powietrze rośnie, a liczby po przeliczeniu są różne.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach procentowych zawsze zapisuj wartość początkową i końcową oraz pilnuj, czy procent dotyczy zmiany względnej (mnożnik 1,20), czy zmiany o stałą liczbę jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzrost o 20% liczysz jako mnożenie przez 1,20 (czyli 100% + 20%). Przykład: 50 × 1,20 = 60. Unikaj błędu "+20 jednostek", bo 20% to część wartości wyjściowej, a nie stała liczba.
Bo treść mówi, że woda i gleba pozostają bez zmian. Zmienna jest tylko jedna wartość, więc tylko ją aktualizujesz, a potem porównujesz wszystkie trzy liczby końcowe. To typowy schemat w analizie prostych scenariuszy zmian.
W tym typie zadania oznacza to komponent o najwyższej liczbie w tabeli po uwzględnieniu zmian. W praktyce środowiskowej porównania bywają bardziej złożone (różne jednostki, normy, wskaźniki), ale tutaj liczy się proste maksimum.
Nie. 20% to część wartości początkowej. Dla 50 ppm, 20% to 10 ppm, więc wynik to 60 ppm. Dodanie "20 ppm" byłoby inną operacją (wzrost o stałą wartość), której zadanie nie opisuje.
Najczęstsze to: (1) dodanie procentu jako liczby jednostek, (2) porównanie danych wyjściowych bez przeliczenia po zmianie, (3) pomylenie mnożnika (np. 0,2 zamiast 1,2). Pomaga zapis: nowa = stara × (1 + p).
1,2 stosujesz przy wzroście o 20% (100% + 20%). 0,8 przy spadku o 20% (100% − 20%). Warto najpierw ustalić, czy zmiana jest "w górę" czy "w dół", a dopiero potem wykonywać działanie.
Po przeliczeniu zapisujesz trzy wartości końcowe i wskazujesz największą. To prosta operacja "max". W zadaniu: powietrze 60, woda 30, gleba 70, więc największe jest 70. Dobrą praktyką jest wypisanie liczb w jednej linijce.
Nie warto zgadywać. Choć gleba ma najwyższą wartość początkową (70), po wzroście powietrza mogłaby ją wyprzedzić, gdyby wzrost był większy. Na egzaminie wykonaj krótkie obliczenie (50 × 1,2), aby potwierdzić wynik.
W praktyce spotyka się różne jednostki zależne od medium i analitu: dla powietrza często masowe na objętość, dla wody masowe na objętość, a dla gleby masowe na masę. W zadaniach szkolnych bywa upraszczane do jednej jednostki, by ćwiczyć obliczenia.
Ćwicz: (1) procenty i zmiany procentowe, (2) odczyt tabel i wykresów, (3) wskazywanie wartości minimalnej/maksymalnej, (4) proste scenariusze "co się zmienia, co zostaje stałe". Pomaga też sprawdzanie wyniku "na zdrowy rozsądek".
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Po wzroście o 20% poziom dla powietrza wynosi 50 × 1,2 = 60 ppm."

Źródła:

  • Wikipedia: "Procent" – opis pojęcia i podstawowych operacji procentowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia: "Parts-per notation" – wyjaśnienie zapisu ppm jako części na milion, https://en.wikipedia.org/wiki/Parts-per_notation (dostęp: 2026-02-18)
  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ): informacje o monitoringu jakości powietrza (opis podejścia do oceny jakości), https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy matematyki: procenty i zmiana procentowa (ćwiczenia rachunkowe)
  • Materiały o monitoringu środowiska: jak porównuje się wyniki w czasie (trend) i między punktami
  • Wprowadzenie do jednostek stężenia i doboru jednostek dla powietrza, wody i gleby

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego