KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 39.
Rozważ następującą tabelę prezentującą wyniki badań jakości powietrza w pewnym mieście w ciągu tygodnia:
DzieńPM2.5 (µg/m³)PM10 (µg/m³)SO2 (ppb)
Poniedziałek357050
Wtorek306545
Środa407555
Czwartek458060
Piątek508565
Sobota559070
Niedziela609575
Na podstawie powyższych danych, wskaż dzień, w którym zanieczyszczenie powietrza było największe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największe zanieczyszczenie wskazuje dzień z najwyższymi stężeniami w tabeli.
W niedzielę wartości PM2.5 (60), PM10 (95) i SO2 (75) są największe w całym tygodniu, więc ten dzień jest poprawną odpowiedzią.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy porównać wyniki pomiarów jakości powietrza dla kolejnych dni tygodnia. Tabela zawiera trzy wskaźniki: PM2.5, PM10 (w µg/m³) oraz SO2 (w ppb). Pytanie prosi o wskazanie dnia, w którym zanieczyszczenie było największe, czyli w praktyce dnia z najwyższymi odczytami z tabeli.

Po odczytaniu danych widać, że wartości wszystkich trzech wskaźników rosną od poniedziałku do niedzieli. W niedzielę osiągają maksimum: PM2.5 = 60, PM10 = 95 oraz SO2 = 75. Skoro każdy z prezentowanych parametrów jest wtedy najwyższy, to niedziela jednoznacznie odpowiada "największemu zanieczyszczeniu" w zestawieniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Poniedziałek – ma najniższe wartości w tygodniu (jest początkiem rosnącego trendu), więc nie może być dniem "największego" zanieczyszczenia.
  • Wtorek – wartości są wyższe niż w poniedziałek, ale w kolejnych dniach występują jeszcze większe stężenia, więc wtorek odpada.
  • Sobota – jest bardzo wysoka, ale niedziela ma jeszcze wyższe PM2.5, PM10 i SO2, więc sobota nie jest maksimum.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w tabeli jest kilka wskaźników, sprawdź, czy maksimum dotyczy jednego parametru czy wszystkich. Jeśli wszystkie parametry mają najwyższą wartość w tym samym dniu, wybór jest prosty i nie trzeba tworzyć dodatkowego "indeksu" zanieczyszczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM2.5 i PM10 to frakcje pyłu zawieszonego różniące się średnicą cząstek. PM2.5 oznacza drobniejszy pył (łatwiej przenika do układu oddechowego), a PM10 – pył grubszy. W tabelach porównuje się ich stężenia, aby ocenić nasilenie zanieczyszczenia.
Trzeba porównać wartości w kolumnach dla wszystkich dni. Jeśli pytanie nie podaje innego kryterium, wybiera się dzień, w którym wartości są najwyższe w zestawieniu. Gdy wszystkie wskaźniki mają maksimum tego samego dnia, odpowiedź jest jednoznaczna.
Różne zanieczyszczenia są tradycyjnie raportowane w różnych jednostkach. Pyły PM podaje się zwykle jako masę w objętości powietrza (µg/m³), a gazy, takie jak SO2, często jako udział objętościowy (ppb). W zadaniach szkolnych liczy się poprawny odczyt danych, a nie przeliczanie jednostek.
Nie zawsze. Jeśli pytanie wyraźnie mówi "na podstawie powyższych danych wskaż dzień", zwykle chodzi o proste porównanie wartości w tabeli. Indeksy (np. jakości powietrza) wymagają dodatkowych reguł, których w tym zadaniu nie podano.
Typowe pomyłki to: sprawdzanie tylko jednej kolumny (np. PM10) mimo że są trzy wskaźniki, wybór "na oko" bez porównania wszystkich dni, oraz pominięcie ostatnich wierszy tabeli. Pomaga systematyczne przejście dzień po dniu i zaznaczenie maksimów.
SO2 to dwutlenek siarki – gaz powstający m.in. w procesach spalania paliw zawierających siarkę. Może podrażniać drogi oddechowe i wpływać na środowisko (np. udział w powstawaniu kwaśnych opadów). Dlatego w monitoringu jakości powietrza często analizuje się jego stężenia.
Tygodniowe zestawienia pomagają zauważyć trendy i wskazać okresy podwyższonych stężeń. Na tej podstawie można przygotować krótką informację dla przełożonych, zaproponować kontrolę źródeł emisji, albo zaplanować dodatkowe pomiary w dniach o najwyższych wartościach.
W obrębie jednego zestawienia rosnące wartości stężeń oznaczają większe zanieczyszczenie w porównaniu do wcześniejszych dni. Jednak w ocenie długoterminowej trzeba brać pod uwagę sezonowość, pogodę i źródła emisji. W zadaniu egzaminacyjnym trend dotyczy tylko danych z tabeli.
W praktyce monitoringu często analizuje się także NO2, O3, CO oraz benzen, a w przypadku pyłu również skład (np. metale, węglowodory). Zakres zależy od sieci pomiarowej i celów oceny. W zadaniach szkolnych zwykle podaje się kilka wskaźników dla treningu interpretacji danych.
Ćwicz odczytywanie tabel i wykresów: wskazywanie maksimum/minimum, trendów oraz porównywanie dni lub lokalizacji. Utrwal znaczenie skrótów (PM2.5, PM10, SO2) i typowe jednostki. Na egzaminie stosuj metodę "sprawdź każdą kolumnę", żeby nie pominąć ważnego parametru.
info

Około 71% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide", 2021 (dokument PDF/raport WHO) - accessed 2026-02-26
  • European Environment Agency (EEA), "Air pollution - particulate matter (PM)" (strona informacyjna EEA o pyle zawieszonym) - accessed 2026-02-26
  • United States Environmental Protection Agency (US EPA), "Particulate Matter (PM) Basics" (opis PM2.5/PM10 i znaczenia pomiarów) - accessed 2026-02-26

Materiały:

  • Materiały GIOŚ/inspekcji środowiska dotyczące interpretacji wyników monitoringu powietrza
  • Podręczniki/kompendia o zanieczyszczeniach powietrza i wskaźnikach PM oraz SO2
  • Raporty roczne o jakości powietrza (przykłady tabel i wykresów trendów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego