Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 7



PYTANIE NR 13.
Rozważ następujący schemat obwodu: 
    R1
I ---/\/\---A
             |
            ---
            --- C1
             |
GND----------B
Gdzie I to źródło prądu, R1 to rezystor, a C1 to kondensator. Wskaż, jaki typ obwodu przedstawia powyższy schemat.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie rezystor R1 i kondensator C1 leżą w jednej ścieżce przepływu prądu: źródło → R1 → kondensator → masa (GND). Nie ma rozgałęzienia prądu na równoległe gałęzie, więc jest to połączenie szeregowe elementów względem źródła.

Pełne wyjaśnienie:

W pokazanym układzie można prześledzić jedyną drogę, jaką może popłynąć prąd z idealnego źródła prądowego: najpierw przez rezystor R1, następnie do węzła A, dalej przez kondensator C1 do węzła B i do masy (GND). Kluczową cechą połączenia szeregowego jest to, że przez kolejne elementy płynie ten sam prąd, bo nie ma miejsca, w którym prąd mógłby się rozdzielić na kilka gałęzi.

Odpowiedź "Obwód szeregowy" jest więc poprawna, bo R1 i C1 są połączone jeden za drugim w tej samej gałęzi obwodu.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "Obwód równoległy" wymagałby, aby R1 i C1 były podłączone do tych samych dwóch węzłów (np. oba między węzłem A a GND), co powodowałoby rozdział prądu. Tutaj tak nie jest.
  • "Obwód mieszany" oznacza typowo połączenie, w którym część elementów jest szeregowo, a część równolegle (występuje co najmniej jedno rozgałęzienie). W tym schemacie jest tylko jedna gałąź.
  • "Obwód dzielnika napięcia" w klasycznym sensie odnosi się do układu dwóch (lub więcej) rezystorów w szeregu, z napięciem wyjściowym pobieranym z punktu pomiędzy nimi. Sam układ R–C w szeregu nie jest typowym dzielnikiem napięcia w tym ujęciu.

W praktyce na egzaminie warto zawsze najpierw zaznaczyć węzły (punkty o tym samym potencjale) i policzyć gałęzie: jeśli jest jedna ścieżka bez rozgałęzień, rozpoznanie "szeregowy" jest najczęściej właściwe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to znaczy, że elementy są połączone szeregowo?
Połączenie szeregowe oznacza, że elementy znajdują się w jednej gałęzi "jeden za drugim", bez rozgałęzienia. Wtedy przez każdy element płynie ten sam prąd, a napięcia na elementach sumują się do napięcia całej gałęzi (zgodnie z prawami obwodów).
Jak rozpoznać na schemacie połączenie równoległe?
Połączenie równoległe rozpoznasz po tym, że elementy są wpięte między te same dwa węzły (mają wspólny początek i koniec). Taki układ tworzy rozgałęzienie prądu na kilka gałęzi, a napięcie na każdym elemencie równoległym jest takie samo.
Dlaczego w tym schemacie prąd nie ma gdzie się rozdzielić?
Bo od źródła do masy (GND) prowadzi jedna ciągła ścieżka przez R1 i C1. W węźle A nie pojawia się druga gałąź prowadząca do innego elementu lub węzła, więc prąd z definicji nie może się podzielić na dwie drogi.
Czy obecność kondensatora zmienia to, czy obwód jest szeregowy?
Nie. O tym, czy połączenie jest szeregowe czy równoległe, decyduje topologia (węzły i gałęzie), a nie typ elementu. Kondensator może być elementem w szeregu lub równolegle. Tutaj jest w jednej gałęzi z rezystorem, więc topologicznie jest to szereg.
Co oznacza GND na schemacie i dlaczego jest ważne?
GND (masa) to umowny punkt odniesienia potencjału (0 V) w układzie. Ułatwia analizę schematów, bo wiele połączeń wraca do wspólnego węzła. W tym zadaniu masa pokazuje, że kondensator łączy węzeł A z węzłem odniesienia.
Czy taki układ RC można nazwać filtrem?
Sam schemat R–C w szeregu opisuje połączenie elementów, ale "filtr" zależy od tego, gdzie jest wejście i wyjście (z którego węzła pobierasz napięcie) oraz od rodzaju sygnału. W pytaniu chodzi o typ połączenia, nie o funkcję przetwarzania sygnału.
Jakie błędy najczęściej robi się przy rozpoznawaniu szeregu i równoległego?
Najczęstsze błędy to: patrzenie tylko na "ułożenie" symboli zamiast na węzły, nieuwzględnianie, że linie połączeń tworzą wspólne węzły, oraz mylenie podobnych układów (np. RC) z dzielnikiem napięcia. Pomaga zaznaczanie węzłów i gałęzi.
Czy źródło prądowe wpływa na klasyfikację obwodu jako szeregowy?
Nie wpływa na samą klasyfikację topologii. Źródło (prądowe lub napięciowe) określa sposób wymuszania prądu/napięcia, ale to węzły i gałęzie decydują, czy elementy są w szeregu czy równolegle. W tym układzie nadal jest jedna gałąź.
Jak sprawdzić, czy dwa elementy są w szeregu w obwodzie?
Sprawdź, czy łączą je węzły bez rozgałęzienia: jeśli między elementami jest węzeł, do którego nie jest dołączona żadna dodatkowa gałąź, to elementy są w szeregu i płynie przez nie ten sam prąd. Gdy w węźle jest rozgałęzienie, nie jest to czysty szereg.
Jak odpowiadać na takie pytania na egzaminie ELM.2 najszybciej?
Najszybciej: (1) znajdź masę (GND), (2) prześledź jedyną drogę od źródła do GND, (3) policz rozgałęzienia. Brak rozgałęzień oznacza połączenie szeregowe w tej gałęzi. To metoda odporna na mylący "rysunek" symboli.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Na schemacie rezystor R1 i kondensator C1 leżą w jednej ścieżce przepływu prądu: źródło → R1 → kondensator → masa (GND)."

Źródła:

  • All About Circuits, "Series and Parallel Circuits" (podstawy połączeń szeregowych i równoległych), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/what-are-series-parallel-circuits/ - accessed 2026-02-27
  • Khan Academy, "Resistors in series and parallel" (podstawy definicji i rozpoznawania połączeń), https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering/ee-circuit-analysis-topic/ee-resistor-circuits/a/resistors-in-series-and-parallel - accessed 2026-02-27
  • Alexander, C.K.; Sadiku, M.N.O., "Fundamentals of Electric Circuits", rozdział o obwodach rezystancyjnych i połączeniach szeregowych/równoległych (źródło podręcznikowe; dokładny numer wydania zależy od posiadanej wersji)

Materiały:

  • Podstawy teorii obwodów: połączenia szeregowe i równoległe (rozdziały w podręczniku do obwodów)
  • Ćwiczenia z analizy schematów: wyznaczanie węzłów i gałęzi
  • Kursy online z podstaw elektroniki obejmujące topologię obwodów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego