KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 6.
Rozważ następujący układ elektryczny:
A ----R1---- ----R2---- B
       |
      R3
       |
       C
Gdzie R1, R2 i R3 to rezystory. Określ typ układu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie R1 i R2 leżą w jednym torze między A i B, ale z węzła pomiędzy nimi odchodzi dodatkowa gałąź z rezystorem R3 do punktu C. To oznacza, że nie jest to czyste połączenie szeregowe ani równoległe, tylko kombinacja połączeń, czyli układ mieszany.

Pełne wyjaśnienie:

"Układ mieszany" to taki, w którym nie wszystkie elementy są połączone wyłącznie szeregowo ani wyłącznie równolegle. Na przedstawionym schemacie widać główny tor od A do B, w którym występują rezystory R1 i R2 umieszczone jeden po drugim. Gdyby istniał tylko ten tor, można by mówić o połączeniu szeregowym.

Kluczowy szczegół to jednak odgałęzienie: z węzła pomiędzy R1 i R2 odchodzi pionowa gałąź z rezystorem R3 do zacisku C. Pojawienie się dodatkowej gałęzi oznacza, że prąd może rozdzielać się w węźle (zależnie od tego, co jest dołączone do punktu C), więc topologia nie spełnia definicji "czystego" szeregu.

  • Dlaczego nie "układ szeregowy"? W szeregu każdy element ma ten sam prąd, a między kolejnymi elementami nie ma rozgałęzień. Tu rozgałęzienie do R3 istnieje, więc warunek nie jest spełniony.
  • Dlaczego nie "układ równoległy"? W równoległym wszystkie elementy są podłączone do tych samych dwóch węzłów. Tu R1 i R2 nie są wpięte między identyczne dwa węzły, a dodatkowo pojawia się trzeci punkt (C), więc nie jest to układ równoległy.
  • Dlaczego nie "układ jednofazowy"? "Jednofazowy" opisuje rodzaj zasilania (np. sieć AC), a nie topologię połączenia rezystorów. Pytanie dotyczy typu połączenia elementów w obwodzie, więc ta odpowiedź jest z innej kategorii pojęć.

W praktyce na egzaminie warto najpierw znaleźć węzły (miejsca rozgałęzień) i dopiero potem klasyfikować połączenie. Jeśli występuje choć jedno odgałęzienie, najczęściej oznacza to układ mieszany (chyba że wszystkie elementy wciąż są między tymi samymi dwoma węzłami – wtedy byłby równoległy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie mieszane to taki układ rezystorów, w którym część elementów jest połączona szeregowo, a część tworzy odgałęzienia (gałęzie) powodujące rozdział prądu. W praktyce rozpoznasz je po obecności węzłów, w których przewody "rozchodzą się" na więcej niż dwa kierunki.
Połączenie szeregowe rozpoznasz, gdy rezystory są "jeden za drugim" w jednej gałęzi, a między nimi nie ma żadnych rozgałęzień. W takim układzie ten sam prąd płynie przez każdy element, bo obwód ma tylko jedną drogę przepływu prądu.
Połączenie równoległe występuje wtedy, gdy każdy rezystor jest podłączony między te same dwa węzły (te same dwa punkty). W efekcie napięcie na każdym rezystorze jest takie samo, a prąd dzieli się na gałęzie zależnie od wartości rezystancji.
Odgałęzienie oznacza, że w węźle prąd może się rozdzielić na co najmniej dwie drogi. To łamie warunek połączenia szeregowego (brak rozgałęzień) i zwykle nie spełnia też warunku równoległości (wszystkie elementy między tymi samymi dwoma węzłami). Taka kombinacja to układ mieszany.
Węzeł to punkt połączenia przewodów/elementów, w którym wszystkie te punkty mają ten sam potencjał elektryczny (to "to samo miejsce" elektrycznie). W praktyce węzeł jest szczególnie ważny, gdy łączy się w nim kilka gałęzi – wtedy analizuje się rozdział prądów.
Nie zawsze, ale bardzo często jest to sygnał, że układ nie jest "czysto" szeregowy ani równoległy. O tym decyduje topologia: czy są rozgałęzienia i czy elementy leżą między tymi samymi dwoma węzłami. Trzeci zacisk zwykle wprowadza dodatkową gałąź, więc układ staje się mieszany.
"Jednofazowy" opisuje rodzaj zasilania (np. jednofazowe AC), a nie sposób połączenia rezystorów. Pytanie o typ układu rezystorów dotyczy połączeń: szeregowego, równoległego lub mieszanego. To inna klasyfikacja niż liczba faz zasilania.
Najczęstsze błędy to: pomijanie odgałęzień (uznanie, że "w linii" = szeregowo), mylenie pojęć topologii z pojęciami zasilania (np. fazowość), oraz analizowanie tylko fragmentu schematu bez identyfikacji węzłów. Na egzaminie zawsze zaznacz węzły i gałęzie.
Najpierw wskaż węzły (miejsca rozgałęzienia), potem policz gałęzie i sprawdź, czy istnieje tylko jedna droga prądu (szereg) lub czy wszystkie elementy są między tymi samymi dwoma węzłami (równoległy). Jeśli występuje kombinacja tych cech – wybierz układ mieszany.
Bardzo często, np. w dzielnikach napięcia z dodatkowym obciążeniem, w torach pomiarowych czujników, w układach ograniczania prądu LED z równoległymi gałęziami, czy w obwodach wejściowych sterowników. Umiejętność rozpoznania topologii ułatwia diagnostykę i pomiary.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Na schemacie R1 i R2 leżą w jednym torze między A i B, ale z węzła pomiędzy nimi odchodzi dodatkowa gałąź z rezystorem R3 do punktu C."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe - dostęp 2026-02-26
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_r%C3%B3wnoleg%C5%82e - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: połączenia rezystorów i analiza węzłów/gałęzi
  • Zadania treningowe z rozpoznawania układów szeregowych, równoległych i mieszanych
  • Materiały dydaktyczne do ELM.3 z czytania schematów i podstaw obwodów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego