KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 29.
Rozważ urządzenie elektryczne składające się z cewki, rdzenia ferromagnetycznego, wirnika i stojana. Określ, do jakiego typu urządzeń elektrycznych najprawdopodobniej należy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obecność wirnika i stojana wskazuje na maszynę wirującą, czyli typowo silnik elektryczny.
Transformator i rezystor nie mają wirnika, a przekaźnik ma zwykle zworę/rdzeń i styki, nie układ wirnik–stojan. Cewka i rdzeń tworzą obwód magnetyczny spotykany także w silnikach.

Pełne wyjaśnienie:

Opis urządzenia zawiera: cewkę, rdzeń ferromagnetyczny, wirnik i stojan. Kluczowe są dwa ostatnie elementy: wirnik i stojan to typowe części maszyny elektrycznej wirującej. W silniku (i ogólnie w maszynie wirującej) stojan jest częścią nieruchomą, w której wytwarza się pole magnetyczne, a wirnik jest częścią ruchomą, która obraca się pod wpływem oddziaływania elektromagnetycznego.

Dlatego odpowiedź "Silnik elektryczny" jest najbardziej prawdopodobna: silnik z definicji przetwarza energię elektryczną na mechaniczną, a do tego potrzebuje części obracającej się (wirnika) oraz części nieruchomej (stojana). Cewki i rdzeń ferromagnetyczny występują w wielu silnikach, bo służą do wytworzenia i prowadzenia strumienia magnetycznego (obwód magnetyczny).

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne z powodów konstrukcyjnych:

  • "Transformator" ma uzwojenia i rdzeń ferromagnetyczny, ale jest urządzeniem nieruchomym – nie ma wirnika i stojana w sensie części obrotowej i nieruchomej tworzących maszynę wirującą.
  • "Przekaźnik" zawiera cewkę i rdzeń oraz element ruchomy (zworę/kotwicę) i styki, ale nie jest opisywany jako układ wirnik–stojan; jego ruch nie jest ruchem obrotowym wirnika jak w silniku.
  • "Rezystor" jest elementem biernym służącym do ograniczania prądu i rozpraszania mocy; nie posiada ani rdzenia ferromagnetycznego, ani części ruchomych typu wirnik/stojan.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się wirnik i stojan, najpierw rozważaj maszynę wirującą (silnik lub prądnica). Dodatkowe elementy typu cewka i rdzeń traktuj jako część obwodu magnetycznego, a nie jako argument przesądzający o transformatorze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirnik to część maszyny elektrycznej, która obraca się podczas pracy. Występuje w maszynach wirujących, np. w silnikach i prądnicach. Jeśli w opisie urządzenia pojawia się wirnik, zwykle oznacza to, że urządzenie wykonuje ruch obrotowy i nie jest elementem całkowicie statycznym.
Stojan to część nieruchoma maszyny elektrycznej. Zawiera elementy wytwarzające pole magnetyczne (np. uzwojenia lub magnesy), które oddziałuje z wirnikiem. W silniku stojan "tworzy warunki" do powstania momentu obrotowego wirnika.
Układ wirnik–stojan jest charakterystyczny dla maszyn wirujących. Silnik wymaga części ruchomej (wirnika), by zamienić energię elektryczną na mechaniczną. Transformator czy rezystor nie mają wirnika, więc sama obecność tych dwóch elementów mocno kieruje na silnik.
Nie w typowym znaczeniu. Transformator jest urządzeniem statycznym: ma rdzeń i uzwojenia, ale nie posiada części obrotowej. W zadaniach egzaminacyjnych pojawienie się słów "wirnik" i "stojan" jest sygnałem, że chodzi raczej o silnik lub inną maszynę wirującą.
Przekaźnik ma cewkę, rdzeń, element przyciągany (zworę/kotwicę) i styki do przełączania obwodu. Silnik ma wirnik i stojan oraz elementy umożliwiające ciągły ruch obrotowy. Jeśli w opisie nie ma styków, a jest wirnik i stojan, bardziej pasuje silnik.
Rdzeń ferromagnetyczny służy do prowadzenia strumienia magnetycznego i zwiększania indukcji w obwodzie magnetycznym. Spotkasz go w transformatorach, przekaźnikach i wielu silnikach. Sam rdzeń nie rozstrzyga typu urządzenia; decydują też elementy mechaniczne, np. wirnik.
Cewka (uzwojenie) w silniku wytwarza pole magnetyczne. W zależności od konstrukcji może to być uzwojenie stojana lub wirnika. Pole magnetyczne oddziałuje z innym polem (lub prądem) i wytwarza moment obrotowy, który powoduje obrót wirnika.
Rezystor jest elementem biernym, więc nie ma części ruchomych typu wirnik ani konstrukcji stojana. Zwykle nie ma też rdzenia ferromagnetycznego, bo nie pracuje jako urządzenie elektromagnetyczne. Jeśli w opisie pojawiają się wirnik i stojan, rezystor można odrzucić.
Najczęstsza pułapka to kierowanie się pojedynczym słowem, np. "rdzeń" i automatyczny wybór transformatora. Warto analizować zestaw cech: obecność wirnika i stojana jest bardzo mocną wskazówką maszyny wirującej, nawet jeśli pojawia się też cewka i rdzeń.
Ucz się rozpoznawania części na podstawie nazw i funkcji: wirnik (ruch), stojan (pole), uzwojenia, rdzeń, komutator/szczotki (jeśli występują). Pomaga porównywanie silnika z transformatorem i przekaźnikiem w tabeli: co jest ruchome, co przełącza styki, a co przekazuje energię bez ruchu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Obecność wirnika i stojana wskazuje na maszynę wirującą, czyli typowo silnik elektryczny.Transformator i rezystor nie mają wirnika, a przekaźnik ma zwykle zworę/rdzeń i styki, nie układ wirnik–stojan."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_elektryczny - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stojan - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik/rozdziały o maszynach elektrycznych (budowa silnika: stojan, wirnik)
  • Materiały dydaktyczne z elektromechaniki: podstawy elektromagnetyzmu i obwodów magnetycznych
  • Schematy poglądowe silników i przekaźników (porównanie elementów konstrukcyjnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego