KWALIFIKACJA MOT5 - TEST WIEDZY NR 7

W parze współpracującej tłok–cylinder tłok wykonuje ruch posuwisto-zwrotny względem gładzi cylindra. Z tego powodu wymagane jest takie dobranie wymiarów, aby elementy mogły się ślizgać po sobie przy zachowaniu warstwy oleju oraz po uwzględnieniu zmian temperatury w czasie pracy silnika.

Pasowanie ślizgowe oznacza, że między częściami występuje celowo dobrany luz umożliwiający ruch oraz wytworzenie filmu smarnego. W silniku jest to kluczowe, bo:

• tłok i cylinder nagrzewają się i rozszerzają (bez luzu ryzyko wzrostu tarcia i zatarcia),
• olej musi mieć miejsce, aby utworzyć warstwę smarującą i odprowadzać ciepło,
• zbyt mały luz może prowadzić do przycierania, a zbyt duży do stuków tłokowych i spadku szczelności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym zastosowaniu?

• Luzujące – to określenie jest zbyt nieprecyzyjne i sugeruje "duży luz". W silniku nie dąży się do dowolnie dużego luzu, tylko do ściśle kontrolowanego luzu roboczego wynikającego z tolerancji i warunków pracy.
• Ciasne – pasowanie ciasne (wcisk/ujemny luz) stosuje się tam, gdzie połączenie ma być nieruchome, np. do osadzania elementów na stałe. Dla tłoka w cylindrze byłoby to niebezpieczne: po nagrzaniu mogłoby dojść do wzrostu tarcia, przegrzania i zatarcia.
• Zatrzaskowe – dotyczy połączeń opartych o zatrzask/rygiel i nie opisuje klasycznego pasowania wymiarowego dla współpracujących powierzchni ślizgowych. Nie jest to typowy sposób doboru współpracy tłoka z cylindrem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się element, który ma pracować w ruchu (ślizg, obrót), w pierwszej kolejności rozważ pasowanie zapewniające luz i smarowanie, a nie połączenie "na sztywno".