KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 18.
Rozważmy obwód zawierający cewkę o indukcyjności L i rezystor o oporze R. Oblicz wartość impedancji obwodu, jeśli częstotliwość prądu wynosi f.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Impedancja w szeregowym obwodzie RL jest sumą impedancji rezystora i cewki. Dla rezystora: ZR = R, a dla cewki: ZL = jXL, gdzie XL = 2πfL. Stąd całkowita impedancja: Z = R + j(2πfL). Odpowiedzi z ułamkiem dotyczą reaktancji pojemnościowej, a znak "−j" nie pasuje do cewki.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach prądu przemiennego (AC) elementy opisuje się impedancją Z, czyli uogólnionym "oporem" zależnym m.in. od częstotliwości. Impedancja jest wielkością zespoloną, dlatego pojawia się jednostka urojona j (w elektrotechnice zamiast i).

1) Składniki impedancji

  • Rezystor ma impedancję czysto rzeczywistą: ZR = R.
  • Cewka (indukcyjność L) wprowadza składową urojoną dodatnią: ZL = jXL, gdzie XL = 2πfL to reaktancja indukcyjna.

2) Połączenie szeregowe

Jeśli R i L są połączone szeregowo, impedancje się sumują:

Z = ZR + ZL = R + j(2πfL).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Z = R + (1/2πfL) – wyrażenie z ułamkiem 1/(2πf·…) jest charakterystyczne dla reaktancji pojemnościowej (dla kondensatora), a nie indukcyjnej. Dodatkowo brakuje tu zapisu zespolonego (j).
  • Z = R − j(2πfL) – znak "−j" odpowiada elementowi o charakterze pojemnościowym (ujemna część urojona). Dla idealnej cewki część urojona jest dodatnia.
  • Z = R − (1/2πfL) – łączy dwa typowe błędy naraz: użycie formy "pojemnościowej" oraz brak poprawnego członu zespolonego. Taki zapis nie opisuje poprawnie impedancji cewki w AC.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj skojarzenie: cewka → +j, kondensator → −j. Samo R zawsze jest częścią rzeczywistą, a zależność od f pojawia się w reaktancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja Z to zespolony odpowiednik oporu w AC. Łączy część rzeczywistą (rezystancję) i urojoną (reaktancję), opisując jednocześnie wartość "oporu" dla prądu oraz przesunięcie fazowe między napięciem i prądem.
Reaktancję indukcyjną liczy się ze wzoru XL = 2πfL, gdzie f to częstotliwość w hercach, a L indukcyjność w henrach. XL rośnie liniowo wraz z f oraz L, więc cewka "bardziej przeszkadza" przy wyższych częstotliwościach.
Symbol j oznacza jednostkę urojoną i informuje, że cewka powoduje przesunięcie fazowe w AC. Dla idealnej cewki impedancja ma postać ZL = jXL, czyli nie jest zwykłą liczbą rzeczywistą jak opór rezystora.
Dla połączenia szeregowego impedancje się sumują: Z = ZR + ZL. Ponieważ ZR = R, a ZL = j(2πfL), otrzymujesz Z = R + j(2πfL). To standardowy zapis impedancji obwodu RL.
Dla idealnej cewki w stanie ustalonym AC część urojona jest dodatnia: +jXL. Znak ujemny (−j) jest typowy dla kondensatora. W praktyce cewka może mieć też rezystancję uzwojenia, ale część indukcyjna nadal ma znak dodatni.
To zapis impedancji jako sumy części rzeczywistej i urojonej. R odpowiada stratom mocy czynnej (rezystor, grzanie), a jX opisuje magazynowanie energii w polu (dla cewki lub kondensatora) i przesunięcie fazy między napięciem a prądem.
Wyrażenie 1/(2πf…) kojarzy się z reaktancją pojemnościową kondensatora (XC = 1/(2πfC)). Dla cewki jest odwrotnie: XL = 2πfL, czyli bez ułamka. Stąd taki distractor często sprawdza rozróżnienie L vs C.
R ma jednostkę omów (Ω). Dla cewki: XL = 2πfL, gdzie f [Hz] = 1/s, a L [H] = Ω·s, więc wynik jest w Ω. Czynnik j nie zmienia jednostek, tylko informuje o charakterze fazowym, więc całe Z ma jednostkę Ω.
Najczęstsze błędy to: mylenie wzorów na XL i XC, pomijanie symbolu j i traktowanie impedancji jak liczby rzeczywistej, oraz zły znak części urojonej. Pomaga reguła: cewka ma +j, kondensator ma −j.
Warto opanować "ściągę" wzorów: ZR = R, ZL = j2πfL, ZC = −j/(2πfC) oraz zasady łączenia (szeregowo: suma, równolegle: odwrotności). Ćwicz rozpoznawanie poprawnego zapisu bez liczenia.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Impedancja w szeregowym obwodzie RL jest sumą impedancji rezystora i cewki."

Źródła:

  • Charles K. Alexander, Matthew N.O. Sadiku, "Fundamentals of Electric Circuits", rozdziały o AC steady-state analysis i impedancji (impedance of R, L, C), McGraw-Hill (różne wydania)
  • William H. Hayt, Jack E. Kemmerly, Steven M. Durbin, "Engineering Circuit Analysis", rozdziały o liczbach zespolonych i obwodach AC (phasors, impedance), McGraw-Hill (różne wydania)

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: rozdział o obwodach prądu przemiennego i liczbach zespolonych
  • Notatki/arkusze wzorów: impedancje R, L, C oraz zasady łączenia
  • Zadania treningowe: rozpoznawanie impedancji i obliczanie XL dla różnych f i L

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego