KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2012

Na rysunkach technicznych element hamulca identyfikuje się przede wszystkim po tym, że jego zadaniem jest zmniejszenie prędkości lub zatrzymanie ruchu części maszyny. W praktyce hamulec ma zwykle część "hamującą" (np. tarczę/bęben) oraz element dociskowy (np. klocki/szczęki/okładziny cierne) i mechanizm wywołujący docisk (sprężyna, dźwignia, siłownik). W odróżnieniu od innych podzespołów, hamulec jest projektowany tak, by wytworzyć moment hamujący, a nie przenosić napęd w sposób ciągły.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

• Przekładnia – jej funkcją jest zmiana przełożenia (prędkości/ momentu) i kierunku przenoszenia mocy. Na rysunku zwykle kojarzy się z kołami zębatymi, pasami, łańcuchami lub stopniami przełożenia, a nie z elementami ciernymi do zatrzymywania ruchu.
• Sprzęgło – służy do łączenia i rozłączania napędu między wałami. Może być cierne i konstrukcyjnie przypominać hamulec, ale działa jako element transmisji mocy (poślizg jest zjawiskiem ubocznym), a nie jako układ do bezpiecznego zatrzymywania.
• Łożysko – jego rolą jest podparcie wału i zmniejszenie tarcia ruchu obrotowego (tocznego lub ślizgowego). Na rysunkach rozpoznaje się je po pierścieniach, bieżniach i elementach tocznych, bez mechanizmu docisku hamującego.

Z perspektywy technika BHP umiejętność rozpoznania hamulca jest istotna, bo wpływa na ocenę ryzyka związanego z ruchem niebezpiecznym (np. dobieg maszyny po wyłączeniu). Wydłużony czas zatrzymania lub uszkodzenie hamulca zwiększa prawdopodobieństwo zdarzeń w strefie ruchu, dlatego elementy hamujące są ważnym punktem kontroli stanu technicznego oraz działań profilaktycznych.