W zadaniach, w których rysunek przedstawia drogę i czas, wnioski o prędkości należy wyprowadzać z zależności: prędkość średnia jest tym większa, im większą drogę pokonano w tym samym czasie albo im krótszy czas jest potrzebny na pokonanie tej samej drogi.
W transporcie kombinowanym/intermodalnym na schemacie często pokazuje się dwa warianty realizacji przewozu (np. odcinek drogowy samochodem oraz odcinek kolejowy pociągiem) i odpowiadające im czasy. Aby poprawnie odpowiedzieć, trzeba:
- zidentyfikować na rysunku dane dotyczące drogi i czasu dla samochodu oraz pociągu,
- porównać je wprost (bez dopowiadania "z doświadczenia"),
- na tej podstawie rozstrzygnąć, który wariant ma większą prędkość przewozu.
Poprawna odpowiedź: "pociąg ma większą prędkość przewozu." Wynika to z odczytu: dla pociągu relacja droga–czas wskazuje większą prędkość (np. krótszy czas przy porównywalnej drodze lub większa droga w tym samym czasie).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "samochód ma większą prędkość przewozu." – byłoby prawdą tylko wtedy, gdy z rysunku wynikałaby większa wartość drogi na jednostkę czasu dla samochodu. Jeśli rysunek tego nie pokazuje, to jest to wniosek sprzeczny z danymi.
- "samochód przewozi większy ładunek." – z rysunku drogi i czasu nie da się wprost wnioskować o masie/objętości ładunku, o ile rysunek nie zawiera osobnych danych o ładunku. To inny parametr niż prędkość.
- "pociąg przewozi większy ładunek." – analogicznie: wielkość ładunku nie wynika z samego zestawienia drogi i czasu, więc taka odpowiedź miesza różne cechy przewozu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "Z rysunku można odczytać", kluczowe jest porównanie elementów bezpośrednio widocznych na grafice. Nie dopowiadaj parametrów, których rysunek nie prezentuje.
