KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 33.
Rysunek przedstawia przekrój prowadnicy
Ilustracja przedstawia przekrój prowadnicy samodoszczelniającej, co jest związane z kwalifikacją M17 dla zawodu technik
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prowadnica samodoszczelniająca ma ukształtowanie (nawis/wargę) elementu ruchomego, które osłania strefę styku powierzchni ślizgowych i ogranicza wnikanie wiórów bez dodatkowych uszczelek.
Prowadnica doszczelniana wymaga osobnych uszczelnień, "odwrócona" oznacza inną geometrię, a "wtłaczana" dotyczy sposobu montażu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania typu prowadnicy ślizgowej na podstawie przekroju. W prowadnicy samodoszczelniającej ochrona strefy tarcia wynika z geometrii: element ruchomy ma charakterystyczny nawis (wargę), który zachodzi na element nieruchomy i działa jak osłona mechaniczna. Dzięki temu wióry i pył mają utrudnioną drogę do powierzchni ślizgowych, a rozwiązanie może działać bez dodatkowych elementów uszczelniających.

Na rysunku kluczową cechą rozpoznawczą jest właśnie wydłużony nawis osłaniający styk prowadnicy. Dodatkowo widoczny kształt pryzmatyczny (V) zapewnia prowadzenie i samoustawność, a kanał/luz wierzchołkowy może gromadzić zanieczyszczenia poza główną strefą styku. To typowe dla zastosowań w obrabiarkach, gdzie zanieczyszczenia są częste.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Doszczelnianej – oznacza prowadnicę, w której szczelność uzyskuje się przez dodatkowe uszczelki (np. listwy/uszczelnienia gumowe, filcowe itp.). Sam nawis ukształtowany w materiale nie jest "dodatkową uszczelką", tylko rozwiązaniem konstrukcyjnym.
  • Odwróconej – termin odnosi się do innej konfiguracji, w której układ "otaczania" elementów jest odmienny (np. suwak obejmuje prowadnicę w inny sposób). Sama obecność kształtu V nie przesądza o "odwróceniu"; decyduje układ elementów.
  • Wtłaczanej – to określenie sposobu montażu (na wcisk/wtłaczanie), a nie klasyfikacji prowadnicy według konstrukcji uszczelnienia. Na przekroju rozpoznaje się cechy geometrii, nie metodę osadzenia.

W praktyce, przy doborze lub ocenie prowadnic, warto najpierw szukać na rysunku elementów ochronnych (nawisy, osłony, listwy), a następnie rozstrzygać, czy są one integralną częścią prowadnicy (samodoszczelnianie) czy osobnym elementem (doszczelnianie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To prowadnica ślizgowa, w której ograniczenie dostępu zanieczyszczeń do strefy tarcia wynika z geometrii elementów. Typowo suwak ma nawis/wargę, która osłania powierzchnie ślizgowe, zmniejszając ryzyko dostania się wiórów i pyłu bez stosowania dodatkowych uszczelek.
Szukaj w przekroju cechy w postaci nawisu (wargi) elementu ruchomego zachodzącego na element nieruchomy. Taki "daszek" osłania z zewnątrz styk powierzchni ślizgowych. To wskazuje na samodoszczelnianie, czyli ochronę przed wiórami realizowaną samym kształtem.
Doszczelniana wymaga zwykle dodatkowych elementów uszczelniających (np. listwy, filc, guma), które trzeba kontrolować i wymieniać. Samodoszczelniająca chroni strefę styku głównie dzięki ukształtowaniu materiału (nawisowi), więc nie bazuje na osobnej uszczelce.
"Odwrócona" dotyczy innej konfiguracji geometrycznej układu prowadzenia (inny układ wzajemnego "obejmowania" elementów prowadnicy i suwaka). Nie jest to synonim uszczelnienia. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się ją po układzie brył, a nie po samej obecności pryzmy V.
Zwykle nie. "Wtłaczana" opisuje sposób montażu (osadzenie na wcisk), a nie cechę przekroju związaną z uszczelnieniem czy geometrią prowadzenia. Na przekroju łatwiej wskazać typ wynikający z kształtu (np. nawis osłaniający styk) niż metodę osadzenia elementu.
Najczęściej w obrabiarkach (tokarki, frezarki, szlifierki), gdzie występują wióry i pyły metaliczne. Samodoszczelniający kształt ogranicza przedostawanie się zanieczyszczeń do strefy tarcia, co zmniejsza zużycie prowadnicy i ogranicza potrzebę częstych prac przy uszczelkach.
Często myli się samodoszczelniającą z doszczelnianą, bo obie "chronią" styk, ale inaczej (geometria vs uszczelka). Inny błąd to wybór "wtłaczanej", bo brzmi technicznie, mimo że nie opisuje budowy przekroju. Pomaga szukanie nawisu osłaniającego strefę ślizgu.
Nawis działa jak osłona mechaniczna: zasłania od strony zewnętrznej szczelinę, przez którą zanieczyszczenia mogłyby wejść na powierzchnie ślizgowe. Dzięki temu wióry i pył są częściej "odbijane" lub wypychane poza strefę styku, a prowadnica wolniej się zużywa.
Nie zawsze. Kształt V opisuje rodzaj prowadzenia (pryzmatyczne) i pomaga w samoustawności, ale o samodoszczelnianiu przesądza zwykle dodatkowa cecha geometrii, np. nawis/warga osłaniająca strefę styku. Na egzaminie trzeba więc ocenić cały przekrój, nie tylko pryzmę.
Ćwicz rozpoznawanie cech charakterystycznych na przekrojach: nawisy osłaniające styk, obecność osobnych uszczelek, układ elementów w "odwróceniu" oraz elementy gromadzące zanieczyszczenia. Warto robić krótką checklistę: (1) czy jest nawis? (2) czy jest osobna uszczelka? (3) jaki jest układ elementów?
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki do "Podstaw konstrukcji maszyn" (działy: prowadnice ślizgowe)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: przekroje i kreskowanie
  • Instrukcje obsługi obrabiarek (sekcje: smarowanie i ochrona prowadnic) – jako praktyczne przykłady

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego