KWALIFIKACJA CES1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Rysunek przedstawia rozkład ciśnień w kształtkach prasowanych osiowo
Ilustracja przedstawia schematyczny rozkład ciśnień w kształtce prasowanej osiowo, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prasowanie dwustronne oznacza docisk proszku z dwóch stron (dwa stemple), co zwykle daje bardziej symetryczny rozkład ciśnienia i mniejszy gradient zagęszczenia niż przy docisku z jednej strony. Na rysunku taki rozkład rozpoznaje się po "wyrównaniu" wartości w przekroju kształtki.

Pełne wyjaśnienie:

W prasowaniu osiowym rozkład ciśnień w kształtce nie jest idealnie równomierny, ponieważ proszek ociera się o ścianki matrycy. Tarcie powoduje, że część siły docisku "gubi się" na drodze przenoszenia naprężeń w głąb wsadu, co skutkuje gradientem ciśnienia i w konsekwencji gradientem gęstości (zagęszczenia).

Odpowiedź "dwustronnie." jest właściwa, gdy rysunek/wykres pokazuje charakterystyczny, bardziej symetryczny rozkład: docisk działa z dwóch stron, więc maksima ciśnienia są bliżej obu powierzchni docisku, a spadek w kierunku środka jest zwykle mniejszy niż przy docisku z jednej strony. W praktyce taki sposób prasowania stosuje się, aby poprawić jednorodność kształtki i ograniczyć wady po wyjęciu z formy i podczas wypalania.

Odpowiedź "jednostronnie." byłaby właściwa, gdyby rysunek wskazywał wyraźnie niesymetryczny rozkład: największe ciśnienie przy jednej stronie (od strony stempla), a następnie stopniowy spadek w kierunku przeciwległej strony, gdzie proszek jest zagęszczony słabiej.

Odpowiedzi "trzystronnie." i "czterostronnie." nie pasują do typowej klasyfikacji prasowania osiowego, gdzie zasadniczo rozróżnia się docisk z jednej lub dwóch stron (liczba stempli/kierunków docisku). W praktyce wielokierunkowe ściskanie kojarzy się raczej z innymi metodami (np. izostatycznymi) albo złożonymi układami narzędzi, a nie standardowym prasowaniem osiowym kształtek w matrycy.

Wskazówka egzaminacyjna: na schematach rozkładu ciśnienia szukaj symetrii względem środka kształtki. Symetria zwykle sugeruje docisk z dwóch stron, a wyraźna asymetria – docisk jednostronny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prasowanie osiowe to zagęszczanie proszku w matrycy przez nacisk wywierany wzdłuż jednej osi. Siła jest przekazywana przez stempel (lub stemple), a tarcie o ścianki matrycy wpływa na nierównomierność ciśnienia i gęstości w kształtce.
Najczęściej po bardziej symetrycznym rozkładzie ciśnienia względem środka kształtki. Docisk działa z dwóch stron, więc nie widać "jednej dominującej" strony o najwyższym ciśnieniu, jak to bywa przy docisku jednostronnym.
Bo siła docisku musi zostać przeniesiona przez cały wsad z jednej strony, a po drodze jest osłabiana przez tarcie proszku o ścianki matrycy. Skutkiem jest spadek ciśnienia w kierunku przeciwległej strony i mniej jednorodne zagęszczenie.
Oznacza, że różne obszary kształtki mają inne zagęszczenie (gęstość) w stanie "zielonym". To zwiększa ryzyko pęknięć, rozwarstwień i odkształceń po wyjęciu z matrycy oraz podczas suszenia i wypalania.
Typowe skutki to większa niejednorodność gęstości, a więc wyższe ryzyko pęknięć, wykruszeń krawędzi, paczenia oraz różnic skurczu w wypalaniu. Wady nasilają się przy wysokim tarciu i dużej wysokości kształtki.
Nie zawsze. Dwustronne zwykle poprawia jednorodność, ale wymaga odpowiedniej konstrukcji narzędzia i synchronizacji stempli. Przy prostych wyrobach i krótkiej drodze przenoszenia nacisku prasowanie jednostronne może być wystarczające i tańsze.
Tarcie powoduje, że część siły docisku jest "zużywana" na pokonanie oporów na ściankach, więc ciśnienie w proszku maleje wraz z odległością od stempla. Im większe tarcie i wyższa kształtka, tym większy gradient naprężeń i gęstości.
Za docisk odpowiada stempel górny i/lub stempel dolny oraz matryca prowadząca proszek. W docisku jednostronnym pracuje zasadniczo jeden stempel, a w dwustronnym oba, co wpływa na symetrię zagęszczania w przekroju kształtki.
Gdy zależy na lepszej jednorodności gęstości, np. przy wyższych kształtkach, większych wymaganiach jakościowych lub gdy wcześniejsze próby dają pęknięcia i odkształcenia. Dwustronny docisk często ogranicza różnice skurczu w wypalaniu.
Ćwicz rozpoznawanie symetrii/asymetrii na schematach, kojarz je z dociskiem jedno- i dwustronnym, oraz pamiętaj o roli tarcia w matrycy. Warto przeanalizować kilka przykładowych przekrojów kształtek i typowe wady po prasowaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prasowanie dwustronne oznacza docisk proszku z dwóch stron (dwa stemple), co zwykle daje bardziej symetryczny rozkład ciśnienia i mniejszy gradient zagęszczenia niż przy docisku z jednej strony.

Materiały:

  • Skrypty/poradniki technologii ceramiki dotyczące formowania i prasowania proszków
  • Instrukcje stanowiskowe i DTR pras (sekcja: zasada działania, docisk jednostronny i dwustronny)
  • Materiały szkolne o wpływie tarcia w matrycy na zagęszczenie proszku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego