KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 6.
Rysunek przedstawia sposób udostępnienia złoża za pomocą
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który obrazuje sposób udostępnienia złoża za pomocą szybu pochyłego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szyb pochyły to wyrobisko udostępniające prowadzone pod kątem (pochyłe), łączące powierzchnię z poziomami podziemnymi i wykorzystywane m.in. do transportu ludzi oraz urobku. Pozostałe nazwy częściej odnoszą się do wyrobisk korytarzowych w górotworze (przekop, przecznica) albo poziomego dojścia z powierzchni (sztolnia).

Pełne wyjaśnienie:

W udostępnianiu złóż kluczowe jest rozróżnianie wyrobisk udostępniających (zapewniających połączenie z powierzchnią) oraz wyrobisk przygotowawczych/korytarzowych (rozwijanych w obrębie złoża lub skał otaczających w celu przygotowania eksploatacji).

Odpowiedź "szybu pochyłego" jest właściwa, gdy rysunek przedstawia wyrobisko o przebiegu nachylonym, prowadzące z powierzchni w dół do rejonu eksploatacji. Taki sposób udostępnienia jest charakterystyczny dla rozwiązań, w których zamiast pionowego szybu stosuje się wyrobisko pochyłe (np. ze względów transportowych lub geologicznych). Rozpoznanie na rysunku zwykle opiera się na tym, że trasa udostępnienia nie jest pozioma, lecz wyraźnie opada, a jej funkcją jest wprowadzenie do kopalni.

Odpowiedź "przekopu" jest błędna, ponieważ przekop to typowe wyrobisko korytarzowe wykonywane w skałach, służące do połączeń i przygotowania rejonów, a nie standardowo jako zasadnicze wyrobisko udostępniające z powierzchni. Na schematach częściej występuje jako poziomy/lekko nachylony korytarz w górotworze.

Odpowiedź "przecznicą" również nie pasuje: przecznica jest wyrobiskiem poprzecznym (łącznikowym) w układzie wyrobisk, zwykle o funkcji komunikacyjnej/przygotowawczej w obrębie pola eksploatacyjnego, a nie podstawową drogą udostępnienia z powierzchni.

Odpowiedź "sztolni" jest nieprawidłowa, gdyż sztolnia to zasadniczo wyrobisko poziome prowadzone z powierzchni do złoża (często z naturalnym odpływem wód), więc jeśli rysunek pokazuje wyrobisko pochyłe, termin "sztolnia" nie odpowiada geometrii i funkcji przedstawionego rozwiązania.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "Rysunek przedstawia…" najpierw określ geometrię (poziome/pionowe/pochyłe) i funkcję (udostępnienie z powierzchni czy połączenie wewnątrz kopalni). Dopiero potem dopasuj nazwę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szyb pochyły to wyrobisko udostępniające prowadzone pod kątem (nie pionowo), które łączy powierzchnię z wyrobiskami podziemnymi. Może służyć do zjazdu załogi, transportu materiałów oraz wyjazdu urobku, zależnie od organizacji kopalni i zastosowanych urządzeń.
Najczęściej widać wyrobisko biegnące z powierzchni w dół pod wyraźnym nachyleniem, jako główne połączenie z siecią wyrobisk. W odróżnieniu od korytarzy wewnętrznych, szyb pochyły "wchodzi" z powierzchni i pełni funkcję udostępnienia, a nie tylko połączenia w obrębie pola.
Sztolnia jest zasadniczo wyrobiskiem poziomym prowadzonym z powierzchni do złoża (często kojarzona z odwadnianiem i dojściem). Szyb pochyły jest wyrobiskiem nachylonym. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest więc porównanie geometrii: pozioma trasa sugeruje sztolnię, a nachylona szyb pochyły.
Przekop to wyrobisko korytarzowe wykonywane w skałach, które ma zapewnić dojście, połączenie rejonów lub przygotowanie eksploatacji. W typowym ujęciu nie jest podstawowym wyrobiskiem udostępniającym z powierzchni, tylko elementem układu wyrobisk podziemnych, np. do przewietrzania i komunikacji.
Przecznica to wyrobisko poprzeczne (łączące) w sieci wyrobisk, wykonywane zwykle w obrębie pola eksploatacyjnego. Jej rola to łączenie chodników, przekopów lub innych wyrobisk, ułatwienie transportu i przewietrzania. Sama nazwa często wskazuje na funkcję "poprzecznego" połączenia.
Bo ten sam kąt na schemacie może wystąpić w różnych sytuacjach (np. korytarz o spadku technologicznym vs wyrobisko udostępniające). Poprawna identyfikacja wymaga powiązania geometrii z rolą w układzie: czy wyrobisko łączy powierzchnię z kopalnią, czy tylko spina wyrobiska w podziemiu.
Częste błędy to mylenie pojęć o podobnym zastosowaniu, skupienie się na jednym detalu rysunku oraz ignorowanie tego, czy wyrobisko wychodzi na powierzchnię. Pomaga metoda: (1) czy jest połączenie z powierzchnią, (2) jaki przebieg ma wyrobisko, (3) jaka jest jego rola w transporcie i wentylacji.
Stosuje się je, gdy rozwiązanie nachylone jest korzystne organizacyjnie lub technicznie, np. dla transportu urządzeniami po trasie pochyłej albo przy określonych warunkach terenowych. Na egzaminie ważne jest ogólne rozumienie, że to sposób udostępnienia z powierzchni, a nie wyrobisko "wewnętrzne".
Najlepiej łączyć definicje z prostymi skojarzeniami i rysunkami: sztolnia = poziomo z powierzchni, szyb pochyły = ukośnie z powierzchni, przekop = korytarz w skałach łączący rejony, przecznica = poprzeczny łącznik w układzie wyrobisk. Dodaj własne szkice i podpisy.
Najpierw nazwij to, co widzisz: czy jest wlot z powierzchni, jaki jest kierunek (pion/poziom/pochylenie), oraz dokąd prowadzi wyrobisko. Potem dopasuj termin z odpowiedzi. Unikaj zgadywania po brzmieniu słów; sprawdź, czy odpowiedź pasuje funkcją i geometrią.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szyb pochyły to wyrobisko udostępniające prowadzone pod kątem (pochyłe), łączące powierzchnię z poziomami podziemnymi i wykorzystywane m.in. do transportu ludzi oraz urobku.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z górnictwa podziemnego (działy: udostępnianie i przygotowanie złóż)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące rodzajów wyrobisk korytarzowych i udostępniających
  • Rysunki i przekroje kopalń (atlas/schematy) do ćwiczeń rozpoznawania wyrobisk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego