KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Rysunek przedstawia układ transoptora
Ilustracja przedstawia schemat układu transoptora z fototranzystorem, co jest związane z kwalifikacją zawodową montera sieci
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transoptor (optoizolator) składa się z nadajnika światła (zwykle diody LED) i elementu światłoczułego po stronie wyjścia. Jeżeli na schemacie po stronie odbiorczej widać symbol tranzystora sterowanego światłem (kolektor–emiter), jest to transoptor z fototranzystorem, a nie z fotodiodą, fotorezystorem czy triakiem.

Pełne wyjaśnienie:

Transoptor (często nazywany też optoizolatorem) służy do izolacji galwanicznej między dwoma obwodami: sygnał jest przenoszony przez światło, a nie przez bezpośrednie połączenie elektryczne. Typowy układ zawiera po stronie wejściowej diodę LED, a po stronie wyjściowej element reagujący na to światło.

Odpowiedź "z fototranzystorem" jest poprawna, gdy na rysunku po stronie wyjściowej przedstawiono symbol tranzystora (najczęściej NPN) sterowanego światłem, czyli element z wyprowadzeniami kolektor–emiter (czasem bez wyprowadzenia bazy albo z bazą wyprowadzoną dodatkowo). To właśnie odróżnia transoptor fototranzystorowy od innych odmian.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "z fotodiodą" – fotodioda na wyjściu miałaby symbol diody (zazwyczaj z zaznaczeniem, że jest światłoczuła). Taki transoptor bywa stosowany do szybszej transmisji, ale na schemacie nie wygląda jak tranzystor.
  • "z fotorezystorem" – fotorezystor (LDR) zmienia rezystancję pod wpływem światła i na schemacie ma symbol rezystora/elementu oporowego z oznaczeniem oświetlenia. To inna zasada działania i inny symbol niż tranzystor.
  • "z triakiem" – dotyczy optotriaka (transoptora do sterowania prądem przemiennym), gdzie elementem wyjściowym jest triak. Jego symbol jest charakterystyczny dla elementów tyrystorowych i nie odpowiada wyjściu fototranzystorowemu.

W praktyce telekomunikacyjnej rozpoznanie typu transoptora jest ważne, bo wpływa na sposób polaryzacji, obciążenia oraz na parametry wyjścia (prąd kolektora, szybkość przełączania, sposób podłączenia do układów logicznych). Na egzaminie warto ćwiczyć identyfikację po samym symbolu elementu po stronie wyjściowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transoptor (optoizolator) przenosi sygnał przez światło między dwiema częściami układu. Dzięki temu zapewnia izolację galwaniczną, ogranicza wpływ zakłóceń i chroni wrażliwe wejścia przed różnicami potencjałów oraz przepięciami.
Po stronie wyjściowej szukaj symbolu tranzystora (najczęściej NPN) sterowanego światłem: widoczne są wyprowadzenia kolektor i emiter (czasem także baza). Jeśli wyjście wygląda jak tranzystor, to jest to transoptor fototranzystorowy.
W wersji z fotodiodą element wyjściowy jest diodą światłoczułą (zwykle szybszą, ale o mniejszym wzmocnieniu). W wersji z fototranzystorem wyjście działa jak tranzystor, daje większy prąd sterujący, ale bywa wolniejsze i wymaga poprawnego obciążenia.
Dioda LED jest źródłem światła, które "niesie" informację do elementu światłoczułego po drugiej stronie. Umożliwia to separację elektryczną wejścia i wyjścia, co jest kluczowe przy zakłóceniach, różnych masach układów oraz w ochronie interfejsów.
Tak, potocznie transoptor z elementem wyjściowym typu triak nazywa się optotriakiem. Jest używany głównie do sterowania obciążeniami AC. Na schemacie po stronie wyjściowej widać symbol triaka, a nie tranzystora.
Stosuje się go często, gdy potrzebne jest proste wyjście typu "otwarty kolektor", separacja galwaniczna i umiarkowana szybkość przełączania. To typowy wybór do sygnałów sterujących, wejść/wyjść cyfrowych oraz do oddzielania mas w urządzeniach.
Najczęściej myli się fotodiodę z fototranzystorem oraz zakłada, że każdy transoptor ma triak na wyjściu. Błąd wynika z patrzenia tylko na LED po stronie wejścia, zamiast na symbol elementu wyjściowego (tranzystor/dioda/triak/rezystor).
Oznacza, że wyjściem jest tranzystor, którego przewodzenie zależy od oświetlenia z diody LED. Układ zachowuje się jak tranzystor z prądem kolektora sterowanym światłem, co pozwala łatwo włączać/wyłączać sygnał w odseparowanym obwodzie.
W telekomunikacji często występują długie przewody, różne punkty uziemienia i zakłócenia. Transoptory pomagają ograniczyć prądy wyrównawcze, poprawiają odporność na zakłócenia i zmniejszają ryzyko uszkodzeń portów oraz modułów przez przepięcia.
Warto ćwiczyć zestawy symboli (tranzystor, dioda, triak, element światłoczuły) i rozpoznawać je w różnych wariantach rysunkowych. Dobrą metodą jest też porównywanie kart katalogowych: ten sam typ transoptora ma powtarzalny symbol i typowe podłączenia.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Transoptor (optoizolator) składa się z nadajnika światła (zwykle diody LED) i elementu światłoczułego po stronie wyjścia."

Źródła:

  • Vishay Semiconductors, "4N25 Optocoupler, Phototransistor Output", datasheet (opis wyjścia fototranzystorowego): https://www.vishay.com/docs/83725/4n25.pdf (dostęp 2026-03-01)
  • onsemi, "4N35 Optocoupler, Phototransistor Output", datasheet: https://www.onsemi.com/pdf/datasheet/4n35-d.pdf (dostęp 2026-03-01)
  • Texas Instruments, "H11L1 Schmitt Trigger Output Optocoupler" (przykład transoptora i omówienie strony wejściowej/wyjściowej), datasheet: https://www.ti.com/lit/ds/symlink/h11l1.pdf (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Karty katalogowe (datasheet) transoptorów z wyjściem fototranzystorowym i optotriakowym
  • Podręcznik podstaw elektroniki: elementy optoelektroniczne i symbole na schematach
  • Zestawienie symboli IEC dla tranzystorów, diod i elementów światłoczułych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego