KWALIFIKACJA OGR3 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 21.
Rzeka na mapie w skali 1:350000 ma długość 45 mm. Jej długość w terenie wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:350000 oznacza, że 1 mm na mapie to 350000 mm w terenie.
45 mm × 350000 = 15 750 000 mm = 15 750 m = 15,75 km. Dlatego poprawna jest odpowiedź "15,75 km", a pozostałe wyniki wynikają z błędnej zamiany jednostek lub rzędu wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W skali 1:350000 każda długość zmierzona na mapie trzeba przemnożyć przez 350000, aby otrzymać długość w terenie w tych samych jednostkach.

Krok 1: przeliczenie z mapy na teren
Na mapie rzeka ma 45 mm, więc w terenie będzie to:
45 mm × 350000 = 15 750 000 mm.

Krok 2: zamiana jednostek

  • 1 m = 1000 mm, więc: 15 750 000 mm ÷ 1000 = 15 750 m
  • 1 km = 1000 m, więc: 15 750 m ÷ 1000 = 15,75 km

Odpowiedź "15,75 km" jest poprawna, bo wynika z prawidłowego użycia mianownika skali oraz konsekwentnej zamiany mm → m → km.

Pozostałe odpowiedzi są typowe dla błędów rachunkowych:

  • "1,575 km" zwykle wynika z pominięcia jednego z etapów zamiany jednostek (np. zbyt wczesne dzielenie przez 10 lub błędne "ucięcie" zera).
  • "23,45 km" wskazuje na brak kontroli rzędu wielkości lub wykonanie dodatkowej, nieuzasadnionej operacji (np. pomylenie skali z inną lub przeliczenie nie tego odcinka).
  • "31,50 km" często jest efektem podwojenia wyniku albo błędnego założenia, że 45 mm dotyczy tylko połowy biegu rzeki; w tym zadaniu nie ma do tego podstaw.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku. To najprostszy sposób, by wychwycić, czy wynik końcowy ma sens (tu: kilkanaście kilometrów, a nie ułamki kilometra).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomnóż długość z mapy przez 350000, zachowując jednostki. Jeśli mierzysz w mm, wynik dostajesz w mm w terenie, a potem zamieniasz na m i km. Kluczowe jest konsekwentne przejście mm → m (÷1000) i m → km (÷1000).
Zapis 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Np. 1 cm na mapie w skali 1:10000 to 10000 cm w terenie, czyli 100 m.
Mierzysz odcinek na mapie, który jest pomniejszony. Aby uzyskać wartość w terenie, musisz "odwrócić pomniejszenie", czyli pomnożyć przez mianownik skali. Dzielenie stosuje się przy przejściu teren → mapa.
Możesz wykonać dwie zamiany naraz: 1 km = 1 000 000 mm. Zatem 15 750 000 mm ÷ 1 000 000 = 15,75 km. To skraca rachunki i zmniejsza ryzyko pomyłki w zerach.
Wygląda "estetycznie", ale jest zbyt mały o rząd wielkości. W skali 1:350000 już kilka centymetrów na mapie daje wiele kilometrów w terenie. Taki wynik zwykle pochodzi z błędnego dzielenia przez 10000/1000 lub pominięcia jednego kroku zamiany jednostek.
Najczęściej: (1) brak jednostek w obliczeniach, (2) pomylenie mnożenia z dzieleniem, (3) złe przesunięcie przecinka przy mm ↔ m ↔ km, (4) zaokrąglanie na zbyt wczesnym etapie. Najlepiej liczyć do końca i dopiero wtedy zaokrąglać.
Zrób szybkie oszacowanie: 45 mm to 4,5 cm. W skali 1:350000, 1 cm ≈ 3,5 km, więc 4,5 cm ≈ 15,75 km. Jeśli wychodzi ułamek kilometra albo setki kilometrów, to znak, że pomyliłeś jednostki lub rząd wielkości.
Przy inwentaryzacji i analizie terenu: długości cieków, alei, ogrodzeń, tras spacerowych, odległości między obiektami. Pomaga też ocenić, czy dane z mapy są wystarczająco dokładne do projektu koncepcyjnego lub wykonawczego.
Najwygodniej w mm, bo zwiększa to dokładność odczytu. Niezależnie od wyboru, trzymaj spójność: jeśli mierzysz w cm, przelicz w cm w terenie (mnożenie przez n), a dopiero potem zamień na m/km. Jednostki prowadzą rachunek.
Tak, jeśli pracujesz w mm: teren [km] = mapa [mm] × n ÷ 1 000 000. Dla 45 mm i 350000: 45 × 350000 ÷ 1 000 000 = 15,75 km. Warunek: pamiętaj, że 1 km = 1 000 000 mm.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Skala mapy" (opis pojęcia i interpretacji 1:n): https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp 2026-02-27
  • MWSiA/edukacyjne omówienie skali mapy (interpretacja mianownika skali i przeliczenia) – jeśli strona ulegnie zmianie: https://www.mapa.edu.pl/skala-mapy (artykuł o skali mapy) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kartografii i geodezji dla szkół branżowych/technikum (dział: skala mapy)
  • Zestawy zadań z przeliczania jednostek i skali (ćwiczenia rachunkowe)
  • Podręcznik matematyki: proporcje i zamiana jednostek długości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego