KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 4.
Schemat blokowy algorytmu został podzielony poziomymi liniami kreskowymi na 3 obszary. Błąd polegający na niezgodności symbolu graficznego z przypisana mu czynnością
Ilustracja przedstawia schemat blokowy algorytmu, który został podzielony poziomymi liniami kreskowymi na trzy obszary.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W schematach blokowych operacje obliczeniowe i przypisania zapisuje się w prostokątach, a równoległobok jest przeznaczony dla wejścia/wyjścia danych. W III obszarze znajdują się instrukcje "m := m - n" oraz "n := n - m" umieszczone w równoległobokach, więc symbol nie odpowiada czynności.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba ocenić, w którym z trzech wydzielonych obszarów schematu blokowego występuje błąd polegający na niezgodności symbolu graficznego z przypisaną mu czynnością. Zgodnie z konwencją opisaną w normie ISO 5807 podstawowe znaczenia symboli są następujące:

  • Owal – blok graniczny (START/KONIEC).
  • Romb – decyzja/warunek logiczny (pytanie z wyjściami "tak/nie").
  • Prostokąt – proces/operacja (np. obliczenia, przekształcenia, przypisania).
  • Równoległobok – operacje wejścia/wyjścia danych (np. wczytaj, wypisz, drukuj).

Na ilustracji w obszarze I znajduje się START w owalu – to jest poprawne, bo START/KONIEC umieszcza się w symbolu granicznym. W obszarze II są warunki "m <> n" oraz "m > n" w rombach – to również jest poprawne, ponieważ romb służy do rozgałęzienia zależnie od wyniku testu logicznego.

Kluczowy jest obszar III: znajdują się tam bloki opisane jako "m := m - n" oraz "n := n - m". Są to typowe instrukcje przypisania/obliczeń, więc powinny być zapisane w prostokątach (proces). Zastosowano jednak równoległoboki, które są zarezerwowane dla wejścia/wyjścia danych. To jest właśnie błąd formalny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • I obszar – symbol START jest właściwy dla bloku granicznego, więc nie ma tu opisywanego błędu.
  • II obszar – warunki logiczne są w rombach, czyli zgodnie z konwencją.
  • Nie występuje na schemacie – jest nieprawdą, bo w obszarze III widać niezgodność typu symbolu z typem czynności.

W praktyce takie zadania sprawdzają, czy potrafisz odróżnić I/O od operacji przetwarzania. Na egzaminie warto zawsze zadać sobie pytanie: "Czy treść bloku to dane wchodzą/wychodzą, czy coś obliczam/przypisuję?"

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Równoległobok oznacza operacje wejścia/wyjścia danych (I/O), np. wczytanie wartości lub wypisanie wyniku. Nie powinno się w nim umieszczać obliczeń ani przypisań, bo te należą do symbolu procesu (prostokąta). Dzięki temu schemat jest czytelny i zgodny z konwencją.
Prostokąt (symbol procesu) służy do opisu operacji przetwarzania: obliczeń, przypisań, modyfikacji zmiennych, wywołań procedur. Przykłady to instrukcje typu "m := m - n" lub "suma := suma + x". To odróżnia proces od I/O, które ma osobny symbol.
Zły symbol wprowadza w błąd podczas czytania algorytmu: równoległobok sugeruje I/O, a prostokąt sugeruje obliczenia/przypisanie. W dokumentacji i na egzaminie ocenia się nie tylko logikę, ale też poprawność formalną zapisu. Błędny symbol obniża czytelność i może utrudnić interpretację.
Romb oznacza decyzję, czyli sprawdzenie warunku logicznego. Z rombu wychodzą zwykle dwie gałęzie opisane np. "tak/nie" (prawda/fałsz). Czytając schemat, interpretujesz romb jako pytanie: jeśli warunek spełniony, idziesz jedną ścieżką, w przeciwnym razie drugą.
Najpierw ustal, co opisuje tekst w bloku: czy to wejście/wyjście (np. "wczytaj", "wypisz"), czy proces (np. obliczenia, przypisania). Następnie porównaj to z kształtem: I/O = równoległobok, proces = prostokąt, warunek = romb, start/stop = owal. Niezgodność wskazuje błąd.
Nie. Instrukcja "m := m - n" jest przypisaniem i jednocześnie obliczeniem (modyfikacją wartości zmiennej). Nie pobiera danych od użytkownika ani ich nie prezentuje, więc nie jest I/O. W schemacie blokowym taki krok powinien być w prostokącie (proces), a nie w równoległoboku.
Najczęściej wtedy, gdy w bloku pojawia się "jakaś instrukcja" i uczeń nie rozróżnia, czy to operacja na danych, czy komunikacja z otoczeniem. Typowy błąd to wpisywanie obliczeń do równoległoboku, bo kojarzy się z "danymi". Na egzaminie warto szukać słów "wczytaj/wypisz" jako sygnału I/O.
W praktyce egzaminacyjnej wystarcza pewna "czwórka": owal (START/KONIEC), romb (warunek), prostokąt (operacja/proces), równoległobok (wejście/wyjście). Znajomość tych symboli pozwala szybko wykrywać błędy formalne i poprawnie czytać logikę algorytmu.
Podział na obszary upraszcza wskazanie miejsca błędu: zamiast opisywać konkretny blok, wybierasz strefę schematu. To typowa forma pytań testowych z diagramów. Żeby odpowiedzieć poprawnie, trzeba w każdym obszarze sprawdzić zgodność: kształt symbolu vs rodzaj czynności (start/warunek/proces/I/O).
Ćwicz na krótkich schematach: najpierw nazywaj symbol (owal/romb/prostokąt/równoległobok), potem określ czynność z tekstu w bloku. Rób to "dwukrokowo", bo ogranicza pomyłki wynikające z pośpiechu. Dodatkowo przepisuj algorytm ze schematu na pseudokod i sprawdzaj, czy bloki I/O odpowiadają miejscom wczytywania/wypisywania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "W schematach blokowych operacje obliczeniowe i przypisania zapisuje się w prostokątach, a równoległobok jest przeznaczony dla wejścia/wyjścia danych."

Źródła:

  • ISO 5807:1985, Information processing — Documentation symbols and conventions for data, program and system flowcharts, Annex/Sections on symbol meanings (process vs input/output), 1985
  • Wikipedia (en): https://en.wikipedia.org/wiki/Flowchart (sekcja o symbolach: process/rectangle oraz input/output/parallelogram) - accessed 2026-02-18
  • GeeksforGeeks: https://www.geeksforgeeks.org/flowchart-symbols/ (opis symboli: Process i Input/Output) - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Norma ISO 5807:1985 (symbole i konwencje schematów blokowych)
  • Rozdziały z podręczników do podstaw algorytmiki o schematach blokowych i pseudokodzie
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania błędów w schematach blokowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego