Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2013



PYTANIE NR 11.
Selsyn trygonometryczny (resolver) stosowany w serwomechanizmach służy do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Resolver (selsyn trygonometryczny) jest czujnikiem położenia wału: generuje sygnały zależne od sinusa i cosinusa kąta, co pozwala wyznaczyć przemieszczenie kątowe. Nie służy bezpośrednio do pomiaru prędkości (liniowej ani kątowej) ani przemieszczeń liniowych.

Pełne wyjaśnienie:

Resolver (często określany jako selsyn trygonometryczny) to elektromechaniczny czujnik stosowany w serwomechanizmach jako element sprzężenia zwrotnego położenia. Jego zadaniem jest dostarczenie informacji o kącie obrotu wału, czyli o przemieszczeniu kątowym.

W praktyce resolver wytwarza dwa sygnały wyjściowe powiązane z funkcjami trygonometrycznymi (sinus i cosinus) kąta. Na ich podstawie układ sterowania/napęd (zwykle przez przetwornik typu resolver-to-digital) może wyznaczyć położenie kątowe w całym zakresie obrotu, a następnie wykorzystać tę informację w regulatorze położenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "prędkości liniowej" – to wielkość charakterystyczna dla ruchu postępowego (np. przesuwu osi). Resolver jest montowany na wale i opisuje ruch obrotowy, nie liniowy.
  • "prędkości kątowej" – resolver sam w sobie jest czujnikiem położenia. Prędkość kątową można co najwyżej wyznaczyć pośrednio z kolejnych próbek położenia w czasie (różniczkowanie), ale to nie jest bezpośrednia wielkość mierzona w sensie pytania.
  • "przemieszczeń liniowych" – do tego stosuje się inne przetworniki (np. liniały, enkodery liniowe, potencjometry liniowe). Resolver odpowiada za przemieszczenie kątowe wału.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach występują pary "położenie/przemieszczenie" oraz "prędkość", najpierw rozstrzygnij, czy dany czujnik jest czujnikiem położenia (resolver, enkoder) czy typowo prędkości (tachometr) – to zwykle przesądza o wyborze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest resolver (selsyn trygonometryczny) w serwonapędzie?
Resolver to czujnik położenia obrotowego, który daje informację o kącie wału. Zwykle generuje dwa sygnały analogowe odpowiadające funkcjom sinus i cosinus kąta, a sterownik napędu przelicza je na wartość położenia wykorzystywaną w sprzężeniu zwrotnym.
Jakie wielkości mierzy resolver w serwomechanizmie?
Wprost mierzy położenie/przemieszczenie kątowe wału (kąt obrotu). Prędkość kątową można ewentualnie obliczyć pośrednio na podstawie zmian położenia w czasie, ale to już funkcja algorytmu sterownika, a nie "bezpośredni" pomiar wskazywany w typowych pytaniach testowych.
Dlaczego resolver nie mierzy prędkości kątowej bezpośrednio?
Resolver jest przetwornikiem położenia: jego sygnały odpowiadają aktualnemu kątowi, a nie szybkości zmian. Prędkość kątowa to pochodna położenia po czasie, więc wymaga obliczeń (różniczkowania/filtracji) w sterowniku, co jest innym etapem niż sam pomiar czujnikiem.
Jaka jest różnica między resolverem a enkoderem?
Oba służą do pomiaru położenia kątowego, ale enkoder zwykle daje sygnał cyfrowy (impulsy lub kod), a resolver sygnały analogowe sin/cos. W praktyce wybór zależy m.in. od środowiska pracy, wymagań dokładności, odporności na zakłócenia oraz elektroniki dostępnej w napędzie.
Czy z resolvera da się wyznaczyć prędkość i przyspieszenie osi?
Tak, ale pośrednio. Sterownik może obliczać prędkość i przyspieszenie na podstawie kolejnych odczytów położenia z resolvera (różniczkowanie) i stosować filtrację, aby ograniczyć szum. To częste w serwonapędach, lecz w testach rozróżnia się "mierzy" od "wyznacza obliczeniowo".
Gdzie w układzie sterowania serwa wykorzystuje się sygnał z resolvera?
Sygnał z resolvera trafia do toru sprzężenia zwrotnego i jest używany w pętli regulacji położenia (a po przeliczeniu także w pętli prędkości). Dzięki temu sterownik porównuje wartość zadaną z wartością rzeczywistą położenia i koryguje sterowanie silnikiem.
Jakie są typowe błędy w pytaniach o resolver na egzaminie?
Najczęściej myli się położenie z prędkością (bo oba dotyczą ruchu), oraz miesza ruch liniowy z obrotowym. Częsty jest też skrót myślowy: "serwo steruje prędkością, więc czujnik mierzy prędkość". Warto zawsze sprawdzić, czy odpowiedź dotyczy kąta czy szybkości zmian kąta.
Kiedy stosuje się resolver zamiast enkodera w mechatronice?
Resolver wybiera się często tam, gdzie liczy się odporność na trudne warunki (np. temperatura, zabrudzenia, wibracje) i gdzie akceptuje się tor przetwarzania sin/cos w napędzie. Enkoder bywa korzystny przy wymaganiu bardzo wysokiej rozdzielczości i prostszym interfejsie cyfrowym.
Jak rozpoznać, że pytanie dotyczy położenia kątowego, a nie liniowego?
Szukaj słów "wał", "obrót", "kąt", "położenie kątowe", "przemieszczenie kątowe" – to wskazuje na wielkości obrotowe. Dla wielkości liniowych częściej pojawiają się "przesuw", "oś liniowa", "mm", "liniał". Resolver jest typowo elementem układu obrotowego.
Jak przygotować się do zadań o czujnikach w serwonapędach?
Ułóż tabelę: czujnik → mierzona wielkość → typ sygnału → zastosowanie. Dla resolvera zapamiętaj: położenie kątowe oraz sygnały sin/cos. Dla tachometru: prędkość. Dla liniału: przemieszczenie liniowe. To ułatwia szybkie rozróżnienie odpowiedzi na teście.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Resolver (selsyn trygonometryczny) jest czujnikiem położenia wału: generuje sygnały zależne od sinusa i cosinusa kąta, co pozwala wyznaczyć przemieszczenie kątowe."

Źródła:

  • Wikipedia: Resolver (electrical) – https://en.wikipedia.org/wiki/Resolver_(electrical) (dostęp: 2026-02-28)
  • Analog Devices: "Resolver-to-Digital Converters (RDC)" (strona produktowo-aplikacyjna) – https://www.analog.com/en/products/technology/resolver-to-digital-converters.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Texas Instruments: "What is a resolver?" (materiał edukacyjny/strona tematyczna) – https://www.ti.com/lit/an/slyt545/slyt545.pdf (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki/strony producentów napędów i serw (sekcje o sprzężeniu zwrotnym położenia)
  • Noty aplikacyjne o resolverach i przetwornikach resolver-cyfrowe (RDC)
  • Materiały szkoleniowe z serwonapędów: enkodery i resolvery
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego