KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 2.
Silnik elektryczny przeznaczony do pracy przerywanej w cyklu: 4 minuty – praca, 6 minut – przerwa posiada oznaczenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cykl ma łącznie 10 minut: 4 min pracy i 6 min przerwy.
Współczynnik pracy przerywanej ED oblicza się jako udział czasu pracy w całym cyklu: 4/(4+6)=0,4, czyli 40%. Dla pracy przerywanej okresowej stosuje się oznaczenie S3 z podaniem ED, więc poprawne jest "S3 40%".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano pracę przerywaną w cyklu: 4 minuty pracy oraz 6 minut przerwy. Najpierw trzeba wyznaczyć czas jednego pełnego cyklu oraz procentowy udział czasu pracy w tym cyklu.

Krok 1: czas cyklu
Cały cykl trwa 4 + 6 = 10 minut.

Krok 2: współczynnik pracy przerywanej (ED)
ED to stosunek czasu pracy do czasu całego cyklu:
ED = tpracy / (tpracy + tprzerwy)
Podstawiając: ED = 4 / (4 + 6) = 4/10 = 0,4 = 40%.

Dobór oznaczenia rodzaju pracy
Oznaczenie S3 dotyczy pracy przerywanej okresowej, dla której podaje się wartość ED w procentach. Dlatego poprawna odpowiedź to "S3 40%" – wskazuje zarówno typ pracy (S3), jak i obliczony udział czasu pracy w cyklu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "S3 60%" ma właściwy symbol typu pracy, ale błędny wynik procentowy. 60% odpowiadałoby sytuacji, gdy czas pracy stanowiłby 60% cyklu, a tutaj jest to 40%.
  • "S2 40" (i analogicznie zapis bez "%") sugeruje inny rodzaj pracy oraz niejednoznaczny zapis wartości. Nawet jeśli ktoś "domyśli się", że chodzi o 40%, symbol S2 nie odpowiada cyklicznej pracy z regularnymi przerwami opisywanej parametrem ED.
  • "S2 60" jest błędne podwójnie: zarówno symbol rodzaju pracy, jak i liczba nie wynikają z obliczeń dla cyklu 4/6.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze najpierw sumuj czasy do pełnego cyklu, a dopiero potem licz ułamek. Najczęstsza pomyłka to policzenie 4/6 zamiast 4/(4+6).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
S3 oznacza pracę przerywaną okresową, czyli powtarzające się cykle: czas pracy pod obciążeniem oraz czas przerwy (bez obciążenia). Dla S3 podaje się zwykle współczynnik ED w %, który informuje, jaką część cyklu silnik rzeczywiście pracuje.
ED liczysz jako udział czasu pracy w całym cyklu: ED = tpracy / (tpracy + tprzerwy), a wynik mnożysz przez 100%. Kluczowe jest użycie sumy czasów w mianowniku, bo cykl obejmuje i pracę, i przerwę.
Cały cykl trwa 10 minut (4+6). Silnik pracuje 4 minuty, więc udział pracy to 4/10. To daje 0,4, czyli 40%. Liczba 60% dotyczyłaby odwrotnej proporcji (gdyby praca trwała 6 minut na 10).
W praktyce oznaczenie S3 bardzo często występuje z dopiskiem ED w %, bo właśnie ten parametr opisuje intensywność pracy przerywanej. Bez ED informacja o samym "S3" jest mniej użyteczna, bo nie wiadomo, jak długi jest czas pracy względem przerw.
S2 opisuje pracę krótkotrwałą (jednorazowy okres pracy, potem przerwa na ostygnięcie). S3 dotyczy pracy cyklicznej: powtarzalne okresy pracy i przerwy, a obciążenie opisuje się współczynnikiem ED. Różnica wynika z powtarzalności cyklu i sposobu oznaczania.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie 4/6 zamiast 4/(4+6), pomijanie przeliczenia na procent, oraz mylenie ED z czasem przerwy. Warto zawsze zapisać pełny wzór i dopiero podstawić liczby z zadania.
Silniki S3 spotyka się w napędach, które pracują cyklicznie z przerwami, np. w prostych mechanizmach transportu, w urządzeniach uruchamianych okresowo lub w maszynach, gdzie występują powtarzalne cykle technologiczne. ED pomaga dobrać właściwą moc i chłodzenie.
ED jest udziałem czasu pracy w pojedynczym cyklu, więc wynika bezpośrednio z proporcji tpracy do (tpracy+tprzerwy). Jeśli cykl się powtarza, ED pozostaje takie samo, o ile czasy pracy i przerwy w każdym cyklu są takie same.
Można oszacować: przerwa (6 min) jest dłuższa niż praca (4 min), więc udział pracy w cyklu musi być mniejszy niż 50%. To od razu wyklucza 60%. Takie sprawdzenie "na zdrowy rozsądek" pomaga wychwycić błąd rachunkowy.
Jednostka czasu (minuty, sekundy) nie ma znaczenia, jeśli jest spójna w całym cyklu. Liczy się proporcja. Na egzaminie najważniejsze jest poprawne zsumowanie czasu cyklu i policzenie ułamka, a potem zapis wyniku w % zgodnie z formą oznaczeń typu S3.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Cykl ma łącznie 10 minut: 4 min pracy i 6 min przerwy.Współczynnik pracy przerywanej ED oblicza się jako udział czasu pracy w całym cyklu: 4/(4+6)=0,4, czyli 40%."

Źródła:

  • IEC 60034-1, Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance (rozdziały dotyczące duty type S1–S10 oraz oznaczania S3 z ED)
  • PN-EN 60034-1, Maszyny elektryczne wirujące – Część 1: Dane znamionowe i właściwości eksploatacyjne (część dotycząca rodzajów pracy i współczynnika ED)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu "Maszyny elektryczne" (rodzaje pracy S1–S10)
  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) silników i napędów – rozdział o warunkach pracy
  • Normy dotyczące maszyn elektrycznych wirujących (część o rodzajach pracy i oznaczeniach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego