KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 15.
Siłownik pneumatyczny podwójnego działania M1 ma zamontowane na zewnątrz cylindra dwa kontaktrony B 1.1 i B 1.2. Zadaniem kontaktronu B 1.2 jest
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek siłownika pneumatycznego podwójnego działania oznaczonego jako M1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kontaktron zamontowany na siłowniku pneumatycznym jest czujnikiem położenia (sygnalizuje, gdzie znajduje się tłok/tłoczysko), a nie elementem wykonawczym sterującym dopływem powietrza.
Dlatego zadaniem B 1.2 jest wykrycie stanu krańcowego: "tłoczysko wysunięte".

Pełne wyjaśnienie:

W siłowniku pneumatycznym podwójnego działania ruch tłoczyska w obie strony realizuje się przez zmianę doprowadzenia sprężonego powietrza do odpowiednich komór cylindra. Za to odpowiadają zwykle elementy wykonawcze, takie jak zawory rozdzielające, a nie czujniki.

Kontaktron (reed switch) zamontowany na zewnątrz cylindra pełni rolę czujnika położenia. W typowym rozwiązaniu w tłoku znajduje się magnes, a kontaktron reaguje na pole magnetyczne, gdy tłok dojedzie do ustawionego miejsca. Dzięki temu sterownik (np. PLC) dostaje informację, że siłownik osiągnął określoną pozycję.

Odpowiedź "rozpoznanie pozycji \"tłoczysko wysunięte\"" jest prawidłowa, bo w praktyce jeden z dwóch czujników na siłowniku sygnalizuje położenie przy wysunięciu, a drugi przy wsunięciu (położenia krańcowe lub zadane).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "otwarcie dopływu sprężonego powietrza w celu wysunięcia tłoczyska" – otwieranie/dławienie/przełączanie dopływu to zadanie zaworu i elementów pneumatycznych w torze zasilania, nie kontaktronu. Kontaktron nie steruje przepływem, tylko podaje sygnał elektryczny.
  • "otwarcie dopływu sprężonego powietrza w celu wsunięcia tłoczyska" – analogicznie: ruch powrotny realizuje zawór (zmiana połączeń), a kontaktron jedynie potwierdza osiągnięcie położenia.
  • "rozpoznanie pozycji \"tłoczysko wsunięte\"" – to typowa funkcja drugiego czujnika (np. B 1.1), ale nie tego przypisanego do wysunięcia w treści pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "dopływ sprężonego powietrza", zwykle dotyczy to zaworu/układu pneumatycznego. Jeśli pojawia się "rozpoznanie położenia", to typowa rola czujnika (kontaktron, czujnik Halla, indukcyjny itp.).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kontaktron to czujnik przełączający reagujący na pole magnetyczne (np. magnes w tłoku siłownika). W pneumatyce służy do sygnalizacji położenia tłoka/tłoczyska, czyli daje informację elektryczną "jest w tej pozycji", a nie steruje przepływem powietrza.
Najczęściej w tłoku znajduje się magnes, a na zewnątrz cylindra jest zamocowany kontaktron. Gdy tłok dojedzie do miejsca ustawienia czujnika, pole magnetyczne powoduje zadziałanie styku. Sterownik otrzymuje sygnał binarny, że osiągnięto daną pozycję.
Kontaktron jest elementem pomiarowym (czujnikiem), więc wytwarza sygnał elektryczny. Otwieranie i przełączanie dopływu sprężonego powietrza realizują elementy pneumatyczne, zwykle zawory rozdzielające lub elektrozawory. Kontaktron może co najwyżej "dać zgodę" sterownikowi na wysterowanie zaworu.
W praktyce para czujników na siłowniku służy do potwierdzania dwóch położeń: jednego przy wysunięciu i drugiego przy wsunięciu (krańcówki). Pozwala to budować sekwencje pracy maszyny, wykrywać błędy dojazdu oraz blokować kolejne kroki cyklu do czasu uzyskania sygnału.
Stosuje się go, gdy potrzebny jest napęd w obu kierunkach z użyciem sprężonego powietrza: wysuw i wsuw są realizowane ciśnieniem (a nie sprężyną). To typowe w automatyce maszyn, pozycjonowaniu, dociskach, podawaniu detali i prostych manipulacjach, gdzie liczy się szybkość i powtarzalność ruchu.
Czujnik położenia zwykle "rozpoznaje", "wykrywa", "sygnalizuje" stan i jest podłączony do wejść sterownika. Element wykonawczy "otwiera", "zamyka", "przełącza" lub "dławi" przepływ i znajduje się w torze pneumatycznym (np. zawór, elektrozawór). To proste rozróżnienie często rozstrzyga odpowiedź.
Najczęstszy błąd to przypisywanie kontaktronowi funkcji zaworu, bo w odpowiedziach pojawiają się słowa "dopływ powietrza". Drugi błąd to pomylenie kierunku: "wysunięte" vs "wsunięte". Warto zawsze zapamiętać: kontaktron = informacja o położeniu, zawór = ruch przez zmianę zasilania komór.
Najczęściej tak, bo jest to praktyczne rozwiązanie do wykrywania skrajnych położeń. Jednak technicznie czujniki można też ustawić w innych punktach, jeśli aplikacja wymaga sygnału w położeniu pośrednim. Na egzaminie zwykle zakłada się klasyczny układ: jeden czujnik dla wysunięcia, drugi dla wsunięcia.
Zwykle montuje się je na zewnątrz cylindra, w rowku montażowym lub na obejmach, tak aby ich położenie dało się regulować. Dzięki temu można ustawić moment zadziałania (miejsce wykrycia tłoka) bez ingerencji w sam cylinder. To upraszcza uruchomienie i późniejszą konserwację układu.
Ćwicz rozpoznawanie funkcji elementów: czujniki (kontaktron, indukcyjny, Halla) vs zawory (3/2, 5/2). Rysuj proste sekwencje: wysuw → potwierdzenie "wysunięte" → przełączenie → wsuw → potwierdzenie "wsunięte". Zapamiętaj też typowe nazwy: tłok, tłoczysko, cylinder, krańcówka.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki (rozdziały o siłownikach i czujnikach położenia)
  • Dokumentacje producentów czujników do siłowników (kontaktrony, czujniki Halla)
  • Zadania/sekwencje z automatyki pneumatycznej z użyciem sygnałów B1.1/B1.2

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego